Бугарија ги награди најуспешните научници: Големата награда „Питагора“ за проф. Ивајло Тарнев

Истражувач на ретки генетски заболувања ја доби Големата награда „Питагора“ за 2026 година. Добитник на признанието за севкупен научен придонес е проф. д-р Ивајло Тарнев, раководител и професор на Катедрата за неврологија при Медицинскиот универзитет во Софија и началник на Клиниката за нервни болести во Универзитетската болница „Александровска“. Наградата му ја врачи премиерот Румен Радев, а свечената церемонија за највисоките достигнувања во науката ја отвори министерот за образование и наука, проф. Георги В’лчев.

„Научниците често остануваат надвор од светлината на рефлекторите и далеку од објективите, но токму тие се луѓето што навистина го менуваат светот“, рече министерот В’лчев. Според него, и покрај неспорните достигнувања на науката, границата со дезинформациите останува тенка, па затоа е исклучително важно општеството да го осознава значењето на научната работа и нејзиниот придонес.

„Се надевам дека со преземените чекори и реформи во следните години ќе успееме да му го вратиме сјајот на бугарското образование, бидејќи тоа е средината во која се раѓаат и се развиваат идните научници“, рече министерот.

Проф. Ивајло Тарнев учествува во првото научно опишување во светот на петнаесет наследни заболувања. Неговите истражувања придонесуваат за откривање на генетските причини за ретките заболувања, како и за нивна рана дијагностика и лекување. Проф. Тарнев е меѓу главните иницијатори за создавање на моделот на здравствени медијатори во земјата. Тој доби статуетка и парична награда од 8.000 евра.

Наградата „Питагора“ за млад научник во областа на науките за животот и медицината ја освои доц. д-р Мартин Караманлиев, хирург-онколог кој работи на развојот на роботизираната хирургија и примената на новите технологии за поголема прецизност при операциите. Наградата му ја врачи министерката за здравство Катја Ивкова.

Во истата категорија, наградата за етаблиран научник ја доби проф. Славчо Томов, директор на Научноистражувачкиот институт при Медицинскиот универзитет во Плевен. Тој исто така работи на осовременување на хирургијата, а како специјалист по акушерство, гинекологија и онкологија придонесува за развојот на минимално инвазивните операции. Наградата ја доби од претседателот на Комисијата за образование и наука во Народното собрание, Димитар Здравков.

Признанието за млад научник во областа на општествените и хуманистичките науки го доби главната асистентка д-р Михаела Барокова од Нов бугарски универзитет. Нејзините истражувања се насочени кон јазичниот и комуникацискиот развој на децата, особено на оние од аутистичниот спектар што користат малку или речиси воопшто не користат зборови. Признанието ѝ го врачи претседателот на жирито, Жељу Владимиров.

Во оваа област, како етаблиран научник беше награден проф. Иван Русев од Економскиот универзитет во Варна, водечки истражувач на стопанската историја на Бугарија. Тој ја проучува улогата на бугарските трговци и претприемачи за време на преродбата и значењето на трговските мрежи за модернизацијата на бугарското општество во XVIII и XIX век. Наградата му ја врачи заменик-министерот за образование и наука, академик Николај Витанов.

Наградата за млад научник во областа на природните и инженерските науки ја освои главната асистентка д-р Цветелина Канева од Универзитетот „Ангел Канчев“ во Русе. Таа развива алгоритми што помагаат за поефикасно користење на сончевата енергија и управување со сточарските фарми. Наградата ѝ ја врачи претседателката на Бугарската академија на науките (БАН), Евелина Славчева.

Признанието за етаблиран научник во оваа област го доби проф. Петар Антов од Шумарско-техничкиот универзитет. Неговите истражувања се насочени кон претворање на отпадот од преработката на дрво во вреден ресурс за создавање нови материјали. Наградата ја доби од вицепремиерот Атанас Пеканов.

Признанието за комуникација на науката ѝ припадна на проф. д-р Радостина Александрова од Институтот за експериментална морфологија, патологија и антропологија со музеј при БАН. Таа му помага на општеството претставувајќи ги научните откритија и новостите во медицината на начин достапен и разбирлив за пошироката јавност. Наградата на проф. Александрова ѝ ја врачи генералната директорка на Бугарската национална телевизија, Милена Милотинова.

Сите номинирани добија признанија, а наградените и парична награда од 5.000 евра.

На настанот присуствуваа и претставници на научната и академската заедница.