95 години од подлото убиство на Јордан Ѓурков-ученик на Тодор Александров и соборец на Иван Михајлов

Христо Михајлов

На 13 октомври 1891 година е роден во Штип, во родољубиво бугарско учителско семејство. На петнаесетгодишна возраст е посветен во ослободителното дело од Мише Развигоров. Завршува бугарска прогимназија во Штип, а потоа и Педагошкото училиште во Скопје во 1910 година, при што една година работи како учител во Скопје.

Учествува во Балканските војни како доброволец во Македоно-одринското ополчение, а во 1913 година стапува во Военото училиште во Софија. Во Првата светска војна е командир во VI пешадиски македонски полк. Ранет е и одликуван со Орден за храброст и други воени одличја.

Во 1921 година студира социјални науки во Виена. Таму извршува мисии на Организацијата и ги поставува темелите на Македонската младинска тајна револуционерна организација. Во 1925 година, на VI конгрес на ВМРО, е избран за резервен член на новиот Централен комитет, а истата година заминува како илегалец во Царевоселската чета во Македонија, која тогаш е под српска власт.

Во бурните 1926 и 1927 година повторно престојува во Виена, извршувајќи деликатни дипломатски мисии на Организацијата. Во 1927 година се враќа во Бугарија и станува одговорник за воените прашања во Централниот комитет на ВМРО, а веќе следната, 1928 година, повторно е избран за член на ЦК.

Меѓу помладите соборци на Тодор Александров, Јордан Христов Ѓурков се истакнува како една од најсилните личности и еден од најпреданите борци за слободата на Македонија. Мислата да му биде полезен на својот бугарски народ во Вардарска Македонија целосно го исполнува уште од раната младост. Поткрепена со силна волја, таа мисла е негов постојан сопатник во дејноста поврзана со сите покрупни настани од 1920 година па натаму.

Од 1919 година Ѓурков е во служба на ВМРО, помагајќи му на Тодор Александров во тешките услови за возобновување на македонското ослободително дело. Со неговата предавничка смрт не загина само еден незаменлив човек за Организацијата, туку ѝ беше нанесен тежок удар, со цел да се порази тврдината на бугарскиот дух.

Во широкиот хоризонт на неговите разновидни интереси, централно место зазема работата во македонската организација. Тој е еден од главните организатори на младинското македонско движење, сметајќи дека младите луѓе треба да бидат духовни наследници и продолжувачи на револуционерните идеали и чистиот морал. Добро запознаен со условите и потребите на борбата, Ѓурков смета дека на младите борци треба да им се посвети особено внимание.

Така, на почетокот на 1923 година, при создавањето на ММТРО, токму тој ги собира младите во Виена и, заедно со прилепчанецот Јордан Чкатров, ја формира првата раководна петорка на Организацијата.

Неговите патувања низ Австрија, Германија, Италија, Швајцарија, Франција и Унгарија, каде што извршува дипломатски задачи, го оформуваат како интелектуалец со широк светоглед, научен пристап и европска култура. Неговата човечка ширина се надополнува со исклучителна лојалност и чесност, од кои корист има секој што ќе се сретне со него.

Но, токму таа чесност и европска воспитаност стануваат причина за неговата трагична смрт. Тој не можел да поверува дека братска рака може да насочи пиштол кон него, ниту дека неговите напори за единство на Организацијата можат да бидат разурнати одвнатре.

Јордан Ѓурков беше олицетворение на физичка, умствена и духовна целовитост. Скромноста, чувството за долг, самоконтролата, смелоста, методичноста во мислата и дејствието, истрајноста и верата во доброто го правеа човек со волја, создаден да води. Своевремено Борис Дрангов има кажано дека големите луѓе треба да умираат за со својата саможртва да го повлечат народот по себе – а Јордан Ѓурков беше токму таков човек.

Тој го отелотвори духот што се стремеше кон слободна и навистина независна Македонија. Неговите зборови:
„Другари, сакајте се. Сакајте го делото на македонските великани, бидете секогаш единствени и работете до последните сили во вашите организации. Само така ќе бидете вистински чеда на нашата измачена татковина“,
како и мислата дека „величието на духот на еден народ најсилно се пројавува во почитта кон живите и во славењето на паднатите борци за слобода“, остануваат негов траен аманет.

На 8 февруари 1931 година, подмолно и без оружје и телохранители, е убиен од предавничка рака, враќајќи се дома од црква. Истата година, сите централни софиски весници, без оглед на нивната политичка и општествена ориентација, објавуваат обемни и објективни статии за убиството, за величествениот погреб и за големата загуба што ја понесоа Македонија и бугарскиот народ.

Во некои од нив се истакнува дека Ѓурков бил „човек на долгот“, непознат за пошироката јавност, но натоварен со важни мисии во странство, кои ги извршувал со исклучителен такт и умешност. Тој никогаш не барал лична слава, признанија или придобивки од високата положба во ВМРО – беше еден од ретките луѓе на делото и долгот.

Во весникот „Слово“ од 11 февруари 1931 година се пишува дека убиството било дело на заговор насочен против бугарштината и дека убиениот бил апостол на народното единство. Во „Прапорец“ од 15 февруари 1931 година се истакнува дека со својата смрт тој повторно му послужил на делото, зашто над неговиот гроб се обединиле сите Македонци во една мисла и едно чувство.

Најпосле, водачот на ВМРО Иван Михајлов ќе изјави дека по загубата на Тодор Александров и Ефрем Чучков, Јордан Ѓурков е третиот по значење покојник од редовите на ВМРО во епохата на нејзиното обновување по 1919 година – човек кој допрва требало да даде големи дела за Македонија.