Бугарската православна црква го чествува светиот пророк Илија
На 20 јули Бугарската православна црква ја чествува светата памет на светиот пророк Илија – еден од најпочитуваните светци меѓу старозаветните праведници, моќен изобличител на паганството и предвесник на вистинската вера во единствениот Бог. Христијанската црква од древнина го нарекува „Пророк и предвесник на големите Божји дела“, „Ангел во тело“ и „Предтеча на Второто Христово Пришествие“, пишува БГНЕС.
Старозаветниот пророк Илија живеел околу 900 години пред Рождеството Христово и бил родум од градот Тесвија во Палестина. Кога се родил, неговиот татко имал видение – величествени мажи го поздравиле, го повиле бебето со огнени пелени и го накрмиле со пламен. Вознемирен, тој го раскажал ова на свештениците во Ерусалим, а тие го утешиле со зборовите: „Не плаши се, твојот син ќе живее во светлина и ќе го суди израелскиот народ со оган и меч“. Ова го објаснува и името на пророк Илија, кое значи „Сила Господова“. Луѓето од сите времиња му оддавале почит заради неговата морална возвишеност и духовната близина со Бога. И денес, стапалките негови во Палестина се сметаат за осветени од неговата сила.
Денот на светиот пророк Илија е еден од најпочитуваните празници од бугарскиот народ. Нема црква во земјата во која не се служи свечена света литургија. Многу од православните храмови кај нас, особено во Југозападна Бугарија, го носат името на пророк Илија, се украсуваат со неговата икона, а христијаните го бараат неговото небесно покровителство. Верниците го почитуваат светецот кој е покровител на светкавиците и грмежите и ја чува жетвата на земјоделците од пожари. Свети Илија носи дожд и влага и го закрилува животот. Поради силата која ја поседувал, нашиот народ го нарекува Илија Грмоделец, Грмоломник, Грмовник. Во народните легенди тој јава по небото со златна кочија, од која испраќа огнени стрели. Во бугарскиот народен календар Илинден е најомилениот летен празник за време на жетвата и вршидбата. На овој ден возрасните раскажуваат приказни и пеат песни за светиот пророк Илија, кој вози огнена кочија со шест коњи по небото и од Бога измолува здравје и благосостојба, убаво време и плодородие. Најсреќни на празникот се оние што слават именден и занаетчиите – кожари, самарџии, пекари, бидејќи светиот пророк Илија е нивен патрон – заштитник. На Илинден, земјоделците прават молебени за дожд, а во одделни региони во Бугарија во ноќта пред празникот се изведува и обредното бркање на змејот – симбол на сушата.
Овој празник во Бугарија носи и друг симбол, не помалку огнен – Илинденско-Преображенското востание од 1903 година. Тоа е една од најпламените и најтрагични страници во историјата на нашата земја за време на османлиското владеење, тешка последица од одлуките на Берлинскиот конгрес по Руско-турската ослободителна војна. По стар стил, овој ден бил на 2 август, кога се одбележувал Илинден. Но, без разлика што не е точниот историски датум, денот на светиот Илија е повод да се поклониме пред херојството и саможртвата на востаниците, кои, за жал, ги спомнуваме само еднаш годишно.
