Д-р А. Станишев, Бугаринот од Кукуш, убиен, забранет и заборавен

На денешен ден пред 136 години е роден проф. д-р Александар Станишев – еден од најголемите бугарски хирурзи со светско признание, јавува БГНЕС.

Д-р Станишев потекнува од големото преродбеничко семејство Станишеви од Кукуш. Неговиот дедо Нако Станишев е на чело на борбата за бугарската самостојна црква, а неговиот постар брат е д-р Константин Станишев, претседател на Македонскиот национален комитет.

Александар Станишев студирал медицина на Минхенскиот универзитет (1905-1910), по што, од 1912 до 1918 година, служел како воен хирург за време на војните за национално обединување. За неговите заслуги бил одликуван со Орденот Св. Александар“ V степен.

Александар Станишев е лекар со огромни заслуги за развојот на бугарската медицина. Ја основал Катедрата за хирургија на Софискиот универзитет, бил декан на Медицинскиот факултет и ректор на Универзитетот (1938-1939). За неговото големо признание сведочи неговиот избор за потпретседател на Меѓународната хируршка академија во Женева – најпрестижната организација од таков вид во тоа време. Тој е и почесен доктор на универзитетите во Хамбург и Берлин.

Проф. Станишев ги промовира водечките достигнувања на светската хирургија во Бугарија. Благодарение на него е изградена модерна хируршка клиника по германски модел. Многу бугарски хирурзи своето образование му го должат на проф. Александар Станишев.

Сè што правел дедо ми надвор од медицината, го посветил на слободата на Македонија. Тој беше повеќеслојна фигура. Тоа за БГНЕС во декември 2015 година го изјави внукот на хирургот, д-р Александар Станишев, кој почина пред неколку месеци.

„Можеби, во тоа време, немало бугарски хирург толку успешен на светско ниво каков што бил тој. Тој бил потпретседател на Светското хируршко друштво – имајте во предвид дека тогаш немало повеќе професионални организации, имало само едно.

Од друга страна, тој беше и активна јавна личност, претежно како бранител за слободна Македонија. На трето место е неговата дејност како политичар. Сè што правеше надвор од медицината го посвети на Македонија и слободата на Македонија. Тоа е причината поради која влезе во политиката. Не се знае дека дедо ми многу често одел да оперира ранети четници во Македонија. Ноќе доаѓаа да го земат од дома. Како што знаете, Горна Џумаја била тврдина на легендарниот Ванче Михајлов. Татко ми ми раскажуваше како еднаш отишол со него, ми опиша како биле придружувани од вооружени четници од двете страни на колата. Бурни времиња.

По 9 септември 1944 година, за проф. Станишев дојдоа тешки времиња. Познатиот комунист и иден регент Тодор Павлов лично оди да го уапси, иако самиот Станишев му помогнал и го извадил од затвор. Големиот бугарски хирург беше осуден на смрт од Народниот суд. Бил егзекутиран на 1 февруари 1945 година заедно со кнезот Кирил, проф. Богдан Филов и стотици други претставници на бугарската елита. Дури во 1996 година бил рехабилитиран, а пресудата му била поништена.

Куќата на проф. Станишев се наоѓа во центарот на Софија на бул. Евлоги Георгиев, веднаш до Орлов мост. Таа е една од најубавите градби во главниот град и е прогласена за споменик на културата.