Битолчанецот Димитар Ризов- од атентатор до најелитниот бугарски дипломат: Човекот што ги исцртуваше границите на Бугарија во Берлин

Димитар Ризов е роден во 1862 година во Битола, тогаш во Османлиската Империја, а денес во Северна Македонија. Основното образование го стекнал во родниот град, а потоа учел во Пловдив. Уште како млад покажувал силен интерес за бугарското национално движење и просветната дејност, пишува Актуално.

Во 1881 година отворил книжарница во Битола – не само како трговски објект, туку и како средиште за ширење бугарска книжевност и национални идеи. Набргу потоа станал инспектор на бугарските егзархиски училишта во Македонија, што му овозможило одблизу да се запознае со положбата на бугарското население во областа.

Многу години подоцна, во 1897 година, го продолжил образованието на Универзитетот во Лиеж, каде што студирал историја, филозофија и политичка економија. Студиите му биле овозможени благодарение на стипендија од Евлоги Георгиев.

Ризов бил меѓу дејците на Бугарскиот таен централен револуционерен комитет (БТЦРК), предводен од Захари Стојанов. Активно учествувал во подготовките за Соединувањето на Кнежевството Бугарија и Источна Румелија во 1885 година. По успешното спроведување на тој чин, бил член на привремената револуционерна управа во Пловдив во периодот од 6 до 9 септември 1885 година.

По Соединувањето бил избран за пратеник во Третото големо народно собрание во периодот 1886–1887 година. Ризов никогаш не ги прекинал врските со македонското ослободително движење.

Во 1895 година бил избран за член на раководството на Врховниот македонско-одрински комитет. Во следните години ги застапувал бугарските позиции за македонското прашање и преку својата публицистичка дејност и преку дипломатската работа.

Димитар Ризов, заедно со Наум Тјуфекчиев, на 27 март, односно 15 март по стар стил, 1891 година го организирал неуспешниот обид за убиство на Стефан Стамболов. Во тој настан загинал министерот за финансии Христо Белчев.

Од 1897 година Ризов започнал дипломатска кариера, која го претворила во една од највлијателните фигури на бугарската надворешна политика. Тој бил:

• дипломатски претставник во Скопје (1897–1899);
• дипломатски агент во Цетиње, Црна Гора (1903–1905);
• дипломатски претставник во Белград (1905–1907);
• ополномоштен министер во Рим (1908–1915);
• ополномоштен министер во Берлин (1915–1918).

Особено значајна била неговата работа во Белград. Благодарение на добрите лични контакти со српските државници, учествувал во преговорите што подоцна ја создале основата за бугарско-српскиот договор и за формирањето на Балканскиот сојуз пред Првата балканска војна. Иако првичните обиди не биле веднаш реализирани, неговите дипломатски напори биле оценети како важен предуслов за идната соработка.

За време на неговиот мандат како ополномоштен министер во Берлин, германските дипломати повеќепати го истакнувале неговото одлично познавање на европската политика, способноста да води сложени преговори, како и неговата ерудиција и смисла за хумор. Во дипломатските кругови Ризов имал репутација на еден од најподготвените дипломати меѓу балканските држави.

Димитар Ризов бил и еден од првите истражувачи на Македонија. Во 1881 година на француски јазик ја објавил „Етнографија на Македонија“, која се смета за едно од раните научни претставувања на етничкиот состав на областа пред европската јавност. Тоа било и негов начин да ја застапува бугарската кауза пред големите сили.

Подоцна, заедно со својот брат Никола Ризов, го издале значајниот атлас „Бугарите во нивните историски, етнографски и политички граници“. Изданието, објавено во 1917 година, содржи 40 карти, текстови на бугарски, германски, англиски и француски јазик, како и карти изработени со учество на истакнатите научници Анастас Иширков и Васил Златарски.

Атласот претставувал своевидна научна аргументација во прилог на бугарските национални претензии пред европската дипломатија за време на Првата светска војна.

Ризов бил меѓу најактивните публицисти на своето време. Ги уредувал весниците „Трновска конституција“, „Христо Ботев“, „Млада Бугарија“ заедно со Андреј Љапчев, „Самозаштита“, „Македонски глас“ и „Независност“.

Неговата новинарска дејност била уште еден начин преку кој ги застапувал идеите за национално обединување и ја коментирал бугарската надворешна политика.

Димитар Ризов починал на 23 април 1918 година во Берлин, каде што во тоа време ја претставувал Бугарија како ополномоштен министер.