(Видео) Софија, Скопје и Тирана со пораки за забрзана реализација на Коридорот VIII
Коридорот VIII постепено излегува од рамките на традиционалното сфаќање за транспортен проект и се утврдува како стратегиска оска во која се вкрстуваат економските интереси, европската интеграција и безбедноста на регионот. Ова е заедничката порака од средбата во Софија, на која учествуваа еврокомесарката за проширување Марта Кос, бугарската министерка за надворешни работи Велислава Петрова, министерот за надворешни работи на Северна Македонија Тимчо Муцунски и албанскиот министер за надворешни работи Ферит Хоџа, јавува БГНЕС.
За Софија, изградбата на Коридорот VIII е можност да се даде нов политички поттик на проект кој со години бил меѓу приоритетите, но чија реализација заостанувала зад искажаните намери. „Бугарија даде политички поттик на една многу важна иницијатива, која многу години и многу влади ја ставале во преден план, но не секогаш постоеле потребната политичка волја и поттик за нејзино спроведување во потребните рокови“, изјави Велислава Петрова. Таа нагласи дека проектот треба да се разгледува како дел од поширока мрежа за транспортна поврзаност, енергетика, безбедност и воена мобилност, а не како одделна делница.
Токму оваа поширока перспектива ја разработи Марта Кос. За Европската комисија, Коридорот VIII е дел од изградбата на инфраструктурните врски на идната Европска Унија. „Веќе ги градиме врските на утрешната Европска Унија. Еден ден овие патишта и железнички линии ќе минуваат низ обединета Европа без внатрешни граници“, истакна таа. Европската поддршка за проектот вклучува 319 милиони евра за Северна Македонија и Албанија, а очекуваниот ефект е поврзување на Јадранското и Црното Море и проширување на можностите за трговија и инвестиции.
Особено важна е пораката на Кос во однос на регионалниот карактер на проектот. Во одговор на прашањето на БГНЕС за најавите на Србија дека ќе го блокира Коридорот VIII и за евентуалните дејства на Европската комисија, таа изјави: „Коридорот VIII не е билатерален проект. Тој е европски проект. Досега успеавме да ги преземеме сите неопходни чекори, се разбира, со помош на секоја од државите учеснички. Европската визија е силна и Коридорот VIII ни овозможува да продолжиме напред“. Кос истовремено ја остави отворена можноста за вклучување на Србија во пошироката транспортна мрежа, изјавувајќи: „Би сакала Србија да биде дел од оваа заедничка изградба“.
Од македонска страна, Тимчо Муцунски го определи Коридорот VIII како национален стратегиски приоритет, но и како инструмент за европската иднина на Западен Балкан. „Тој ги поврзува Јадранското и Црното Море. Поврзува пазари, економии и луѓе. Уште поважно е што ги зајакнува врските меѓу Западен Балкан и Европската Унија“, истакна тој. Муцунски го постави проектот и во контекст на променетото геополитичко опкружување, во кое сигурните транспортни маршрути, отпорните синџири на снабдување и инфраструктурата за воена мобилност добиваат ново значење.
Албанскиот министер за надворешни работи Ферит Хоџа ја прошири оваа теза, посочувајќи на директната врска меѓу инфраструктурата и европската безбедност. „Во денешниот свет инфраструктурата е и геополитика. Енергетските, транспортните и дигиталните врски одредуваат кој е отпорен, а кој е зависен“, изјави тој. Според него, безбеден коридор што поврзува сојузник во НАТО на Јадранското Море со Бугарија како членка на ЕУ и Алијансата „го зајакнува целото јужно крило на Европа, вклучително и неговата воена мобилност“. Хоџа ја сумираше политичката смисла на поврзаноста со зборовите: „Поврзаните држави потешко се разделуваат“.
Албанскиот став се издвојува и со конкретниот акцент врз спроведувањето. Тирана веќе ги модернизира железничките врски околу Драч, вклучително и правецот кон Тирана и аеродромот, што, според Хоџа, покажува дека Коридорот VIII веќе не е само концепт. „Ова веќе не е карта на ѕидот. Ова е градилиште“, истакна тој.
Токму преминот од политичка обврска кон реални дејства е заедничката нишка во ставовите на четворицата претставници. Велислава Петрова повика политичката волја да се преточи во практична примена и инвестиции, Муцунски побара конкретни резултати на терен, а Хоџа предупреди: „Доцнењето не е без последици. Тоа нè чини конкурентност, инвестиции и доверба“.
Во таа смисла, Коридорот VIII веќе се разгледува не само како транспортна врска што недостига на Балканот, туку и како инфраструктурен проект со потенцијал да ја промени економската географија на регионот, да ја забрза европската интеграција и да ги зајакне отпорноста и безбедноста на југоисточното крило на Европа. Следните чекори – министерската средба во Скопје и самитот за поврзаност што Бугарија и Европската комисија ќе го организираат во пролетта 2027 година – ќе покажат дали искажаната политичка волја ќе биде проследена со потребното темпо на реализација.
