Свети Дух- симбол на нескротливиот дух на македонските Бугари
Црковниот празник Свети Дух е ден на будење на бугарската национална меморија. Ден на протест против сите оние кои ја ограбуваат и фалсификуваат историската вистина, го оспоруваат националниот и културниот идентитет на Бугарите во Македонија, пишува БГНЕС.
Во периодот од 1912 до 1918 година Бугарија учествувала во три војни насочени кон обединување на земјата. Две од нив, Втората балканска /1913/ и Првата светска војна /1914-1918/ завршија со две национални катастрофи. Идеалот за обединување е изгубен. Поголемиот дел од Македонија, нејзините Вардарски и Егејски делови, населени со компактно бугарско население, потпаѓаат соодветно под српска и грчка власт. Бугарските училишта и цркви се затворени. Стотици илјади Бугари беа протерани и станаа бежанци во старите граници на Бугарија.
Како одговор на тешкото угнетување, кое имало за цел да ја избрише бугарштината во овие земји, ВМРО започнува вооружена борба против окупаторот. Во оваа напната ситуација, Бугарите почнуваат да го слават празникот Свети Дух како Ден на Македонија и паднатите бугарски херои. Помеѓу двете светски војни, Светиот Дух се празнувал со повеќеилјадни поворки, во кои учествувала и елитата на македонските Бугари и бежанците, протерани од родните огништа.
Илија Кушев и Љубомир Весов биле учесници во последната етапа од Првата светска војна како помлади офицери во бугарската армија, по нејзиното завршување и двајцата станале студенти по право во СУ „Свети Климент Охридски“. Во 1922 година меѓу членовите на студентското друштво „Вардар“ веќе се оформува идејата за испраќање чети во Македонија. Двајцата стануваат доброволци. Илија Кушев на чело на чета од 20 луѓе оди во Велешко, а Љубомир Весов – во Крушевско.
Нивната мисија не трае долго. Во ноември 1922 година, четата на Кушев била предадена, тој бил убиен во битка со Србите. Кон крајот на ноември, при големата пресметка меѓу чета на ВМРО и српски војници, која траела речиси еден ден, загинал и Љубомир Весов.
Подвигот на овие двајца млади револуционери ја трогнала младината на Вардарска Македонија и нивните колеги од „вардарското“ друштво. Уште во почетокот на 1923 година се наметна прашањето како да им се оддаде почит на младите борци и жртви на српскиот терор. Така стигнуваме до 6 јуни Свети Дух, кога во подножјето на Витоша се организира спектакуларен настан на кој се осудуваат теророт и убиствата на поробувачите во Македонија.
Оттогаш Денот на Светиот Дух е прогласен за празник на Македонија. Тоа е симбол на нескротливиот дух на македонските Бугари.
Во настанот особено активно се вклучени младите кои не ја прифаќаат српската окупација. Во Софија, тој ден, тие организираа марш, поминувајќи низ централните улици на главниот град и покрај амбасадите на големите сили, протестирајќи против неправедните клаузули од Нојскиот договор и барајќи слобода за Бугарите во Македонија. На плакатите што ги носат се испишани имињата на младите убиени од српските окупатори во Македонија. Оваа традиција продолжила десет години до распаѓањето на ВМРО по пучот во 1934 година, инспириран од Југославија и насочен не само кон уништувањето на ВМРО, туку и на Бугарија како независна држава.
