Однесувањето на Николоски ги отдалечува Македонците од нивните соништа за европска иднина

Пишува: Велислав Илиев/БГНЕС

Претседателката на Северна Македонија, Гордана Силјановска-Давкова, на 13 септември, петок, пристигна во Софија за да ја проследи операта Набуко (од Џузепе Верди) претставена од Македонската опера и балет. Пред настапот, Силјановска беше примена од бугарскиот претседател Румен Радев, а двајцата разговараа за вклучувањето на Бугарите во преамбулата на македонскиот устав, како и за патот на Скопје кон ЕУ.

Иако средбата на шефовите на држави се одржа зад затворени врати, Силјановска беше толку добра да одговари на прашањата на новинарите кои ја чекаа пред Претседателството. Таа даде, иако оскудни, информации за нејзиниот разговор со Радев и изрази сочувство за трагичниот инцидент во воздухопловната база Граф Игнатиево што ја шокираше нацијата. За време на неjзината средба со српскиот претседател Александар Вучиќ, во манастирот Св. Прохор Пчински, Силјановска изјави дека од двете страни на српско-македонската граница живее еден народ. Во Софија македонската претседателка не покажа толку топли чувства кон Бугарите, туку рече дека се што ги поврзува двата народа е добро. Во оваа насока таа ја изрази својата поддршка за Коридорот 8, кој пред неколку дена владата на РСМ го прогласи за прескап проект.

На прв поглед, неофицијалната посета на првата жена претседател на Македонија се чинеше дека помина добро. Скандалот избувна еден ден подоцна, кога владејачката партија и опозицијата во Северна Македонија се побунија бидејќи на фотографијата од средбата Радев-Силјановска, објавена од бугарското претседателство, се гледаат само знамињата на Бугарија и ЕУ, а нема знаме на РСМ. Премиерот Мицкоски изјави дека Бугарија ја преминала црвена линија, а 3 дена по средбата со Радев, Силјановска рече дека веднаш го забележала отсуството на македонското знаме, но не ја прекинала средбата за да не предизвика скандал. Македонското МНР, пак, упати протестна нота до бугарскиот амбасадор во Скопје, Жељазко Радуков. Вториот не ја прифати нотата и имаше причина за тоа!

Она што го пропушти Скопје е што посетата на Силјановска не беше официјална и во таков случај протоколот не предвидува истакнување на знамето на земјата во посета. Сепак, овој неуспех на македонските власти тешко дека се должи на неискуство. Да беше така, ќе имаше слична реакција, од страна на Скопје, по повод официјалната средба на Христијан Мицкоски со хрватскиот претседател Зоран Милановиќ на 29 август во Загреб. На фотографиите од предметната средба се само знамињата на Хрватска и ЕУ, а недостасува македонското знаме. Каде беше тогаш реакцијата на Скопје? Недостигот на такви укажува дека проблемот на РСМ со Бугарија не е во знамето, туку на друго место.

Владата на Мицкоски на 18 септември одлучи дополнително да го ескалира вештачки создадениот скандал. Не било кој, туку десната рака на македонскиот премиер – вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски се зафати со задачата. Во етерот на македонската телевизија „Алфа“, Николоски изјави дека бугарското претседателство е нецивилизиран домаќин, а помизерни се само претставниците на претходната власт во РСМ, кои потпишале „дека македонскиот и бугарскиот народ имаат заедничка историја, каква што немаат и го ставили својот потпис дека македонскиот јазик е дијалект на бугарскиот и дека никогаш нема да влеземе во Европската унија ако не признаеме дека сме Бугари и имаме бугарски корени“.

Навредливите зборови на македонскиот министер ја преминаа границата и предизвикаа реакции од целиот политички спектар во Бугарија. Имаше и повици за оставка на Николоски. А бугарските европратеници од Европската народна партија изјавија дека ќе побараат ВМРО-ДПМНЕ да се исклучи од групата. Но, македонскиот министер не само што изјави дека цврсто стои зад неговите зборови, туку додаде дека бугарските политичари ги уништуваат односите меѓу Софија и Скопје и не можат да бараат оставка бидејќи се корумпирани.

Размислувајќи за целата оваа приказна, трезвениот човек неминовно доаѓа до едно прашање – бидејќи членството на РСМ во ЕУ во голема мера зависи од подобрувањето на односите со Бугарија, зошто тогаш Скопје го почнува овој скандал?

Не е тешко да се дојде до одговорот – затоа што македонската влада не сака земјата да стане дел од блокот 27-те држави членки.

И тука веднаш следува ново прашање – Зошто РСМ не сака да биде дел од ЕУ? Дали социо-економската состојба во земјава е толку добра што не и се потребни економските придобивки што ги носи единствениот европски пазар?

Вистината е дека економската состојба на РСМ е незавидна и земјата не го прави одлучувачкиот чекор кон ЕУ, не затоа што македонските граѓани не сакаат европска иднина и приход, туку затоа што владеачката елита е заложник на надворешните зависности.

Недостигот на суверенитет е дел од политичкото постоење на Северна Македонија повеќе од еден век. Сепак, не треба да се враќаме многу назад во историјата за да најдеме примери за такви зависности. Доволно е да се погледнат настаните од минатиот месец, во кои главен лик беше Александар Николоски. Неговата прва задача како министер за транспорт беше да изјави дека проектот за изградба на железницата пругата на Коридорот 8 е неисплатлива и македонската влада ќе сака нов проект. Во меѓувреме, министерот го посочи Коридорот 10 (кој минува низ Грција, РСМ, Србија и Унгарија) како приоритет на новата влада во Скопје.

Туркањето на Коридорот 8 во втор план не само што ќе го спречи подобрувањето на транспортната поврзаност со Бугарија, таквиот потег ќе и нанесе удар на логистиката на НАТО во регионот. Од друга страна, за Николоски е клучно да изгради пруга. линијата што ги поврзува РСМ со Србија и Унгарија. Белград преку „Политика“ не пропушти веднаш да ја нападне Бугарија во врска со неистакнатото македонско знаме? Како може изградбата на Коридорот 10 да не биде приоритет, кога знаеме дека пред неколку дена македонскиот парламент одобри да се земе заем од 500 милиони евра од Унгарија. Се разбира, второто е само проверено наведено, бидејќи стана јасно дека режимот на Орбан е само посредник во оваа зделка, а всушност парите што ќе ги добие Скопје се дел од 1 милијарда евра доделени на Унгарија од Кина. На овој начин, РСМ ризикува да стане дел од добро познатата шема во која Пекинг великодушно одобрува заеми кои корисниците не можат да ги вратат и, следствено, се принудени да им служат на кинеските интереси.

Не треба да има ни трошка сомнеж дека изјавите на Николоски биле претходно координирани со неговиот лидер Мицкоски. Исто така, јасно е дека политиката на македонскиот премиер во никој случај не е автономна, туку е директно контролирана од надворешни центри на влијание – Белград, Москва, а сега и Пекинг. ВМРО-ДПМНЕ дојде на власт со ветувања за забрзување на евроинтегративните процеси. По само неколку месеци на чело на државата, стана јасно дека за истата партија целта не е ЕУ, туку проектот „Српски свет“ и кинеската иницијатива „Еден појас еден пат“.

За разлика од политичарите, македонските граѓани не сакаат ваква иднина за својата земја. Обичниот граѓанин сака добрососедски односи со Бугарија и не ги нарекува Бугарите „нецивилизирани“ и „мизерни“. Згора на тоа, за разлика од господинот Николоски, секој Македонец кој објективно гледа на историските факти не би рекол дека Бугарите и Македонците немаат заедничка историја и корени.

А во врска со обвинувањата за корупција кои вицепремиерот Николоски толку великодушно им ги упати на бугарските политичари, би сакал да го прашам следното: Кој бугарски политичар е толку корумпиран што за да избегне кривично гонење, избега во багажник на автомобил во Унгарија?

Изградбата на Коридорот 8 и секоја друга форма на соработка со Бугарија може само да придонесе за економскиот развој и безбедноста на Северна Македонија. На крајот од денот, сепак, топката е кај македонските политичари и тие мора да одлучат по кој пат треба да оди нивната земја. Без разлика дали овие ќе изберат ЕУ или „Српски свет“, ништо не им дава за право да го трујат умот на сопствените граѓани со невистини во врска со Бугарија. Софија не се обидува да ја диктира агендата во РСМ, чиј влез во ЕУ зависи од спроведувањето на „францускиот предлог“, кој не е бугарски, туку европски предлог. Никој не го оспорува македонскиот национален идентитет и никој не ја става промената на тој идентитет како услов за пристапувањето на Скопје. Бугарското општество не сонува за блокада на Македонија, туку за заеднички живот во европското семејство, со луѓето што ги смета за најблиски.