Димитар Димитров – чувар на историското паметење во Западните покраини
Димитар Димитров за Радио Бугарија
Деновите од 6 до 8 ноември 1920 година го обележале со страв и тага животот на Бугарите во Западните покраини. Окупацијата на Босилеградската, Царибродската и Струмичката област од српските војски пред нешто повеќе од еден век сè уште е жива во нивното сеќавање.
И денес се видливи последиците од одвојувањето на Бугарија од нејзините исконски територии по крајот на Првата светска војна – 1.545 квадратни километри, во кои спаѓаат 25 села и дел од атарите на бугарските градови Трн и Кула. Секоја година нашите сонародници, за кои со болка во срцето велиме дека се „толку блиску, а всушност толку далеку од Бугарија“, ги одбележуваат овие денови, кои ги нарекуваат црни, со различни иницијативи, тркалезни маси и дискусии за поуките од минатото и незараснатите рани.
Годишнината од историските настани, 106-та по ред, беше повод за посебна конференција посветена на Западните бугарски покраини, нивната историја и перспективи, која се одржа на 5 и 6 ноември во Софија и Ќустендил. На средбата во Софија учествуваше и еден од доајените на бугарската заедница – Димитар Димитров, кој претходно годинава го прослави својот 80-ти роденден.
Во рамките на конференцијата за Западните покраини, Димитар Димитров го доби признанието „Златна значка“ на Извршната агенција за Бугарите во странство.
Фото: Јоан Колев
Една од целите на кои тој се посветил е собирањето обемна архива со документи и информации, со надеж дека еден ден некој ќе се заинтересира и ќе ги објави собраните историски сведоштва. Друга важна кауза за Димитров е зачувувањето на споменот на петмина бугарски војници кои ги дале своите животи во Втората балканска војна во 1913 година.
„Тоа се луѓе убиени од српска дивизија, пред воопшто да биде објавена војна. Се проширила гласина дека биле приведени поради коцкање. Ги одвеле на еден километар од Босилеград, по патот кон Врање, и таму ги прашале: ‘Сакате ли да потпишете капитулација или не?’
Петтемина, со врзани раце, рекле дека бугарски војник не потпишува никаква капитулација. Ги убиле, а да убиеш луѓе е злосторство според сите конвенции, но никој не се осмели да каже ништо за тоа. Дури и денес мислам дека имаме право да ги тужиме виновниците за стореното. За 100-годишнината од нивното убиство решив да преземам нешто и работев – го исчистив местото, направив платформа, поставив пет плочи што ги нарачав во Ќустендил и така ја остварив замислата. Многу ми е драго што го направив тоа.“
Фото: glaspress.rs
Денот на Западните покраини е повод Бугаринот од Босилеград да потсети на еден важен момент за нашите сонародници и на поуката од него:
„Уште на 27 ноември 1919 година е потпишан Нејскиот мировен договор и оттогаш до денес сè е црно, поцрно не може да биде. Бугарските политичари треба да постапуваат порешително кога се среќаваат со српските“, советува Димитар Димитров, присетувајќи се на една средба на политичари од двете страни на границата во 2019 година.
„Тогашниот премиер Бојко Борисов и тогашниот претседател Александар Вучиќ се среќаваат, а српскиот државник поздравува со реченица на бугарски. Борисов одговара дека ‘од денес паѓа Берлинскиот ѕид во односите меѓу Србија и Бугарија’. Вистината е дека ништо не паднало и сè е катастрофа!“, категоричен е Димитар Димитров.
Домот на Димитар Димитров во Босилеград е претворен во своевиден музеј посветен на Васил Левски и бугарскиот идентитет
Фото: БГНЕС
На крајот од разговорот, Димитров изразува скромна надеж за иднината, поврзана со резултатите од парламентарните избори во Србија, на кои победи движењето „Студентска листа“.
„Да се надеваме дека сега студентите навистина ќе можат да направат нешто. Јас лично гласав за нив, иако ретко излегувам на избори во Србија. Многу маки сум видел од властите“, вели со горчина во гласот Димитар Димитров, навраќајќи се на минатото и на младешките години на еден Бугарин во најисточните делови на денешна Србија.
