Цанко Серафимов со уникатна книга за Иван Михаjлов

Бугарската издавачка куќа „Орбел“ подготви за печатење нова книга на Цанко Серафимов, насловена „РЕЧНИК на моите читања од архивата на Иван Михајлов во Рим“. Порталот Факел ги објавува воведните зборови на авторот на публикацијата:

„Иван Михајлов веќе сто години ја персонифицира борбата на македонските Бугари за слобода и народност. Тој и неговите следбеници никогаш не отстапија од својот револуционерен идеал – слободна и независна Македонија со еднакви права за сите етникуми: Бугари, Албанци, Власи, Евреи, Грци… Во поголемиот дел од ова историско време, ВМРО беше единствената сила која ја бранеше бугарштината во Македонија и не им прости на непријателите на македонската ослободителна кауза. Фронтовите на кои се борел биле неколку: против Србите, против Грците, против комунистите, земјоделците, звенарите итн. протогеровисти…

Во оваа долготрајна борба се создадоа многу митови околу името и личноста на Иван Михајлов – ако за непријателите тој беше сатрап и крволок, за храбрите Бугари беше идол и чувар на родното. Големиот бугарски поет од европски калибар Теодор Трајанов го нарече „големото бугарско срце“, а истакнатиот револуционер и хроничар на македонските ослободителни борби Христо Силјанов тврдеше дека „македонската емиграција не истакнала личност поголема или рамна на Иван Михајлов“.

Од 1924 година, по убиството на неповторливиот водач на ВМРО Тодор Александров, на чело на Организацијата застанува Иван Михајлов, кој живее целосно илегално до неговата смрт во 1990 година – кај нас, во Турција, Полска, Унгарија, Хрватска, Австрија, Италија. Иван Михаилов и неговата сопруга, хероината Менча Карничева, го поминале најдолгиот животен „престој“ во Рим – од октомври 1948 до 1990 година. во XX век. Во тие 42 години, малкумина се оние, кои биле допуштани до местото на живеење на најмоќната и монолитска вооружена револуционерна организација во XX век. Нејзината моќ неколкупати опипливо се почувствува во Европа – во Виена, во Марсеј, во Рим, во Прага, во Белград, во Скопје… Имаше легенди за неговото тајно место на живеење во Рим, се правеа нагаѓања, воопшто Иван Михајлов се перципираше како божество, до кое е речиси невозможно да се допре…

Од овој мистериозен дом тој ја насочува новата борба на македонските Бугари – на Балканот, во САД, Канада и низ светот. Оваа борба не беше полесна од борбата што се водеше на територијата на родната земја. За комунистичките режими во Белград и Софија, Иван Михајлов со своите идеи и револуционерна практика не престана да биде пречка во нивните напори да навлезат во политичкиот живот на македонската емиграција низ светот. За ова, тие ги свртеа своите отровни пипала кон македонските патриотски организации, барајќи прикриено да го контролираат раководството со полномошници. Бугарските тајни служби во 80-тите години ја постигнаа својата цел – Централниот комитет на МПО и весникот „Македонска трибина“ паднаа во рацете на луѓе од доверба на режимот во Бугарија, а Иван Михајлов и неговите најблиски соработници беа изолирани од политичкиот живот на емиграцијата… Во денешно време во МПО преовладуваат проскопските елементи; во „Македонска трибуна“ нема ниту една колумна на бугарски…

Во сите овие тешки години на борба, домот на Иван Михајлов во Рим е место кое бугарската емиграција од Македонија го доживува како свето. Посета на тајната адреса во Рим е еквивалентна на посета на Ерусалим.
Како човек со изострено чувство за историцизам, Радко беше премногу педантен во зачувувањето на документите и преписките поврзани со револуционерната борба. Не се еден или двајца луѓето во емиграцијата, како и поранешните политичари, кои ги дале своите архиви или некои важни документи, како и пишани спомени, на чување кај Иван Михаилов – како најбезбедно место за нивно зачувување. Ванчо до последните денови беше во активна кореспонденција со светски и државни институции, со влијателни личности. Секоја буква, документ, фотографија рачно ја распоредува во посебни папки, приложувајќи објаснувачки белешки. Еден дел од овие материјали најдоа место во објавените четири „Спомени“, како и во петтиот том подготвен за печатење… Сите документи што режимите во Бугарија, Југославија и Грција би ги користеле за репресија на роднините на политичките емигранти на Запад не се цитирани или пак се презентирани многу претпазливо… Од очигледни причини, архивата на Иван Михаилов е во „гломазна“ состојба, бидејќи досега на никој не му било дозволено „да ја организира“…

Веќе напишав дека имам човечка и професионална привилегија секојдневно да комуницирам со личноста која во последните три децении од животот на Иван Михаилов беше нераскинливо до него – г-ѓа Вида Боева – Попова – како личен и политички соработник. . Откако дипломирала политички науки на Универзитетот во Рим, оваа охриѓанка со впечатлив ум и темперамент не дозволила да биде нападнат водачот на македонското ослободително движење, бидејќи имало неколку обиди, исто како што не дозволува нечисти раце и умовите и денес да допрат до неговата бесценета архива, која сигурно ќе даде уште едно сознание за настаните и луѓето, позиционирани – преку досега напишаното во историјата – погрешно во нашата свест… Јас сум ѝ длабоко благодарен на г-ѓа Вида Боева. – Попова што ме воведе во духовниот простор во кој живеел Иван Михајлов. Го чувствувам необичното чувство на првопронаоѓач, кој сака да му каже на целиот свет за својата професионална и креативна шанса.

Во подготовката на текстовите користев 81 документ и други материјали од архивата на Иван Михаилов, а сум се повикал на уште 56.
Впечатливи факти се содржани во публикациите поврзани со привлекувањето по 1945 година на нови иселеници од Македонија во ослободителната кауза. Грижата на Иван Михајлов да ги пренасочи кон Новиот свет е татковска.
Оваа книга одговара на многу прашања што ги засегаат Бугарите: кој ги започнал и кој ги спречил „македонските убиства“ во 20-тите и 30-тите години на 20 век; вистината за настаните во Дабник во 1925 година; интеракцијата меѓу македонските и хрватските револуционери против заедничкиот непријател – српскиот шовинизам; Контактите на Иван Михајлов со Ватикан; Државната безбедност се обидува да го киднапира Радко и да му ја одземе архивата; прашањето како се финансирале Иван Михајлов и неговиот тим во Европа; која е причината за ненајавениот дефетизам на Христо Огњанов итн.

Појавата на оваа книга веројатно ќе го предизвика интересот на истражувачите и новинарите за архивата на последниот голем револуционер. Заветот на Иван Михајлов е: – според зборовите на Вида Боева – Попова, – архивата може да стане достапна или да се предаде само на институции и луѓе кои нема да ги предадат самопожртвуваните херои кои ги положија коските за бугарштината во Македонија. . Инаку – „кибритчето“! т.е. – ќе биде уништен…
Книгата во ваши раце е знак дека тоа нема да се случи!…“, пишува во воведот на книгата авторот Цанко Серафимов.