Македонците, Бугарите и зошто не може да има македонско малцинство во Бугарија

Пишува: Доц. Спас Ташев (БАН)

Во последните неколку денови различни медиуми во Скопје, познати по своите антибугарски и просрпски позиции, шпекулираат дека Бугарите не треба да бидат впишани во Уставот на Северна Македонија. Се спроведуваат и планирани активности со цел премиерот Кирил Петков да биде преплавен со ваквите идеи. Аргументот е дека нема разлика меѓу Македонците и македонските Бугари. На некој начин се во право, но кога не се кажува целата вистина, почнува манипулацијата!

Во минатото навистина немало разлики меѓу предците на оние кои денес се идентификуваат како етнички Македонци и македонските Бугари. Биле едно и се бореле за иста цел. Поради ова единство во минатото, во нашиот договор со Северна Македонија напишавме дека имаме заедничка историја и официјално изјавивме дека е до 1944 година (не се согласувам со овој временски рок, но тоа не го менува фактот дека договорот е таков, каков што е).

Всушност, денес навистина нема етнокултурни разлики меѓу Македонците и македонските Бугари, но има разлика во нивната самоидентификација, што е доволна разлика. На ист начин, денес во Австрија постојат две посебни групи Австријци и австриски Германци, меѓу кои исто така нема етнокултурни разлики. Или во Молдавија, Молдавците и Молдавските Романци, кои исто така немаат етнокултурни разлики, но се пријавени во две посебни групи токму поради нивното различно самоопределување. Се разбира, Северна Македонија ги нема вековните државни традиции на Австрија или Молдавија, поради што е логично политичката диференцијација кај Вардар да се манифестира во многу помала мера. Тоа е она што го одредува поголемиот удел на оние кои продолжуваат да ја чуваат својата бугарска самосвест.

Ако ја прифатиме изјавата дека нема разлика меѓу Македонците и македонските Бугари, зошто да се менуваат учебниците по историја? Зошто би ни сметало Гоце Делчев да е прогласен за Македонец во Скопје, ако нема разлика меѓу Македонци и македонски Бугари? Убеден сум дека противниците на вклучувањето на Бугарите во уставот нема да најдат смислен аргумент по ова прашање. Само преку озборувања ќе продолжат да прават интриги.

Најголемата разлика во денешно време меѓу Македонците и македонските Бугари е тоа што тие првите ги предале своите предци и тоа е нивно право. Но, другите останале лојални на идеалите на своите предци и не разбирам зошто, оние што се промениле ќе им забранат на оние што останале лојални да ги поддржуваат тие идеали?

Мораме да го почитуваме изборот и на двете страни, но во никој случај не можеме да дозволиме едните да ги наметнуваат своите ставови врз другите.

Зошто во Бугарија не може да има македонско малцинство?

Бидејќи денешните Македонци потекнуваат од Бугарите, овој процес се одвивал под специфичните услови во југословенска Македонија, но овие услови ги немало во Бугарија. Барем затоа што идејата за независна Македонија се појави по Првата светска војна, а Пиринска Македонија е дел од Бугарија од 1912 година, а дотогаш во Отоманската империја не постоел македонски политички идентитет кој на крајот би можел да прерасне во етнички (како што се тврди во Скопје, за што имам повторно забелешки) – борбата е за заедничка територијална автономија на Македонија и Одринска Тракија, каде што нема Македонци, а духовното единство на бугарската нација го одржува Бугарската егзархија преку унифициран систем на бугарски училишта, општински центри и цркви.

Слично, во Австрија или Молдавија денес остануваат луѓе со германски или романски идентитет, но во Германија или Романија не може да има локални жители со австриски или молдавски идентитет. Затоа што истиот е формиран на германска или романска основа, но само во политичките граници на Австрија или Молдавија, а не надвор од нив.