(Видео) Погледнете го документарниот филм на БГНЕС: „Ползечките граници на Српскиот свет“
Три децении по војните при распадот на Југославија, идеите врз кои беше изграден проектот „Голема Србија“ не исчезнаа. Новиот филм на агенцијата БГНЕС „Ползечките граници на Српскиот свет“ покажува како стариот националистички проект е приспособен кон новата геополитичка средина на Балканот.
Во услови на хибридниот режим на Александар Вучиќ, отвореното прекројување на границите е заменето со пофлексибилен систем на влијание и дестабилизација на соседните држави.
Преку интервјуа со новинари, историчари, универзитетски професори, општествени дејци и експерти за безбедност од Србија, Црна Гора, Хрватска, Косово и Северна Македонија, филмот го следи континуитетот меѓу политиката на Слободан Милошевиќ и концептот „Српски свет“.
Посебно внимание е посветено на политичката биографија на Александар Вучиќ. Во 1990-тите години тој беше генерален секретар на ултранационалистичката Српска радикална партија, а во 1998 година стана министер за информации во режимот на Милошевиќ. Денес отворената големосрпска реторика е заменета со јазикот на регионалната соработка и европската интеграција. Филмот го поставува прашањето дали зад оваа промена на јазикот не се крие истата политичка амбиција, препакувана во нова стратегија.
Во фокусот на продукцијата е и „Сесрпскиот собор“ од 2024 година, кој во Белград ги собра политичките раководства на Србија и Република Српска, претставници на академската заедница и на Српската православна црква. Усвоената декларација предвидува координирани активности во образованието, културата, економијата, безбедноста и зачувувањето на националниот идентитет. Во практика, на тој начин се гради заеднички политички и институционален простор што ги надминува официјалните граници на Србија.
Филмот ја прикажува и улогата на Српската православна црква како прекугранична мрежа за влијание. Нејзините епархии, храмови, манастири и образовни структури се присутни насекаде каде што живеат српски заедници. Таму каде што Белград не може директно да дејствува како држава, Црквата функционира како политички инструмент преку религијата, историјата, националната меморија и симболи како „светосавието“ и „косовскиот завет“.
„Ползечките граници на Српскиот свет“ прави паралела и со руската доктрина „Руски свет“. Двата концепта се слични, но не се идентични. Рускиот проект располага со глобална воена моќ и се манифестира преку отворена агресија и територијален ревизионизам, додека „Српскиот свет“ дејствува претежно како регионална стратегија преку политичко влијание, локални посредници, медиуми, верски структури и економски инструменти за притисок.
Опасноста не се состои нужно во воена инвазија или формално поместување на границите. Таа се состои во можноста соседните држави постепено да ја загубат контролата врз процесите во рамките на сопствените граници, а процесот на евроинтеграција на Босна и Херцеговина, Црна Гора, Косово и Северна Македонија да биде сериозно попречен.
Каде завршува грижата за сонародниците, а започнува дестабилизацијата на суверените држави? Дали проектот за „Голема Србија“ се врати под ново име?
