Тиквешкото востание го постави почетокот на децениската борба на македонските Бугари против српската тиранија

Пред 112 години, Бугарите од Вардарска Македонија се кренале на востание против српската окупација, наметната по крајот на Балканската војна. Недостатокот на стратешка далекувидост од страна на Бугарија им дозволила на Србија и Грција да заземат поголем дел од Македонија, додека бугарската војска ја носела главната тежина на војната со Отоманската империја во Одринска Тракија, пишува БГНЕС.

По воспоставувањето на контрола над Вардарска Македонија, српската власт започнала да спроведува репресии врз локалното бугарско население и да води активна асимилаторска политика. Во тоа време, Бугарија почнува да чувствува дека е грубо измамена од своите дотогашни сојузници Грција и Србија, и војната против нив почнува да изгледа сè поизвесна. ВМРО, предводена од Тодор Александров, решава да подготви востание кое ќе избувне во тилот на српската војска кога ќе започне новиот конфликт.

Тиквешкото востание избувнува предвреме на 15 јуни (еден ден пред почетокот на Втората балканска војна), кога четата на Дончо Лазаров е откриена. Четите на ВМРО, поддржани од локалното население, ги напаѓаат српските гарнизони во Кавадарци и Неготино и успеваат да ги ослободат, како и редица други населени места. Сепак, востаниците не добиваат потребна поддршка од бугарската војска, а српските сили брзо се соземаат.

Командата на српската војска испраќа значителни засилувања кои го здробуваат бунтот. Одмаздата на Србите е брутална – локалното население (вклучувајќи жени, деца и старци) е подложено на масакри, а селата се палат. Според податоците, над 500 луѓе се убиени, а илјадници се принудени да побегнат.

Тиквешкото востание има краток, но драматичен век – трае само неколку дена, но е симбол на бугарскиот отпор против насилното потиснување на националниот идентитет во Македонија. Тоа е неразделен дел од историјата на борбите на македонските Бугари за автономија.

Иако неуспешно од воена гледна точка, востанието е првиот акт на отпор против новите потиснувачи на бугарштината во Македонија – Србите. Во следните децении од својата историја, ВМРО, под водство на Тодор Александров и Иван Михајлов, ќе води херојска и крвава борба токму против овој нов непријател.