(Видео)„Ќе го игра ли наш Крсте царот, или одговорот ќе биде да?“ – како Борис Сарафов му помогнал на својот брат Крсто
Сместена во срцето на Софија, кокетната куќа на Крсто Сарафов ги привлекува погледите на илјадници софијанци секој ден. Сигурно, ако можеше да зборува, куќата на актерот би раскажала неверојатни приказни, пренесува репортерот на БГНЕС.
Роден во неврокопското село Либјахово (денес село Илинден, општина Гоце Делчев), животот на народниот артист е не помалку интересен од неговите улоги и поминува низ Сер, Солун, Одрин, Санкт Петербург, Варна, Бургас и Софија.
Во семејство со вкупно десет браќа и сестри, меѓу кои и Борис Сарафов – истакнатиот деец на Внатрешната македоно-одринска револуционерна организација, на почетокот на 20-тите години на минатиот век тој ја гради својата пријатна куќа во Лозенец, меѓу улиците „Елин Пелин“ и „Митрополит Кирил Видински“ во главниот град на Бугариja.
Со четири жени, од кои сите четири – актерки, животот на актерот воопшто не бил досаден. Крстo Сарафов немал други деца освен тројцата синови од првата жена – Крсто, Борис и Петар. Во меѓувреме, тој застанува пред олтарот уште трипати. Првиот пат се жени за својата студентка Ирина, вториот пат се жени за познатата актерка од Народниот театар Марта Попова. Последната негова сопруга е исто така актерка, но од Пловдивскиот театар – Рада Сарафова.
Сарафов, кој подоцна е одликуван со титулата „народен артист“, завршил во драмска школа во Петербург со звањето „слободен артист“. Дебитирал на сцената во јануари 1891 година, а неговиот последен поклон пред публиката бил во јуни 1949 година. Во овие близу 60-годишни театарски дејности, тој создал над 250 ликови на сцена. Меѓу неговите највпечатливи претстави се Сирано де Бержерак (во истоимената драма на Едмон Ростан), Тартиф и Арган (во Молиеровите „Тартиф“ и „Мнимиот болен“), Фамусов (во „Од умот си тегли“ на Грибоедов). Сарафов е и член-основач на Македонскиот научен институт во 1923 година. Националната академија за театарска и филмска уметност во Софија го носи неговото име од 1951 година. Сарафов бил втор претседател на Сојузот на артистите во Бугарија (1924–1925).
Како награда за неговата бескорисна љубов кон сцената, за големата уметност, која ја подарил на својот народ, артистот ја добил и најголемата награда што може да му се даде – народната љубов. Животниот пат на Крсто П. Сарафов завршува во август 1952 година.
И ако Крсто Сарафов успеал да доживее до длабока старост, не таква е судбината на неговиот брат Борис. Роден во 1872 година, истата година како и Апостолот на македонските Бугари – Гоце Делчев, тој ја поврзал својата судбина со ослободителното движење. Завршил Солунска гимназија, каде се спријателил со Гоце Делчев, Даме Груев и другите идни водачи на ВМОРО. Потоа се запишал во Военото училиште. Во 10-годишниот период од создавањето на организацијата до избувнувањето на Илинденско-Преображенското востание во 1903 година, тој бил еден од најактивните учесници во вооружените борби на македонските Бугари. За време на Илинденското востание, заедно со Дамјан Груев и Анастас Лозанчев, бил член на Главниот штаб на востанието и успешно ги водел некои од најголемите битки.
По задушувањето на востанието, тој влегол во отворен конфликт со т.н. лево крило, предводено од Јане Сандански. Последниот, заедно со своите приврзаници, одлучил да го ликвидира Борис Сарафов заедно со други истакнати и родољубиви дејци – Даме Груев, Христо Матов, Иван Гарванов. Борис Сарафов бил убиен на 28 ноември 1907 година од Тодор Паница. Убиството било спонзорирано од Белградскиот македонски комитет, кој му платил на убиецот. Ова било пресвртна точка во историјата на ВМОРО и довело до нејзино расцепување.
За големото значење на Борис Сарафов зборува фактот што патријархот на бугарската литература, Иван Вазов, му посветил песна, а големиот дипломат и публицист Симеон Радев во предговорот на својата книга „Македонија и бугарската преродба“ (1942) напишал: „Во спомен на БОРИС САРАФОВ, јунакот на Илинденското востание, авторот ја посветува оваа книга со братско чувство“. Радев, исто така, го опишал Сарафов како „човек со ѕвезда“.
Народната меморија ја чува една интересна приказна за браќата Крсто и Борис, во која легендата и фактите се споени. Како актер во трупата на театарот „Солза и смеа“, Крсто ја посакувал главната улога во претставата „Иванко – убиецот на Асен“, но директорот на театарот Радул Канели го одбил. Тогаш актерот се пожалил на својот легендарен брат, кој испратил двајца од војводите на ВМОРО да го разубедат директорот. Едниот од војводите влегол во канцеларијата на Канели, ја откопчал горната облека, а на неговиот појас засветкале кама и револвер. Тогаш комитата го изрекол легендарното прашање: „Ќе го игра ли наш Крсте царот, или одговорот ќе биде да?“ Се разбира, по инцидентот Крсто Сарафов ја добил улогата.
