„Не е прашање дали ќе има земјотрес, туку кога“

Јосип Аталиќ, градежен инженер и координатор во Хрватскиот центар за земјотресно инженерство, вели дека од последниот голем земјотрес во таа земја во 1999 година, кога загинаа 17.000 луѓе, во Турција започнале сериозни инвестиции.

Но, тоа не беше доволно, вели Аталиќ, додавајќи дека таму има многу стара градба која е во лоша состојба и дека е многу полоша од градбата во Хрватска.

Турција и Сирија вчера рано наутро беа погодени од земјотрес со јачина од 7,8 степени. После тоа следеа уште земјотреси, а над 4.000 луѓе ги загубија животите, но уште многу се под урнатините.

„Да се ​​случеше земјотрес овде во Загреб како во Турција, немаше да беше поинаку. Ќе имавме целосно урнат, уништен град. Во тој дел на Турција градежништвото не е отпорно на земјотреси од оваа јачина. Имаше многу силен земјотрес во 1999 година и оттогаш почна сериозно да се инвестира. Но од 1999 до 2022 година не се градеше многу, а тоа е се што се градеше претходно, не е градба која е отпорна на земјотреси“, вели професорот на Градежниот факултет за Данас.хр.

По земјотресот во 1999 година, турските институции ја препознаа итната потреба за намалување на ризикот во земјата подложна на земјотреси.

Веќе следната година беше изгласан закон за спроведување на задолжителни градежни проверки и градежни инспекции на сите објекти.

Аталиќ нагласува дека зградите изградени во согласност со прописите отпорни на земјотреси сè уште се во малцинство.

„И нивната стара градба е лоша, многу полоша од нашата, а претходните земјотреси им направија голема штета. Штом побараа помош, знаете дека е вистинска драма“, коментира инженерот.

Турција долго време е интересна за истражувачите на земјотреси.

Германскиот научен центар за геонауки (GFZ) од Потсдам инсталираше мерни уреди во Турција уште во 1980-тите и ја следи сеизмичката ситуација таму. Резултатите покажуваат дека ризикот од земјотреси е многу висок во целиот регион околу Мраморното Море, на чиј брег се наоѓа Истанбул.

„Не е прашање дали ќе се случи земјотрес, прашање е кога ќе се случи“, рече Марко Бонхоф, сеизмолог од ГФЗ и експерт за регионот, уште во 2019 година.

Тој, како и други експерти, оваа оценка ја засноваат на искуството од неколку силни земјотреси во текот на историјата на Истанбул, врз основа на мерењата кои покажуваат постојано движење на плочите под Мраморното Море и на фактот дека право веднаш до Истанбул има област од зоната на земјотресот која долго време е сомнително мирна.

„Постојат многу индикации дека областа е заглавена долго време. Се создаваат стресови кои на крајот ја надминуваат јачината на карпата, а потоа одеднаш се намалуваат во рок од неколку секунди со поместување на двете тектонски плочи за неколку метри“, објасни сеизмологот во интервју со платформата на научното списание „ESKP“ (Earth System Knowledge Platform).