| |

Од културниот клуб во Битола до дипломатските возила во Скопје: Колку чини да ја запалиш бугарштината во Северна Македонија?

Деница Китанова/Актуално

Околу 3.400 евра и мерка за задолжително јавување. Толку ќе го чини Игор Стојановски палењето на бугарштината во Република Северна Македонија. За тоа што запали две дипломатски возила на Амбасадата на Бугарија во Скопје, македонскиот суд го осуди на осум месеци затвор. Во казната му се засметани петте месеци што ги помина во притвор. Тој беше обвинет за „загрозување лица под меѓународна заштита“. Меѓутоа, неговото дело е поттикнато од омраза кон сè што е бугарско во Северна Македонија, односно претставува облик на дискриминација врз етничка основа. Според извештајот на Европската комисија против расизмот и нетолеранцијата за Северна Македонија од 2023 година, антибугарскиот говор на омраза е честа појава кај нашиот југозападен сосед. Ова е уште една блага пресуда за напад врз бугарштината. Во 2022 година во Република Северна Македонија беа отворени два бугарски културни клуба, кои подоцна беа затворени по усвојувањето на законот на ВМРО-ДПМНЕ со ретроактивно дејство. Од 2022 до 2026 година клубовите беа нападнати вкупно пет пати. Нападите почнаа со палење, продолжија со пукање и завршија со вандалски дејства.

Најдрскиот напад врз клубовите беше палењето на влезната врата на културниот центар „Иван Михајлов“ во Битола во 2022 година. За палењето беше обвинет пејачот Ламбе Алабаковски. Тој, сепак, доби условна казна од шест месеци затвор. Истата година Христијан Мицкоски, кој тогаш беше само лидер на ВМРО-ДПМНЕ, побара Алабаковски да биде ослободен. Мицкоски го бранеше и палењето на бугарскиот клуб не го нарече ни кривично дело, туку го оправда како „реакција“ на сите погрешни политики на владата на Димитар Ковачевски, пренесе тогаш македонската телевизија „Сител“.

„Ја исполнив својата должност и горд сум“, изјави Алабаковски во 2023 година.

Во 2024 година Алабаковски ѝ направи услуга на ВМРО-ДПМНЕ со своето учество во предизборен спот на партијата.

Палењето на бугарштината се толерира, се оправдува, па дури и се наградува, а сторителите се величаат како херои. Впечатливо е што, покрај тоа што оние кои посегнуваат по бугарштината поминуваат со благи казни, дел од сторителите остануваат и непознати.

Само два дена по отворањето на клубот „Цар Борис III“ во октомври 2022 година, вооружен маж упадна во клубот и ги искрши таблата и излозите, извикувајќи „Бугари, фашисти!“ Во ноември истата година клубот „Цар Борис III“ беше нападнат дури двапати. Прво беше каменуван, а потоа врз него беше пукано со огнено оружје. Сторителите останаа непознати. Непознати останаа и оние што во 2023 година го полеаја нашиот центар во Битола со црна боја, а потоа, во 2026 година, на неговиот ѕид напишаа „Македонија на Македонците“. За кршењето на прозорското стакло на нашата амбасада на почетокот на годинава беше приведен 54-годишен маж со иницијали Ш. А., кој помина со само осум дена притвор. Впечатливо е што во Република Северна Македонија ваквите „инциденти“ се насочени исклучиво кон бугарски институции, центри и граѓани кои се чувствуваат како Бугари.

Тоа значи дека цел на ваквите напади се претежно Бугарите, иако, според Христијан Мицкоски, ги има околу 3.000, а не 200.000, како што тврди бугарската држава.

Не се познати вакви случаи на напади врз припадници на српската етничка заедница, на пример. Нема податоци за запалени српски центри, за искршени прозорци на српската амбасада во Северна Македонија, ниту за напади врз српски државјани. Можеби затоа што летово во Охрид имаше заеднички српско-македонски полициски патроли. Можеби и затоа што во владата на Христијан Мицкоски има српски агент, Иван Стоилковиќ, назначен за министер и „вицепремиер“ во сенка.

Се разбира, неслучајно Европскиот парламент во јуни годинава констатира дека „Српскиот свет“ и српското влијание се шират во оваа земја членка на НАТО и кандидатка за членство во ЕУ. И бруталното претепување на Христијан Пендиков во јануари 2023 година остана неказнето.

Судот во Охрид ги ослободи од обвинението за претепување на Христијан Пендиков двајцата обвинети за нападот врз поранешниот секретар на бугарскиот клуб „Цар Борис III“ во Северна Македонија. Првично двајцата беа осудени на по осум месеци затвор, но при повторното судење судот ги ослободи од обвинението. Сепак, случајот е изнесен пред Советот на Европа во Стразбур. Истовремено, судските и државните институции во Република Северна Македонија, покрај тоа што ги оправдуваат нападите врз Бугарите, се користат и за вршење репресија врз секој израз на бугарштината кај нашиот југозападен сосед.

Истакнатиот Бугарин Љупчо Георгиевски доби условна казна за ширење расистички и ксенофобични материјали само затоа што на социјална мрежа цитирал зборови на Иван Михајлов. Георгиевски поднесе жалба, но во 2026 година Апелациониот суд во Битола, како последна судска инстанца, ја одби жалбата како неоснована. Со тоа условната казна остана во сила.

Седумдесет и двегодишниот македонски Бугарин Драги Каров беше правосилно осуден во Република Северна Македонија поради објава на Фејсбук во 2026 година. Пресудата ја донесе Апелациониот суд во Скопје. Каров беше прогласен за виновен за ширење говор на омраза и расизам и осуден на една година затвор, условно, со рок на проверка од три години. Постапката против него беше поведена по пријава на македонската телевизија „Канал 5“, која и самата шири сличен говор, што е забележано и во извештајот на Европската комисија против расизмот и нетолеранцијата. Сепак, против телевизијата не е водена судска постапка. Напротив, телевизијата поведе постапка и против бугарскиот подкаст „Коридор 8“, користејќи ги авторските права како изговор.

На македонската Бугарка Ива Михајлова со месеци не ѝ беше дозволено да замине на лекување во Бугарија поради судска постапка за сообраќајна несреќа.

Во 2020 година почина Спаска Митрова, која долги години се бореше со македонскиот судски систем за да го врати своето дете дома. Почина пред да успее во тоа.

Слични Објави