Почина проф. д-р Ото Кронштајнер- еден од најголемите пријатели на Бугарија, неправедно обвинет дека лобирал Бугарија да ја замени кирилицата со латиницата

На 26 октомври годинава, во својот дом почина проф. д-р. Ото Кронштајнер, јавува бугарскиот дневен весник 24 часа. Денешните млади веројатно нема да се сеќаваат кој е тој, но пред 22 години неговото име беше вмешано во еден од најнеобичните политички скандали во Бугарија. Проф. д-р. Кронштајнер беше обвинет дека лобирал бугарската азбука да се замени со латиницата, т.е. Бугарија да се лиши од сето она со што го воспитувала својот народ од детските години и да плукне по делото на светите браќа Кирил и Методиј само „за да им угоди на новите европски и прекуокеански сојузници“.

Целта всушност не е самиот професор – дотогаш за него во Бугарија знаела само избрана група слависти. Скандалот го направи името на Кронштајнер многу популарно, бидејќи тогашниот претседател Петар Стојанов го одликувал со Орден „Стара Планина од прв степен“ и изразил симпатија кон австрискиот научник. Всушност, самиот Стојанов никогаш не ни навестил за „промена“ на азбуката, а изјавата на Кронштајнер, дадена пред поголема група бугарски новинари и во присуство на Стојанов, објавена долго по изборите, се покажува дека воопшто не е она што го пишува во обвинението. Запрашан за инвазијата на латинските букви во Бугарија на реклами и јавни места, австрискиот професор одговара: „Ќе треба да ги знаете и латинските букви дури и поради комуникацијата со новите мобилни телефони или поради странските инвеститори и туристи кои доаѓаат во Бугарија. Натписите мора да бидат паралелни и на бугарски и на латински поради нив“.

Денес ова звучи банално, бидејќи тоа беше направено многу одамна, но во кампањата за претседателските избори во 2001 година, противниците на Петар Стојанов го обвинија дека има намера да ја замени бугарската азбука со латиница доколку биде избран за втор мандат. Самиот Стојанов како малку доцна реагираше на ова обвинување, наведувајќи дека ниту еден Бугарин не би се охрабрил да го стори тоа и како се менуваат милиони бугарски книги, учебници и слично, дека тоа е лудост и никој интелигентен човек нема да верува во тоа.

Сепак, се испостави дека многу луѓе поверуваа, а навредите почнаа да течат кон бугарскиот претседател и професорот Кронштајнер – „како ќе ни ја менуваат азбуката“. Универзитетот во Велико Трново свикува состанок за одземање на титулата „почесен доктор“ на австрискиот професор. Навреден, тој испраќа писмо дека доброволно се откажува од неа.

Петар Стојанов ги губи изборите, а потоа се јавуваат некои бугарски академици да објаснат кој е Кронштајнер – шеф на катедрата на Универзитетот во Салцбург, специјалист по бугарски и словенски јазици, кој во времето на комунизмот, кога бугарската политика кон Македонија сè уште се колебала , тоа отворено кажувал дека:

„Македонскиот јазик е бугарски, напишан на српска машина за пишување“

Повторно, професорот Кронштајнер е првиот што на форуми и конференции изјавил дека нема црковнословенски јазик, дека тоа е изум на советските научници – јазикот треба да се вика старобугарски затоа што е токму тоа. Автор е и на првиот превод на животот на Методиј од старобугарски на германски и на првата историја на бугарската литература на германски јазик.

Сега, по повод смртта на професорот Кронштајнер, Македонскиот научен институт објави специјален некролог со кој му оддава почит на овој голем борец за научната вистина за Македонија. А на веб-страницата на Универзитетот во Велико Трново има и некролог потпишан од проф. Димитар Димитров, проф. Христо Бонџолов, проф. Казимир Попконстантинов, проф. Пламен Павлов, доц. Росина Костова и проф. Иван Младенов, со што не само што им оддаваат почит на заслугите на професорот кон Бугарија, туку и го изразуваат своето жалење што станал „жртва на политичка интрига, на која бугарската академска заедница не успеала да се спротивстави и дозволила еден од најголемите бугарофили да замине неправедно оцрнет и нерехабилитиран за време на неговиот живот“.

За новиот јазик во Скопје. Цитати од проф. Кронштајнер:

„Целата историја на македонските Бугари јасно покажува дека сите тие зборуваат ист јазик до годината и месецот на создавањето на новиот „јазик“.

Место на создавање: СР Македонија (во Социјалистичка Федеративна Република Југославија), во манастирот „Прохор Пчински“

Проценети корисници: околу 1 милион Бугари (во Македонија)

Најстар јазичен споменик: весник „Нова Македонија“(?)“

„Другите Словени, како Русите и Србите, овој јазик го нарекуваат староцрковнословенски или старословенски само за да немаат контакт со бугарската историја. Јас сум можеби единствениот странски славист што го користи терминот „старобугарски јазик“. „Моите ученици – исто така, и ова е мал успех…

(Интервју со проф. Ото Кронштајнер, објавено во „Литературен форум“, 26.10.1999 г.)

Петар Стојанов: Огорчено ми кажа дека цел живот работел за бугарската азбука и апсурдно е да го обвинуваат дека сака да ја избрише

Тој е првиот германски преведувач на Житието на свети Методиј – зошто би сакал да ја смени азбуката што го носи името на неговиот брат, вели претседателот на Бугарија (1997-2002).

Господине претседателе, сигурно веќе сте разбрале дека проф. Ото Кронштајнер почина. Како ја прифативте оваа вест?

Веста многу ме растажи. Прво, затоа што почина голем научник и искрен пријател на Бугарија, а второ, затоа што токму од Бугарија ја доби најтешката и најнезаслужената горчина.

Се сеќавате ли што точно се случи тогаш?

За време на изборната кампања, која ја загубив од Георги Прванов во 2001 година, најнеочекувано бев обвинет дека сакам да ја „заменам“ бугарската азбука со латиница – така рече професорот Кронштајнер, а јас за ова го наградив со орден Стара Планина“. Беше толку смешно што на почетокот не обрнав внимание – таква апсурдна идеја никогаш не ми паднала на ум, а да не зборуваме дека ниту еден бугарски претседател не може да го стори тоа: едноставно претседателот нема такви овластувања. Но, лажното обвинение почна да добива интензитет. Го подигнаа левичарски „интелектуалци“ и „патриоти“ и не помогнаа никакви разумни објаснувања од моја страна. На крајот на краиштата, се уште има луѓе кои повторуваат дека „имаше претседател кој сакаше да ја смени азбуката, но не успеа“. Небулозата доаѓа од тоа што всушност професорот Кронштајнер ја бранеше бугарската кауза со поголема страст и упорност од неговите обвинувачи.

Дали воопшто му се јавивте во оваа прилика и каква беше неговата реакција?

Му се јавив за да му се извинам затоа што е неправедно клеветен поради нашите внатрешно-политички битки, кои и онака не ги разбира, уште повеќе по се што направил за Бугарија. Многу огорчено ми кажа дека цел живот работел со и за бугарската азбука и да го обвинуваат дека сака да ја избрише е едноставно апсурдно. Тој е првиот германски преведувач на Житието на свети Методиј – зошто би сакал да ја смени азбуката што го носи името на неговиот брат! Беше многу жално и многу тажно. Сосема е можно паметниот ПР на господинот Прванов да ми го намали резултатот за еден или два отсто, но загубата за Бугарија беше многу поголема. Центарот на бугаристиката во Салцбург, веќе предводена од неговите студенти, ни го сврте грбот, а тоа ги погоди и останатите бугаристи и слависти во Европа – никој не сака да се занимава со неблагодарни луѓе.

Впрочем, во последната година, во врска со споровите со Република Северна Македонија, некои бугарски научници со право забележаа дека немаме академско лоби во странство што ќе ја брани историската вистина за Бугарија. Нема и да имаме – поради глупоста со која ги одбиваме нашите долгогодишни докажани пријатели.

Господ да прости професорот Кронштајнер, а и тој да ни прости нам од оној свет!