Од Украина до Блискиот Исток: Јотова пред ОН повика на дипломатија, доверба и почитување на меѓународното право

На светот му е потребен не само поголем дијалог, туку и поголема доверба, поголема отчетност и поголема способност да дејствуваме заедно. Луѓето треба да бидат во центарот на овој заеднички одговор. Ова го изјави претседателката Илијана Јотова во својот говор пред Советот за безбедност на ОН во Њујорк, пренесува БТВ.

Претседателката изјави дека ни се потребни глобални правила од и за државите. „Не треба да има двојни стандарди за малите или големите земји. Бугарија ќе продолжи да го брани владеењето на правото“.

„Денес ОН треба да ја докажат не само својата способност да ги обединуваат државите, туку и својата способност да дејствуваат“, нагласи претседателката.

„Наша должност е светот на безредие да го претвориме во свет на меѓународното право и траен мир. Пактот за иднината дава важни насоки, но мора да биде поддржан со вистинска реформа“, коментираше Јотова.

Според неа, Советот за безбедност треба да го одразува денешниот свет со поправична регионална застапеност и со поголема легитимност и ефикасност. „Бугарија го поддржува проширувањето на двете категории членство во Советот, вклучително и со најмалку едно дополнително непостојано место за Групата на источноевропските држави“.

„Претстојниот избор на генерален секретар исто така ќе биде избор за идното раководство на ОН. Му благодариме на г. Антонио Гутереш за неговата посветеност во службата на ОН“, коментираше претседателката.

„Очекуваме неговиот наследник да поседува визија, храброст и лидерски способности за да ја врати довербата, да ги надмине поделбите и да работи за промени“, додаде таа.

Војната во Украина и иднината на европската безбедност

Според Јотова, мирот и безбедноста се меѓу основните одговорности на меѓународната заедница.

„Мирот и безбедноста се наша одговорност. Во услови на конфликти што одземаат илјадници човечки животи и зад себе оставаат огромни разурнувања, мора да ги засилиме напорите за спречување и прекинување на воените дејства“, изјави таа.

„Главниот предизвик останува војната во Украина, чии последици се проширија далеку надвор од непосредната зона на борбените дејства. Можеме ли да го решиме овој проблем? Можеме ли да најдеме решение? Се разбира дека можеме. Убедена сум во тоа. Не е ли време да ја преиспитаме европската безбедносна политика?“, праша претседателката.

Според нејзините зборови, Бугарија, како држава членка на ЕУ, повикува да се спроведе дебата на оваа тема и за поширокото прашање за иднината на Европа по војната, како и за Европа пред војната.

„А за да ја започнеме оваа дебата, крајно време е овој конфликт да биде префрлен од военото во политичкото и дипломатското поле. Тоа вклучува преговори, за кои се потребни дијалог и минимално ниво на доверба, поддржано со соодветни гаранции“, коментираше Јотова.

Според неа, Европа не може да биде само набљудувач. „Таа мора да биде вистински учесник во преговорите за безбедносната архитектура на континентот по завршувањето на војната. Европа мора да биде способна да ја гарантира сопствената безбедност“.

„Воената безбедност мора да биде дополнета со втор столб на безбедноста – договорно-правниот столб, кој треба да гарантира дека градењето одбранбени капацитети обезбедува поголема безбедност, а не нова трка во вооружување“, нагласи претседателката.

„За безбедноста на Европа мора да додадеме активна дипломатија кон воената и економската безбедност, бидејќи не можеме да водиме преговори без учество на двете држави – Украина и Русија“, објасни Јотова.

„Би било неодговорно доколку по завршувањето на војната во Украина не успееме да им понудиме на европските граѓани нешто подобро од нова Студена војна или нешто уште полошо“, изјави претседателката.

„Ни е потребна визија за утрешниот ден, во согласност со концептот за Европа на мирот, благодарение на одвраќачката одбрана и споделената безбедност. Ја повикуваме Европа да се движи кон оваа цел“, рече Јотова.

„Проблемот во Црното Море од регионален стана глобален“

„Војната во Украина излезе од територијалните води на земјите во конфликтот и тоа ја засега Бугарија директно, денес и сега. Проблемот во Црното Море од регионален стана глобален“, нагласи Јотова.

Таа посочи дека регионалните последици, заедно со оние од војната во Иран и безводноста на реката Дунав, претставуваат ризик од прехранбена криза. Претседателката го постави и прашањето за одржливоста и рамнотежата на морските екосистеми во Црното Море, кои се загрозени во уште поголема мера од војната во Украина.

Шефицата на државата изјави дека Бугарија подготвува иницијатива за која, заедно со земјите од регионот и сите заинтересирани страни, ќе бара постигнување согласност и заедничко дејствување за да се обезбеди слободна и безбедна пловидба во Црното Море. „Убедени сме дека оваа тема го заслужува вниманието на ОН“.

Блискиот Исток и безбедноста на поморските патишта

Во своето обраќање претседателката ја нагласи и потребата од политички решенија за деескалација на конфликтите на Блискиот Исток.

„Во Газа не смее да се дозволи нов циклус на разурнување, хуманитарна криза и насилство“, посочи Јотова.

Од говорницата на ОН претседателката му оддаде почит на капетан Марин Маринов, кој го загуби животот во Газа додека ја извршуваше својата хуманитарна мисија.

„Неопходно е да се создадат услови за стабилизација и обнова, сигурни гаранции за безбедноста на Израел и ефикасна палестинска управа. Единственото одржливо решение е решението со две држави – Израел и Палестина, кои живеат една покрај друга во мир и безбедност. Тоа е единствениот пат што може на двата народа да им даде перспектива за достоинствен живот и мирна иднина“, изјави шефицата на државата.

Во контекст на случувањата околу Иран, Јотова го истакна прашањето за безбедноста на светските поморски патишта и, пред сè, на рутата низ Ормускиот Теснец.

Шефицата на државата изјави дека Бугарија ги поддржува слободата и безбедноста на меѓународната пловидба и инсистира на целосно почитување на применливото меѓународно право и Конвенцијата на ОН за поморското право.

Правата на децата, жените и младите луѓе

Меѓу главните теми во обраќањето на претседателката беа и правата на децата и жените.

„Правата на детето и пристапот до образование, рамноправното учество на жените и девојчињата во општествените процеси и целосното вклучување на младите луѓе во нив се клучни за да градиме општества во кои секој е дел од одлуките што ја определуваат неговата иднина“, изјави Јотова.

Таа нагласи дека нееднаквостите во светот стануваат сè подлабоки. Бугарија поддржува конкретни меѓународни напори во оваа насока – од гарантирањето на правото на образование на секое дете до доследното спроведување на Агендата „Жени, мир и безбедност“.

Заштитата на човековите права не се мери само со преземените обврски, туку со реалните можности за учество, образование и достоинствен живот.

Јотова ја нагласи непроменливата посветеност на Бугарија кон одржливи инвестиции во образованието, науката и културата.

„Тоа е нашата заедничка цел – општества во кои различностите не разделуваат, омразата не определува, а правата и достоинството на секој човек се заштитени“, истакна шефицата на државата.

„Иднината нема нужно да им припаѓа на најсилните“

„Иднината нема нужно да им припаѓа на најсилните, таа ќе им припаѓа на оние што ќе успеат да изградат доверба“, истакна шефицата на државата.

„Нема поголема одговорност пред нашите народи од тоа на следните генерации да им предадеме свет во кој соработката е посилна од спротивставувањето, дијалогот – посилен од јазикот на омразата, а мирот – посилен од војната. И Бугарија е подготвена да придонесува за тоа не само како корисник на безбедноста, туку и како создавач на безбедноста“, нагласи претседателката.