Бугарската држава ќе ја продолжи постапката за преземање на архивата на Институтот за историја на бугарската емиграција во Северна Америка

Бугарската држава ќе ја продолжи постапката за стекнување на архивата, библиотеката, колекциите и зградата на Институтот за историја на бугарската емиграција во Северна Америка во Гоце Делчев, откако пред својата смрт неговиот долгогодишен директор Тодор Гаџев дал принципиелна согласност за зделката. Тоа произлегува од одговор на пратеничко прашање од министерот за култура Евтим Милошев, пренесе БГНЕС.

Министерството за култура соопштува дека во последните години биле водени разговори со Тодор Гаџев за откупување од страна на државата на зградата, архивата, библиотечниот фонд и предметната колекција на институтот. Во постапките за увид, проценка, попишување и идентификација на материјалите учествувале експерти од неколку државни институции.

По смртта на Тодор Гаџев на 28 април оваа година, Министерството за култура има намера да ги продолжи разговорите со неговите наследници, кои исто така изразиле принципиелна согласност архивата да биде стекната од државата.

Архивата на Институтот за историја на бугарската емиграција во Северна Америка е меѓу најзначајните приватни историски фондови поврзани со бугарската историја во XX век. Нејзин основач е д-р Иван Гаџев – истражувач и општественик кој со децении меѓу бугарските заедници во САД и Канада собирал документи, писма, спомени, фотографии, периодични изданија и лични архиви на револуционери, општественици и дејци на бугарската емиграција.

Особена вредност претставуваат документите поврзани со Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО), како и оригинални материјали на личности кои учествувале во националноослободителните борби на Бугарите во Македонија и Одринско. Во колекцијата се чуваат ретки изданија, преписки, аудиоснимки и фотографии кои немаат аналог во бугарските државни архиви.

Во текот на годините БГНЕС повеќепати го насочуваше вниманието кон судбината на архивата, која историчарите ја определуваат како своевидна ризница на бугарската национална меморија. По нејзиното префрлање од Детроит во специјално изградена зграда во Гоце Делчев, фондовите стануваат достапни за научници и истражувачи од Бугарија и од странство.

Според министерот за култура, зачувувањето на архивата треба да се разгледува како прашање од првостепено значење за државата. Во својот одговор тој наведува дека поради својата единственост и чувствителност архивата може да биде определена и како објект од значење за националната безбедност, бидејќи содржи сведоштва за историскиот развој на Бугарија, нејзините меѓународни врски и културното наследство.

Од Министерството за култура нагласуваат дека документите претставуваат уникатни сведоштва за животот на бугарската емиграција во Северна Америка, за зачувувањето на националниот идентитет надвор од границите на државата и за учеството на Бугари во клучни општествени и политички процеси. Според ресорот, документите, ретките изданија, фотографиите и експонатите содржани во архивата не можат да бидат обновени или заменети, што ги прави бесценет културно-историски ресурс.

Во моментов безбедноста на зградата и на архивските материјали е гарантирана, уверуваат од Министерството за култура.