Анатомија на лажната интеграција: Зошто Белград симулира преговори со ЕУ, додека купува кинески ракети

Анализа БГНЕС

Одбивањето на српската влада да се усогласи со европските стандарди не е случаен пропуст, туку свесен и стратешки внатрешнополитички потег.

Владеењето на Вучиќ и Српската напредна партија (СНС) е изградено врз моделот на „хибриден режим“ или „изборна автократија“, при што брзата интеграција во ЕУ се смета за директна закана за опстанокот на владејачката структура.

Вистинското правосудство и владеењето на правото (поглавја 23 и 24 од преговорите) би подразбирале истрага за корупцијата во високите ешалони на власта, организираниот криминал и неговите врски со државниот апарат.

Целосниот монопол врз националниот етер и таблоидите му овозможува на Вучиќ да го обликува јавното мислење, да ја дискредитира опозицијата и да одржува висок степен на евроскептицизам меѓу населението.

Сегашниот модел овозможува нетранспарентно распределување на јавни набавки и странски инвестиции, особено кинески, без почитување на европските правила за конкуренција и еколошките стандарди.

Европскиот парламент (ЕП) е институцијата што зазема најкатегорична и најостра позиција во однос на назадувањето на Србија од демократијата. Критиките се концентрирани во неколку основни документи:

Извештајот на AFET (усвоен од комисијата во јуни 2026 година, изготвен од европратеникот Тонино Пицула) констатира дека напредокот на Србија целосно запрел поради „демократско назадување и неуспех во реформата на владеењето на правото“. Во документот има и конкретни критики за изборните манипулации. Упатена е остра критика за системските прекршувања, купувањето гласови, притисокот врз гласачите и насилството за време на локалните и парламентарните избори, вклучително и гласањата во 2023 година и во пролетта 2026 година. Извештајот укажува и на недостигот од судски реформи, како и на отсуството на единствен електронски систем за управување со предметите, нерамномерната оптовареност на судиите и блокирањето закони насочени кон транспарентност.

Се забележува целосно отсуство на финансиски компензации за жртвите од војните и нулта соработка со Косово и Хрватска во врска со прашањето за лицата исчезнати без трага. ЕП ги осудува оцрнувачките кампањи што ги водат високи државни службеници против невладини организации и независни новинари.

Поради тешкото отстапување од европските вредности, Европскиот парламент официјално поддржа и ја повика Европската комисија да ја замрзне исплатата на средства за Србија во рамките на Планот за раст на Западен Балкан. Пет клучни членки на ЕУ, често определувани како „јастреби во однос на Русија“, меѓу кои балтичките држави, Холандија и други, цврсто го блокираат отворањето нови преговарачки кластери.

Србија води т.н. „повеќевекторска“ надворешна политика, која во практика ја поткопува Заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ. Белград останува единствената земја кандидатка за членство во ЕУ на Балканот што одбива да воведе санкции против Руската Федерација по инвазијата врз Украина. Вучиќ одржува директни политички и економски врски со Кремљ, Србија е целосно зависна од рускиот гас, а руските медиумски платформи, како RT Balkan и Sputnik, слободно оперираат, ширејќи антиевропска и проруска пропаганда.

Вучиќ го определува пријателството со Пекинг како „челично“. Кина ја користи Србија како своја главна економска и геополитичка платформа во Југоисточна Европа преку масивни кредити, изградба на инфраструктура и преземање стратешки индустриски капацитети, како металуршкиот комбинат во Смедерево и рудникот за бакар во Бор, без да се води сметка за еколошкото законодавство на ЕУ.

Белград спроведува обемна модернизација на својата армија, претворајќи се во најмилитаризираната држава во регионот, што предизвикува сериозна загриженост во НАТО и ЕУ. Иако неодамна купи француски борбени авиони Rafale, со цел да си обезбеди дипломатска заштита од Париз, столбот на нејзината стратешка одбрана е изграден врз источни технологии.

Србија стана првиот и најголем оператор на кинески зенитно-ракетни системи во Европа. Во 2026 година, Вучиќ официјално го потврди набавувањето на зенитно-ракетниот систем со долг дострел HQ-9, еквивалент на рускиот С-300. Тој се приклучува кон претходно испорачаните системи за противвоздушна одбрана со среден дострел FK-3, извозна верзија на HQ-22, и тактичките комплекси HQ-17AE. Србија оперира и со кинески вооружени дронови CH-92A и CH-95, како и со кинески суперсонични ракети „воздух-земја“ CM-400AKG, интегрирани на руски авиони.

Пред војната во Украина и воведувањето на санкциите, Белград доби како донации или купи борбени авиони МиГ-29, хеликоптери Ми-35М и Ми-17, тенкови Т-72МС, оклопни возила БРДМ-2М и противвоздушни системи Панцир-С1. Руски специјалисти продолжуваат да одржуваат дел од оваа техника.

Режимот на Вучиќ ја користи доктрината за „Српскиот свет“ — копија на руската концепција за „Рускиот мир“ — за да одржува постојана напнатост во соседните земји и да се позиционира пред Западот како „единствениот фактор што може да го стави под контрола или да предизвика пожар на Балканот“.

Косово

Ова е најжешката точка на дестабилизација. Белград одбива да ја признае независноста на Косово и активно ја поткопува интеграцијата на косовските Срби. Вучиќ диригира постојани кризи во Северно Косово — барикади, бојкот на избори. Кулминацијата на оваа политика беше терористичкиот напад во Бањска во септември 2023 година, организиран од Милан Радоичиќ, близок сојузник на Вучиќ, што докажа дека Белград е подготвен да користи српски вооружени групи за промена на реалноста на терен.

Босна и Херцеговина

Белград му дава целосна логистичка, политичка и финансиска поддршка на лидерот на Република Српска, Милорад Додик. Додик отворено се заканува со отцепување на српскиот ентитет и распад на Босна и Херцеговина, што би довело до нов вооружен конфликт. Вучиќ официјално го поддржува територијалниот интегритет на земјата, но во практика ги охрабрува сепаратистичките дејствија на Додик.

Црна Гора

По политичките промени во Подгорица во 2020 година, Белград, заедно со Српската православна црква, разгранува обемно хибридно влијание. Преку просрпски и проруски партии во црногорската власт, Србија се обидува да ја промени геополитичката ориентација на земјата, да ја оддалечи од НАТО и да ја блокира нејзината брза интеграција во ЕУ, каде што Црна Гора во моментов е лидер во преговорите.

Северна Македонија

Во Скопје, Белград користи медиумско, економско и културно влијание за да поттикнува антиевропски и антинатовски расположенија, особено по доаѓањето на власт на националистичката партија ВМРО-ДПМНЕ. Преку наметнување наративи за „закана од соседите“, односно од Бугарија и Албанија, српското влијание има цел да ја држи Северна Македонија во орбитата на Белград и далеку од реална европска интеграција.

Владеењето на Александар Вучиќ имитира преговори за членство во ЕУ за да добива европски грантови и легитимитет, додека истовремено гради авторитарен режим дома, се вооружува со кинеско оружје и одржува конфликти што тлеат долж своите граници, со цел да ја уценува меѓународната заедница.