Грција и „бугарската Сребреница“ на островот Трикери

Пишува: Георги Пашкулев/БГНЕС

Генералното собрание на ОН усвои резолуција за геноцидот во Сребреница, каде Србите во јули 1995 година заклаа околу 9.000 муслимански мажи и момчиња. Резолуцијата беше усвоен со 84 гласа „за“, 19 против и 68 воздржани. Забележително е што сите, освен две балкански земји, го поддржаа документот, иницијатор за чијшто усвојување беше Софија. Од разбирливи причини Србија гласаше против, а Грција воздржана.

Ден пред гласањето, српскиот претседател Александар Вучиќ, кој беше министер за пропаганда на југословенскиот диктатор Милошевиќ и бараше во тие трагични јулски денови од 1995 година „за секој убиен Србин, да бидат убиени 100 Босанци“, им се обрати на „браќата Грци“: Верувам во нашите браќа Грци и во многу други земји дека со својот глас ќе покажат колку ги почитуваат своите српски пријатели. Ги повикувам да се воздржат“. А Грците одговорија позитивно, докажувајќи на дело дека навистина постои „стратешко партнерство“ меѓу Атина и Белград, како што беше прогласено по посетата на Кирјакос Мицотакис на Србија во февруари годинава. Иако едната земја е членка на Европската унија, а другата е најверниот сојузник на Русија и Кина на Балканот.

Позицијата на Атина за геноцидот во Сребреница не треба да нѐ чуди. Причините се вкоренети во историјата, која иако денес некој сака да ја негира и запостави, сепак игра многу важна улога во меѓународните односи… а на оној кој не ја познава, му се закануваат сериозни загуби.

На крајот на 19 и почетокот на 20 век, Грција го изврши првиот геноцид, кој беше насочен против православните Бугари кои живееја во Егејска Македонија и Беломорска Тракија. Секојдневниот живот на локалното бугарско население беше исклучително тежок во областа на градовите Воден, Лерин, Костур и на други места, буквално можело да бидеш заклан на патот од грчките андарти. Најпознатиот масакр во овој период се случил на 25 март 1905 година во селото Загоричани, познато како „Мала Софија“ поради неговиот бугарски дух. Грчките андарти со покровителство на Грчката православна црква масакрираат невини цивили, главно постари луѓе, жени и деца, бидејќи се сметаат себеси за Бугари на ист начин како што нивните „браќа Срби“ масакрирале невини муслимани 90 години подоцна.

Врвот на политиката на геноцид беше за време на Меѓусојузничката војна (1913 година), кога грчката влада била предводена од Венизелос, чичко на сегашниот премиер Мицотакис, а грчката војска предводена од кралот Константин ги зафатила како торнадо. градовите и селата северно од Солун, во кои живееле Бугарите како мнозинство. Цел еден град како Кукуш, од каде што потекнуваат Гоце Делчев и семејството Станишеви, бил уништен и подоцна изграден на ново место.

За време на војната, заробените бугарски војници, како и многу Бугари од Егејска Македонија, биле одведени на островот Трикери во Волоскиот залив. Од вкупно околу 7.000 луѓе, 1.800 преживеале ја „Бугарската Сребреница“ организирана од нашите грчки „сојузници“.

Сите овие злосторства – Загоричани, за време на меѓусојузничката војна и Трикери – се документирани од независни странски набљудувачи, вклучувајќи ги Карнегиевата анкета и истрагата на чешкиот воен дописник Владимир Сис. Тогаш, за жал, немало меѓународна организација како Обединетите нации да заземе став.

Бугарското општество и политичката елита имаат тенденција да ги глорифицираат Србија и Грција, почнувајќи од секојдневното ниво на кујна и музика и завршувајќи со посериозни работи. Но, треба да бидеме повнимателни и да запомниме дека Грција отсекогаш следела суштински антибугарски цели дури и кога нè земала за партнер, како што е последниот случај со проектите за енергетско и транспортно поврзување. На овој начин таа ја оневозможи можноста Бугарија да се поврзе со земјите од Западен Балкан – РС Македонија и Албанија и да има свој транспортен „голтка воздух“ различна од грчката перспектива.

Грчката политика на воздржување од гласање за Сребреница е логична. Атина секогаш го поддржувала својот стратешки сојузник против Бугарија. Така беше и во 1991 година, кога премиерот Константинос Мицотакис, татко на сегашниот премиер, и југословенскиот диктатор Слободан Милошевиќ, духовниот татко на сегашниот српски водач Вучиќ, се обидоа да се договорат за поделба на Македонија за да ја спречат младата земја да има нормални односи со Софија. Така е и денес, кога потписникот на Договорот од Преспа, Никос Коѕиас, на страниците на „Катимерини“ тврди дека со овој договор го спречил создавањето на „Голема Бугарија“.

Грција многу често ја обвинува Турција дека поддржува терористички организации, но вистината е дека грчкиот сојузник во Белград е многу поопасен од терористите.