Аделина Филева: За Дечко Узунов говорот минува низ цртање

За Дечко Узунов говорот оди преку цртање.

Уметникот се обидува да ја натера нашата фантазија да работи гледајќи ги неговите дела.

Ова во интервју за БГНЕС го изјави директорката на Софиската градска уметничка галерија (СГУГ), Аделина Филева.

Со неа разговараме за изложбата „Дечко Узунов. Фигуративни мотиви на бугарските моми и невести“, што во петокот беше свечено претставено во Уметничката галерија „Дечко Узунов“.

Филева сподели дека овој мал и убав музеј содржи над 13 илјади музејски предмети, кои се донирани од наследниците на Дечко Узунов, а вообичаено во рок од една година овде се одржуваат четири изложби кои се работат во различни програми.

Една од овие програми е „Наследство“. „Постојано вадиме дела од збирките на галеријата „Дечко Узунов“ за да ги претставиме сликите, темите, неговите различни проекти, неговиот начин на работа, генерално потрагите на уметникот и неговите возбудувања, неговите успеси, а понекогаш и цртежи, за да видиме како оди процесот на создавање на овие дела. Така, со текот на времето, нашите жестоки обожаватели, како и оние кои постепено стануваа пољубопитни, дојдоа да видат што и како се прави тоа“, рече Филева.

Годинава беше избрана темата за Бугарката – момата и невестата.

Во раните периоди – 1920-тите и 1930-тите, Дечко Узунов се сврте кон ликот на Бугарката, но во 1970-тите ова беше втора пресвртница. „Се разбира, тој не е единствениот уметник кој е возбуден од оваа слика, но на оваа, иако навидум мала изложба, можеме да видиме неколку многу важни работи за него – тој патувал на многу различни места. Знаеме дека го сакаше и фестивалот во Копривштица и другите места каде што имаше собири и се собираше народ – ги набљудуваше типовите и носиите таму“, истакна директорот на Софиската градска уметничка галерија.

Филева истакна дека на малата изложба можеме да видиме колку различни костими се појавуваат, какви различни лица видел уметникот – од тага до нежност, до промисленост, од младата девојка до постарата Бугарка што ја прикажува. „Изложбата нуди таква средба со различните варијации на Бугарката и она што го интересира – не чисто формално како фолклор, а тоа се едноставно слики кои тој навистина ги гледа како нешто родно, како нешто свое, па ги исполнува со убава пластичност, пред сè во начинот на работа, а потоа можеме да ги следиме процесите кај уметникот, а во исто време да го нагласиме она што тој го создал и го доживеала Бугарија.

Гледајќи ги сликите на Дечко Узунов, можеме да претпоставиме дека носиите се од Тракија, од Родопите. Голем впечаток оставаат и различните видови шамии – кај некои девојки се поскромни, додека кај други речиси изгледаат како круни поради украсот. „Но, имаме и доста генерализирани слики – самата Бугарка повеќе личи на Мадона отколку на фолклорна слика, и тоа го има меѓу овие дела“, истакна Филева.

Дечко Узунов е автор кој има многу слободен стил на работа.

Боите што ги користи уметникот се многу разновидни. „Инаку, тој е многу голем мајстор за акварел – овде, се разбира, тоа е делумно видливо, бидејќи повеќето дела се во мешана техника. Тој е еден од брилијантните бугарски сликари. Мораме да кажеме дека во 1970-тите, кога работеше, тој самиот беше веќе етаблиран автор, наближувајќи ги 70-те години, а многу од делата што ги гледате се негови обиди да ја постигне оваа слика, па боите што го привлекуваат беа, од една страна, според самиот костим и сликата што ја создаде, а од друга страна, гледате дека избравме некои од нив во опсегот на блудата.

Директорот на галеријата посочи една слика за која рече дека се вика „Девица во црвено“ – таму уметникот барал посветли, посилни, потопли бои. „Костимот, знаеме, не може да биде црвен од крај до крај, како што тој го направил, но, всушност, тоа е моќта на уметникот – да може нешто да преобрази и да ни го претстави на начин што го бара неговата имагинација, за да влеземе на начин на кој тој сака да не подготви и да ги погледне костимите. Многу од облеките се генерализирани ако погледнете. Во нив има многу малку детали, само го означувал овде-онде или преку боја или преку форма, за да можеме да погодиме, т.е. „да функционира нашата имагинација, гледајќи ги неговите дела“, додаде Филева.

Дечко Узунов беше многу активен како уметник, постојано работеше. „Всушност, за него разговорот поминува низ цртање, иако и самиот како соговорник беше многу пријатен. Поддржал многу млади уметници. Ова многу ме импресионираше, а она што навистина ме импресионираше е што тој долго време беше професор на академијата, а многу уметници дипломираа на неговите часови и станаа некои од нашите големи сликари. „Најљубопитно во тоа е што успева да ги насочи, да го испровоцира нивниот талент да се развие на таков начин што тоа станува индивидуалност“, продолжи Филева, истакнувајќи дека Дечко Узунов е генерално многу интересен како личност.

Посетителите на галеријата „Дечко Узунов“ покрај изложбата можат да го видат и студиото во кое работеше уметникот, а кое се наоѓа на вториот кат. „Кај Дечко студиото е уметничко студио, како што беше и тој самиот. Можете да видите многу различни скулптури, музички инструменти што ги носел со себе – сакал различни ударни инструменти. Неговата палета е горе со неговиот триножник. Има скулптури кои му ги подариле неговите пријатели скулптори, па тоа покажува каков бил, т.е. „Тој навистина се опкружуваше со убави и извонредни работи, исто како што се однесуваше кон уметноста“, додаде Филева.

Изложбата „Фигуративни мотиви на бугарските моми и невести“ ќе остане во салонот на галеријата и во наредните три месеци.

Фото: БГНЕС