| |

Бугарија ја презема изградбата на целиот железнички тунел „Деве Баир“

Бугарската влада на 18 ноември одобри предлог за дополнителен протокол според кој Бугарија ќе ја организира изградбата на прекуграничниот железнички тунел „Деве Баир“ со Северна Македонија и ќе ги спроведе јавните набавки за изградба и за стручен надзор. Владата го одобри предлогот како основа за преговори, јавува Economic.bg.

Тунелот треба да ги поврзе железничките мрежи на двете земји на Коридорот VIII и да овозможи пругата од Ѓуешево да продолжи преку Деве Баир кон Крива Паланка и Скопје. Според меѓувладиниот договор, објавен во бугарскиот „Државен весник“, предвидената должина на тунелот е 2.383 метри, од кои околу 1.194 метри на бугарска и 1.189 метри на македонска територија. Конечниот проект ќе ги утврди точната траса и техничките параметри.

Бугарија и Северна Македонија го потпишаа договорот на 6 ноември 2025 година во Ѓуешево, а одлуката за тоа која држава ќе ја организира изградбата ја оставија за дополнителни преговори. Според писмениот одговор на бугарскиот министер за транспорт Георги Пеев од 16 ноември, двете страни го усогласиле текстот на дополнителниот протокол на седницата на Мешовитиот комитет на 25 септември. Протоколот треба да го потпишат министрите за транспорт, по што двете држави треба да ги спроведат постапките за негово одобрување и влегување во сила.

На првата седница на комитетот, одржана во јули 2026 година во Софија, двете земји подготвија заедничко писмо до Европската комисија, Европската инвестициска банка и Европската банка за обнова и развој. Со писмото, кон кое приложија прелиминарен распоред и план за поделба на работите, двете земји имаа цел да ја потврдат својата заложба за изградба на тунелот и да ги разгледаат можностите за финансирање.

Тунелот е последниот дел од железничкиот правец Софија – Перник – Радомир – Ќустендил – Ѓуешево, кој треба да продолжи кон Северна Македонија. На бугарска територија останува да се изгради и пругата од станицата во Ѓуешево до границата, долга околу 2,4 километри. За изградбата на оваа делница и за реконструкцијата на станицата, бугарската Национална компанија „Железничка инфраструктура“ во декември 2025 година го избра конзорциумот „Ѓуешево 2025“, во кој учествуваат „Трејс груп холд“ и „ВДХ“.

Според „Економик.бг“, понудената цена изнесува околу 50,1 милион евра, а рокот за завршување на градежните работи објавен при изборот на изведувачот е крајот на 2028 година. Станицата во Ѓуешево треба да стане граничен пункт за патнички и товарен сообраќај. Последните 420 метри од пругата е предвидено да се изградат по завршувањето на тунелот за да може тешката градежна механизација непречено да работи.

За делницата од Ѓуешево до границата и за станицата се предвидени 62,5 милиони евра неповратни средства од програмата „Транспортна поврзаност“ за периодот 2021–2027 година. Според Пеев, планираниот рок за завршување на проектот финансиран со овие средства е 31 јули 2029 година. Изградбата на прекуграничниот тунел е надвор од овој буџет.

За модернизација на делницата Перник – Радомир, долга 17 километри, Националната компанија „Железничка инфраструктура“ во декември 2025 година го избра конзорциумот „ИСПА“, составен од „Интерконекта“ и „СА.И.Е“. Понудената цена е над 215,4 милиони евра без ДДВ. Проектот опфаќа модернизација на пругата, изградба на втор колосек и на два тунела долги 881 и 400 метри, како и обнова на сигнално-сигурносните системи во станицата во Перник. Според планот објавен при изборот на изведувачот, работите треба да завршат до средината на 2029 година.

Според анализата на „Економик.бг“ за буџетот за 2027 година, инвестициската програма на бугарското Министерство за транспорт предвидува вкупно 48,2 милиони евра за оваа делница во периодот 2027–2029 година, од кои 28,4 милиони евра во 2027 година. Средствата покриваат дел од вредноста на проектот, за кој е предвидено и европско кофинансирање.

За подолгата делница Радомир – Ѓуешево, која води преку Ќустендил, сè уште траат планските и административните постапки. Пеев наведе дека стручниот технички совет на железничката компанија го одобрил техничкиот проект за целата траса. Во прелиминарните студии биле разгледани повеќе од 30 варијанти според техничките карактеристики на пругата, условите за сообраќај, трошоците и влијанието врз животната средина. Најголемиот дел од трасата е предвиден како нова електрифицирана пруга со проектна брзина до 160 километри на час за патничките возови и со пониски брзини на одделни делници.

Поради близината на складишта за експлозивни материи, за делот меѓу стојалиштето Радловци и станицата Горна Брестница, долг околу 8,6 километри, биле разработени две дополнителни варијанти. Според решението на Регионалниот инспекторат за животна средина и води во Софија, железничката компанија ѝ дала предност на варијантата 3.5. Таа предвидува три тунела со вкупна должина од 2.712 метри, од кои два се долги 2.075 и 363 метри, како и неколку моста, од кои најдолгиот би бил 765 метри. На најблиската точка трасата би минувала на 820 метри од складиштето за муниција. Варијантата 3.4 предвидува два тунела со вкупна должина од 3.184 метри и мост долг 1.220 метри.

Во мај 2026 година инспекторатот во Софија оценил дека за измените не е потребна нова постапка за оцена на влијанието врз животната средина. Трасата допрва треба да добие конечно одобрение. На 14 септември 2026 година бугарското Министерство за регионален развој одобри изработка на детални урбанистички планови за новопроектираната траса Радомир – Ѓуешево. Според Пеев, проектните решенија и плановите треба да се усогласат со надлежните институции и со претпријатијата што управуваат со инфраструктурата, по што треба да се издадат потребните управни акти согласно со бугарскиот Закон за уредување на просторот.

Слични Објави