(Видео) 120 години од раѓањето на Атанас Далчев, кој ги „пишувал само своите најубави песни“

На 12 јуни се навршуваат 120 години од раѓањето на еден од најголемите бугарски поети – Атанас Далчев, јавува БГНЕС.

Атанас Далчев е роден на 12 јуни 1904 година во Солун, во богато семејство. Неговиот татко е меѓу угледните бугарски граѓани и станал пратеник во османлискиот парламент за време на Хуриетот. Тој е еден од претставниците на бугарската заедница и како таков целото негово семејство извесно време живеело во Цариград.

После тоа, семејството се преселило во Софија и изградило мала куќа во сегашниот центар на градот.

Далчев е творец на т.н предметна лирика. Тие заедно со Димитар Панталеев и Георги Караиванов создале цел тренд во современата бугарска поезија.

„Местата на големите поети обично секогаш се пред загради. Така е и Јаворов – може ли да кажеме кое е местото на Јаворов? Тој ја осветлува целата поезија. Атанас Далчев исто така. Го дефинирам како еден од тајните татковци на многу денешни нови бугарски поети“, вели за БГНЕС литературниот критичар проф. Михаил Неделчев.

Далчев извршил огромно влијание врз Иван Цанев, Борис Христов, Владимир Попов, Георги Рупчев, врз таканаречените „тивки“ поети. Во 1968 година Александар Геров му посветил апологетска песна во која се вели: „Ти, кој што апсолутно со ништо не си го извалка името – благословен си“.

Пред државниот удар на 9 септември 1944 година, Далчев објавил четири книги – „Песни“, „Прозорец“, „Париз“ и „Ангелот од Шартр“. Познат критичар дури го обвинува дека пишува многу малку – 1-2 песни годишно. На прашањето дали има слаби песни, Далчев одговара: „Не, јас ги пишувам само моите најубави песни“.

„Тоа, се разбира, е токму така. Тој е еден од оние типови поети, каде што нема колапс или неуспех, нема филер“, потенцира проф. Неделчев. Поезијата на Далчев не е „сува“, во неа наоѓаме дијаболизам, и мистични расположенија, и што ли уште не. Интересно е што целиот негов развој е од мрачен тоналитет до просветителство“, додава книжевниот критичар.

Покрај тоа што е поет, Далчев е и многу добар преведувач на проза и текстови од сите големи европски јазици. За неговите преведувачки способности, тој добил признанија во Западна и Источна Европа, каде што бил награден со голем број меѓународни награди.

Иако не бил репресиран по 9 септември 1944 година, тој во голема мера бил отстранет од активната литературна активност, бидејќи тогашните власти сметале дека неговата поезија се занимава со религиозни теми и апстрактни проблеми. За Далчев не се зборува и 20 години тој не издавал книги. И покрај тоа, во тоа време, сепак, неговите веќе издадени книги биле барани.

Дури во 1965 година, Далчев повторно е вратен во литературата, благодарение на Георги Џагаров, кој многу активно помогна во тоа. Тогаш Далчев ги издал своите исклучително моќни познати белешки – кратки, критички, филозофски – дури и пејзажни фрагменти, кои се преобјавуваат и се читаат до денес.

Далчев е познат и по тоа што е голем критичар, но и голем почитувач на вистинската критика. „Критиката на Атанас Далчев е посебен универзум, паралелен со неговата поезија“, истакнува проф. Неделчев.

Написот „Мртва поезија“, кој Далчев и Димитар Петров го напишаа против Николај Лилиев, предизвика огромна полемика меѓу списанието „Златорог“ на Владимир Василев и списанието „Развигор“ на проф. Александар Балабанов.

Атанас Далчев е познат и по неговите познати фрази, кои некои ги споредуваат со афоризми. Проф. Неделчев си спомнува две од нив: „Сите што паднаа за слободата, каде и да е, се наши браќа – повторно со крв, но пролеана и секако: „Молчеа лисјата на дрвјата, а сенките лежеше како барички. Два облаци стоеја неподвижни на исток, како да фрлиле сидро таму“.

Книжевниот критичар е дециден дека Атанас Далчев мора да се учи и прекрасно е што неговата поезија е дел од наставната програма. „Мислам дека е доволно во однос на бројот на часови и знам дека добрите наставници со задоволство го предаваат Атанас Далчев. Имам ученици кои се просветлени од нивните добри учители и за кои Атанас Далчев е еден од најзначајните бугарски поети“, рече проф. Михаил Неделчев.