Во реликвијарот украден пред 27 години од Бачковскиот манастир се чувала честичка од Христовиот крст
Во реликвијар од 1645 година се чувала честичка од Чесниот крст на кој бил распнат Исус Христос, тврдат две историчарки на уметноста. Реликвијарот бил украден пред 27 години од Бачковскиот манастир, а пред неколку дена бил вратен во Бугарија по обид да биде продаден на аукција во Естонија, јавува 24 Часа.
На нејзиното значење укажуваат Дарина Бојкина, главна асистентка во Институтот за истражување на уметностите при Бугарската академија на науките, и Александра Трифонова, која предава византиска уметност на Универзитетот во Месина, Италија, и ја истражувала реликвијата. Докторската дисертација на Бојкина е посветена на црковните предмети во Бугарија од периодот на османлиското владеење.
„Оваа моштохранителница е исклучително вредна. Со нејзиното враќање повторно добиваме дел од нашето изгубено културно наследство. Таа е извонредно уметничко дело. Особено е важно што на неа има подробен дарителски натпис. Од него знаеме дека во овој реликвијар се чувала честичка од Чесниот крст и дека бил изработен во 1645 година со средства на тогашниот игумен на манастирот, Матеј. Тоа ја прави моштохранителницата вреден историски извор, бидејќи за овој игумен се знае многу малку“, вели Бојкина.
Трифонова ја појаснува намената на предметот.
„Пред сè, треба да се прецизира дека овој предмет е ставротеката, а не моштохранителница. Во моштохранителницата се чуваат честички од коските на светители, додека во ставротеката се чува честичка од Чесниот крст Господов, на кој бил распнат Христос“, објаснува таа.
Според Трифонова, за намената на реликвијата сведочи и грчкиот дарителски натпис по нејзиниот раб. Во превод, натписот гласи: „Кутија за Чесниот и Животворен крст, сопственост на манастирот ‘Богородица Петрициотиса’ во Бачково. Со средства на поранешниот игумен, јеромонахот Матеј, 1645 година“.
Таа додава дека на намената на ставротеката укажува и централната претстава на Христовото распетие, која е непосредно поврзана со крстот од кој се чувала честичката.
„Ставротеката има облик на енколпион, вид награден реликвијар што се носи на синџирче околу вратот за да го заштити оној што го носи од зло. Ваквите ставротеки се среќаваат релативно ретко. Ставротеките обично се поголеми и по правило се чуваат во олтарот на храмот. Токму поради тоа овој примерок е особено своевиден“, нагласува Трифонова.
