Болград одбележа 205 години со повици за мир и зачувување на бугарскиот идентитет во Бесарабија

Со свеченост, обраќања на бугарски државни претставници и положување цвеќе пред споменици поврзани со бугарската историја, во украинскиот град Болград на 25 август беше одбележана 205-годишнината од неговото основање. Во центарот на пораките беа зачувувањето на бугарскиот јазик, културата и образованието, поддршката за бесарабските Бугари и надежта за праведен и траен мир во Украина, јавува БТА.

Во поздравен адрес прочитан од генералниот конзул Светослав Иванов, претседателката на Бугарија, Илијана Јотова, го опиша Болград како духовен дом на една од најголемите историски бугарски заедници надвор од границите на татковината.

„Болград е симбол на непрекинатата врска меѓу поколенијата и силно сведоштво за моќта на бугарскиот дух. Повеќе од два века тука се чуваат бугарскиот јазик, традициите, културата и националната свест“, се наведува во пораката.

Јотова изрази признание до бесарабските Бугари кои го чуваат својот идентитет и ја утврдуваат улогата на Болград како важен просветен и културен центар. Таа увери дека бугарската држава ќе продолжи да ги поддржува сонародниците во странство и иницијативите што ја зајакнуваат нивната културна, образовна и општествена дејност.

„Повеќе од два века Болград не е само географска точка на картата, туку едно од живите срца на бесарабските Бугари“, изјави пратеничката и претседателка на Комисијата за туризам во 52. Народно собрание на Бугарија, Росица Кирова.

Во поздравното обраќање до жителите на градот таа нагласи дека за неа е чест да присуствува на одбележувањето и му се заблагодари на градоначалникот Сергеј Димитриев за поканата.

Кирова потсети дека веќе четири години соработува со бесарабските Бугари во Украина и во Молдавија и дека судбината на историските бугарски заедници надвор од државните граници за неа станала лична кауза.

„Болград е создаден со труд, вера и волја од нашите предци. Тој ги зачувува бугарскиот јазик, културата, традициите и паметењето далеку од старата татковина. Кога Бугарин доаѓа во Болград, тој не доаѓа само во посета, туку доаѓа кај своите“, рече Кирова.

Според неа, токму во Болград најсилно се чувствува дека родољубието не се мери со километри и не зависи од државните граници, туку се пренесува од родителите на децата и живее во јазикот, песните, празниците и семејните приказни.

Посебно внимание во нејзиното обраќање беше посветено на Болградската гимназија „Г. С. Раковски“, која Кирова ја опиша како историска институција поврзана со Бугарската преродба, развојот на новобугарското образование и создавањето на интелектуалната елита на модерна Бугарија.

Таа го поздрави потпишувањето на 30 март во Киев на новиот протокол меѓу министерствата за образование на Бугарија и Украина за функционирањето на гимназијата. Според Кирова, за документот биле вложени долготрајни напори, особено од страна на генералниот конзул на Бугарија во Одеса, Светослав Иванов.

„Потписот под документот не е крај на работата. Вистинската работа започнува со неговото спроведување“, нагласи таа, посочувајќи ги како приоритети зачувувањето на гимназискиот степен на образование, обезбедувањето наставници по бугарски јазик, учебници и наставни помагала, како и заштитата на училиштата во помалите населени места во кои бугарското население е мнозинство.

Кирова укажа и на недостигот од приспособени учебници по бугарски јазик за украинскиот образовен систем и од подготвени наставници, вклучително и одделенски наставници. Таа оцени дека бугарското Министерство за образование и наука треба да најде механизам за поддршка на изработката на таквите учебници и за испраќање наставен кадар.

„Поддршката не е само финансиска помош. Таа значи учебник во рацете на едно дете, наставник што ќе му ја раскаже историјата на предците и песна што нема да биде заборавена“, рече Кирова.

Таа истакна дека во услови на војна Болград продолжува да ги чува своите училишта, јазикот, традициите и историското паметење и да биде мост меѓу Бугарија и Украина.

Кирова му врачи на градоначалникот Сергеј Димитриев почесна плакета од Народното собрание на Бугарија, наменета за Општина Болград. Таа порача дека бугарската држава и парламентот стојат зад луѓето во регионот кои ја носат Бугарија во своите срца.

Генералниот директор на Бугарската телеграфска агенција (БТА), Кирил В’лчев, изјави дека во Бугарија се очекува најважната вест – дека Болград повторно ќе живее во мир.

Тој посочи дека од почетокот на војната по 14-ти пат ги посетува бесарабските Бугари во Украина и дека при секое негово доаѓање биле огласувани сирени за воздушна опасност. Воздушна тревога имало и на крајот од молебенот во храмот „Свето Преображение Господово“, изграден од бугарските доселеници.

„Двесте и пет години Бугарите во Болград најдобро ја знаат вредноста на животот во мир“, рече В’лчев, потсетувајќи дека првите бугарски доселеници пристигнале во Бесарабија за време на руско-турските војни кон крајот на 18 и почетокот на 19 век.

Тој го истакна придонесот на Болград и на неговата гимназија за бугарската историја. Нејзини ученици биле двајцата бугарски премиери Александар Малинов и Димитар Греков, првиот ректор на Софискиот универзитет Александар Теодоров-Балан, револуционерот Ангел Канчев и генералите Данаил Николаев и Иван Колев.

Според В’лчев, од 36 матуранти во Болградската гимназија во минатата учебна година, 27 го продолжиле образованието на универзитети во Бугарија.

Тој информираше дека бројот на прилози на БТА за Болград значително се зголемил по отворањето на националниот прес-клуб во Одеса во 2023 година и по создавањето на редакцијата „БГ Свет“. Само во 2025 година биле објавени 673 прилози, а во последните пет години вкупно 1.631.

БТА во април годинава отвори национален прес-клуб и во Болградската гимназија. Просторот бил уреден со партнерство на бугарското Министерство за надворешни работи и Генералниот конзулат во Одеса, како и со поддршка од програмата за организациите на бугарските заедници.

„Средбите, концертите и изданијата ни помагаат да комуницираме како Бугари, без оглед на растојанието. Затоа чувајте го бугарскиот јазик, зборувајте им на бугарски на своите деца и учете ги со помош од Бугарија“, порача В’лчев.

Амбасадорот на Бугарија во Украина, Златин Крстев, истакна дека бугарската држава високо ја цени улогата на бугарската заедница во Украина како природен мост меѓу двата народа.

Тој го нарече Болград неофицијална престолнина на Бугарите во Бесарабија и потсети дека градот е основан од бугарски доселеници во 1821 година. Според официјалните податоци што ги наведе, повеќе од половината жители се етнички Бугари или имаат бугарско потекло.

Крстев зборуваше и за последиците од руската воена агресија врз животот во градот и регионот, потсетувајќи дека во војната загинале и етнички Бугари, граѓани на Украина, а повеќе жители на Болград и околината сè уште се водат како исчезнати.

„Бугарија ќе продолжи да работи со своите европски партнери и сојузници за постигнување праведен и траен мир во Украина, заснован врз Повелбата на Обединетите нации и меѓународното право“, рече амбасадорот.

Тој додаде дека Бугарија ќе продолжи да ја поддржува европската перспектива на Украина и е подготвена да го сподели своето искуство од процесот на европска интеграција.

Генералниот конзул Светослав Иванов го опиша Болград како „срцето на Бесарабија“ и пример за историската и духовната поврзаност со Бугарија. Тој потсети дека на местото на старата населба Табаки, бугарските доселеници во 1821 година го основале градот, а во 1838 година ја изградиле и ја осветиле црквата „Свето Преображение Господово“. Дваесет години подоцна била отворена првата бугарска гимназија.

Иванов соопшти дека за учебната 2026/2027 година се одобрени 48 бугарски неделни училишта во Украина, од кои 45 се наоѓаат во Одеската област. Во летната кампања 698 ученици биле примени на бугарските државни универзитети, речиси 200 повеќе од претходната година. Во рамките на образовна програма, Бугарија летово ја посетиле и 146 деца со бугарско потекло.

Тој им се заблагодари на украинските власти за почитувањето на правата на бугарското национално малцинство во услови на војна, вклучително и правото на културна и просветна дејност, зачувување на обичаите и изучување на бугарскиот јазик.

Извршната директорка на Извршната агенција за Бугарите во странство, Рајна Манџукова, рече дека празникот на Болград е празник на сите бесарабски Бугари.

Таа потсети дека за повеќе од два века тие живееле под девет различни државни управи, но успеале да ги зачуваат својот јазик и идентитет.

„Корените не постојат за да нè врзуваат за земјата, туку од нив да ја црпиме енергијата од која растат крилјата“, порача Манџукова, повикувајќи покрај институционалната поддршка, бугарскиот јазик да продолжи да се пренесува и во семејствата.

Од името на Агенцијата, таа му врачи плакета на Болградскиот реонски совет, примена од неговиот претседател Михаил Садаклиев, за придонесот во зачувувањето на бугарската самосвест, култура и идентитет.

Во рамките на одбележувањето, бугарската делегација положи цвеќе пред споменикот на основачот на Болград и покровител на бугарските доселеници Иван Инзов, пред Меморијалот на бугарските ополченци, пред бистата на Георги Раковски и пред плочата посветена на Априлското востание кај Болградската гимназија.

Инзов, кој од 1818 година бил главен покровител на странските колонисти и на бугарските доселеници во јужните делови на Руската Империја, одиграл клучна улога во основањето на Болград во 1821 година. По неговата смрт, бугарските доселеници во 1846 година ги пренеле неговите останки од Одеса до Болград, каде што бил погребан во мавзолеј.

Меморијалот на бугарските ополченци, отворен во 2012 година, ги содржи имињата на утврдените учесници од Бесарабија во Руско-турската војна од 1877–1878 година. Според историските податоци, во Бугарското ополчение учествувале 7.444 луѓе, меѓу кои близу 1.000 бесарабски Бугари.

Пред Болградската гимназија делегацијата положи цвеќе и пред споменикот на нејзиниот патрон Георги Раковски, откриен во 1999 година и изработен од бугарскиот скулптор Иван Лазаров. Гимназијата годинава ја одбележува и 205-годишнината од раѓањето на Раковски.