„Псевдоприрода“ – бугарско учество на Архитектското биенале во Венеција

Арх. Марков: Многу е важно проектот да не е само во павилјонот, туку да ја инспирира цела Венеција.

Темата на 19-тото издание на Биеналето за архитектура во Венеција е „Интелигенција. Природна. Вештачка. Колективна“. Ќе се одржи од 10 мај до 23 ноември 2025 година. Куратор на меѓународната изложба е Карло Рати – италијански архитект и инженер.

За учесниците на конкурсот за бугарскиот павилјон на Архитектското биенале во Венеција 2025 година и победничкиот проект „Псевдоприрода“, кој развива апсурдна хипотеза за снегот во лето во Венеција – разговор во „Нашиот ден“ со арх. Тодор Обрешков, член на жирито, како и авторот на одобрениот проект, арх. Јасен Марков.

Годинава на конкурсот за бугарскиот павилјон учествуваа 17 кандидати, а меѓу нив жирито едногласно ги избра најдобрите кои се истакнаа не само со визуелниот туку и со кураторскиот идентитет, според зборовите на арх. Обрешков.

Сега е јасно дека Бугарија ќе се појави на Биеналето со проектот „Псевдоприрода“, поврзан со темата за климатските промени.

Арх. Обрешков споделува дека една од големите предности на победничкиот проект по арх. Марков е неговата вродена смисла за хумор.

„Иронијата во неговиот проект ја доживувам како суптилно исмејување на универзалната глупост што ќе го зафати светот“, вели архитектот Обрешков.

Како член на жирито, архитектот го истакнува и проектот „Ефемера“ на арх. Андреј Ходкевич, кој е и технички смешен по карактер и ја допира темата за промена на нивото на водата.

Арх. Јасен Марков вели: „Кога правам проекти, се разбира, сакам да кажам работи кои се сериозни, но за да се пренесат до публиката, потребно е некое средство – тоа може да биде многу светол визуелен дел, може да биде многу фасцинантен наратив „Кога имаме луѓе кои веќе биле во 60 павилјони и виделе сè, можеби треба да ги фатиме со некоја шега, со хумористичен елемент, со нешто што ќе ги насмее.

Името „Псевдоприрода“ предиспонира за идејата за нешто „лажно“, вештачко, лажно, нереално – на пример, снег во лето. Ова, според зборовите на арх. Марков, е хипотеза за климатска аномалија која може да ја видиме реализирана за 50 години. Вакви се предупредувањата на научниците, оправдани или не.

Арх. Марков привлекува внимание на тоа дека 30% од потрошувачката на енергија се должи на архитектурата и таа ќе биде меѓу виновниците за климатската аномалија доколку таа не стане поодржлива и енергетски неутрална.

Бугарскиот павилјон се наоѓа во внатрешен двор и во пропорционален изложбен салон. Во дворот ќе биде поставен снежен топ кој се напојува со инсталација на соларни панели. Снегот ќе ги покрива панелите додека не престанат да работат, а откако ќе се стопи, циклусот повторно ќе започне. Ова, според зборовите на арх. Марков, е некаква глупост својствена за човештвото – еден вид климатски „параграф 22“. Авторот на проектот ја испитува темата „Интелигенција. Природна. Вештачка. Колективна“ и со спротивен знак, како можност за колективна глупост.

Како контрапункт на она што се случува во дворот, во галерискиот простор ќе биде поставен лажен камин, кој ќе ја толкува атмосферата на бугарската ренесансна дневна соба. Ова ќе биде место за барање решение за проблемот. Во просторот ќе биде поставен тепих, дело на бугарската современа уметница позната како Рози Ејсор. Ќе има и каталог на радикални/универзални идеи за добра иднина без климатски аномалии, вели архитект Марков.

Предвиден е посебен графички, визуелен идентитет за бугарскиот павилјон, кој ќе биде дистрибуиран материјално и дигитално за да го привлече вниманието на градот.

„Многу е важно проектот да не е само во павилјонот, туку да ја инспирира цела Венеција. Треба да ги правиме работите на таков начин што луѓето ќе нè најдат, ќе сакаат да нè најдат“, вели арх. Марков.

Фото: БНР