2025-та е клучна година за Шенген со заслуженото влегување на Бугарија

Пишува: Магнус Брунер – европски комесар за внатрешни работи и миграција, специjaлно за БГНЕС

Шенгенскиот простор е едно од најзначајните и највидливи достигнувања на нашата Европска унија. Тој е дел од животот на над 450 милиони Европејци во повеќе конкретни области: го поттикнува туризмот, ги прави производите поевтини и нуди можности за работа и образование. И сега, во месец јуни, го славиме неговиот 40-годишен роденден.

Шенгенскиот простор нè засега и на индиректен начин. Пред четириесет години, тој го постави почетокот на нова ера на отвореност во Европа — радикална промена во историјата на затворени граници, која долго време ја определуваше Европа. Шенгенскиот простор претставуваше визија за подобра иднина.

Всушност, малку од државите што го потпишаа Шенгенскиот договор во 1985 година очекуваа дека тој ќе биде толку успешен. Веројатно никој не си замислуваше дека лично ќе доживее да види отворен пат од Атлантскиот Океан сè до Црното Море.

2025 година е клучна за Шенгенскиот простор со заслуженото приклучување на Бугарија и Романија. Граѓаните на двете земји веќе ги уживаат придобивките од слободното движење без проверки и идентификации.

Успехот на Шенгенскиот простор не се должи на некаква посебна тајна. Тој е резултат на постојана работа, напори и подобрувања. Одржувањето и проширувањето на Шенген станаа возможни само затоа што околу него изградивме прецизен, усогласен систем за поддршка. Неговите елементи се: силната полициска соработка, обуките на службениците на органите за спроведување на законот од различни држави, како и тоа што граничните органи ја делат задачата за заедничка заштита на границите.

За да се зачува постигнатото во овие четири децении и понатаму, Шенгенскиот простор ќе има потреба од постојано обновување – нешто за кое нема универзален рецепт. Сепак, постојат три важни правци во кои треба да работиме паралелно.

На прво место, треба да ги зајакнеме нашите надворешни граници. Воведуваме една од најмодерните информациски системи за управување со надворешните граници. Исто така инвестираме во физичка и дигитална инфраструктура, особено во критични делови од границата, каде што непријателски соседи се обидоа да ја искористат миграцијата како оружје против нас. Исто така значително ги зголемуваме ресурсите на Европската агенција за гранична и крајбрежна стража (Frontex), за оперативна поддршка на земјите од ЕУ во управувањето со границите.

Второ, треба да ги решиме проблемите во системот на ЕУ за управување со миграцијата. Тоа значи да го доведеме во ред нашиот сопствен европски дом: минатата година земјите од ЕУ договорија нов Пакт за миграцијата и азилот, а оваа година Комисијата го надополни со нов сет промени за зголемување на враќањето на лицата кои немаат законско право да останат во ЕУ. Овие реформи одат рака под рака со поактивни напори да работиме со трети земји на сите аспекти на миграцијата, особено на повторното прифаќање на нивните граѓани. Кога сето ова ќе биде спроведено во 2026 година, ќе се почувствува голема разлика.

Третиот начин на кој ќе го заштитиме Шенгенскиот простор е да им обезбедиме на органите за спроведување на законот потребните алатки за да се спротивстават на заканите. Треба да станеме подобри во соочувањето со новите видови безбедносни закани – закани кои не признаваат граници. Тоа значи да го направиме Европол посилен, пооперативен и поспособен да ги поддржува националните органи и да соработува со меѓународните партнери. Исто така е неопходно да се подобри пристапот до податоци за органите за спроведување на законот, да им се овозможи на истражителите да добиваат и споделуваат информации што помагаат во спречување на криминалот.

Пред четириесет години, Шенгенскиот простор започна како визија. Денес е реалност која треба да ја славиме, да ја штитиме и да ја развиваме.