Богојавление во Охрид – вера, паметење и национално будење пред повеќе од еден век

Пред повеќе од 100 години, Богојавление во Охрид не било само црковен празник, туку длабоко национално и духовно доживување за македонските Бугари. Така го опишува Антон Страшимиров во „Книга за Бугарите“, издадена во Софија во 1918 година – како свеченост во која верата, паметењето и националната самосвест се слеваат во едно, пишува БГНЕС.

Во зимското утро, камбаните на „Св. Климент“ – издигнат високо над моќните ѕидини на Самуиловата тврдина – ги разнесуваат своите звуци над езерото. Тие „се разлеваат со чуден трепет“ и го исполнуваат далечното утро, потоа удираат во срцата – и солзи избиваат кај илјадниците Бугари, собрани тука од сите краишта на „обединетото племе“. Според Страшимиров, дури и воените старешини се обземени од занес – планините се приближуваат, небото се наведнува и сè се слева во блиски и далечни хорски песнопеења.

По водите на Охридското Езеро кон брегот пристигнуваат огромни чунови (народ – заб. на ред.). На носот на секој чун исполнет со народ (лодка – заб. на ред.) стои свештеник во празнична облека – во едната рака тробојка, во другата блескав метален крст. „Тој го задава тонот на хоровите и се прелеваат црковни пеења, во кои се призива небесната благодат над нашиот цар, над народот и над целокупната бугарска земја.“

Сред свеченоста, Страшимиров забележува и еден замислен бугарски војник – резервист од дебрите на Шипка, со пушка на рамо и костени во џебовите на изгорениот шинел. Старопланинецот никогаш дотогаш не видел таква свеченост. Најпрво „се прави рамнодушен“, но на крајот „ледената кора“ во неговата душа се крши и се топи. Со широка јуначка насмевка тој извикнува: „Татко, мајко и свету, тука било наше бе, тука биле Бугарите!“

„Така еден народ, изгубен во вртлогот на вековите, се пронаоѓа себеси.“