Институтот INSAIT блеска на светската мапа на вештачка интелигенција 

Среќни сме што денеска го имаме Институтот за компјутерски науки, вештачка интелигенција и технологии – INSAIT, кој блеска на светската мапа на развојот на вештачката интелигенција, рече министерот за образование и наука Красимир Влчев на презентацијата на новото издание на EXPLORER – програмата за задржување на млади таленти во Бугарија на INSAIT, кој е институт при Софискиот универзитет (СУ) „Св. Климент Охридски“.

INSAIT е модел за задржување таленти во Бугарија, но е и модел за привлекување таленти од целиот свет, за враќање на бугарските научници и студенти – најдобрите од целиот свет, а убеден сум дека тие работат во едно од најдобрите места за развој на вештачката интелигенција, истакна министерот. Тој рече дека разговарале со проф. Мартин Вечев, кој е основач на INSAIT, дека нашите математички училишта и средни училишта се клучни за да бидеме силна земја во ерата на вештачката интелигенција, во која претстојат уште подлабоки и поголеми дигитални трансформации.

Создаваме технолошки училишта, во гимназиската фаза го зголемивме бројот на ученици за близу 3.500, кои студираат профили и струки поврзани со информатичката технологија, но уште поважни ни се математичките средни училишта, бидејќи тие го даваат длабокото знаење што е неопходно за разбирање и развој на вештачката интелигенција, изјави министерот Красимир Влчев. Тој додаде дека разговарале со проф. Вечев дека имаме можеби 20 професори по математика, кои во моментов се со најдобри резултати – им предаваат на нашите олимпијци, но голем дел од овие наставници се на возраст пред пензионирање, а некои веќе се влезени во таа возраст. Неколку од нив се во софиската математичка гимназија, а други во математичките. Затоа, ќе направиме национална програма за да можат овие наставници да обучуваат други наставници, веќе почнавме да работиме на оваа програма. „Фигуративно кажано, 20 луѓе мора да обучат уште 20-30 луѓе за да се зачуваат овие училишта, бидејќи едно училиште многу лесно се губи, а училиштата се основа за развој на образованието, високото образование и нашите олимписки тимови“, рече министерот Влчев.

Тој рече дека проф. Мартин Вечев е инспиратор на ваквата програма, која ќе се реализира заедно со Софискиот универзитет, и му се заблагодари што го поддржа INSAIT и успеа да ги задржи најдобрите студенти.

На презентацијата на програмата EXPLORER присуствуваше и ректорот на Софискиот универзитет, проф. Георги Влчев, основачот на INSAIT проф. Мартин Вечев и извршниот директор инж. Борислав Петров, проректорот на Софискиот универзитет, доц. Прван Прванов, кој е од Факултетот за математика и информатика (ФМИ) и претставници од бизнисот.

Целта на програмата EXPLORER е да се задржат извонредните таленти во областа на компјутерските науки и математиката во Бугарија. Започна во 2024 година, со помош на донации од технолошки компании беа обезбедени средства за месечни стипендии од 2.000 лева за секој од избраните стипендисти за период од четири години. Благодарение на оваа поддршка, тие можат да се фокусираат на своето образование додека во исто време работат на проекти во иновативни области – големи јазични модели, компјутерска визија, роботика, машинско учење, алгоритми и многу повеќе. Едно од барањата беше да бидат примени на Факултетот за математика и информатика на Софискиот универзитет. Пред неколку дена беше објавен првиот сериозен резултат на еден од стипендистите по програмата – бруцошката Марија Дренчева го запиша своето име меѓу водечките автори на еден од најавторитетните форуми во светот во областа на вештачката интелигенција – ICLR (International Conference on Learning Representations).

Програмата EXPLORER започнува со буџет од околу 1 милион лева и оваа донација главно од бугарски компании, организации и институции, рече проф. Мартин Вечев. Тој додаде дека стипендиите се по 2.000 лева месечно и ќе се примаат само десетина студенти. Програмата вклучува основно образование на Факултетот за математика и информатика на Софискиот универзитет, во насоката „Информатика“, INSAIT, истражувањата и технологиите што се развиваат таму кога студентите не се на предавања, како и практиканти во водечки бугарски и светски технолошки компании, објасни проф. Вечев.

Ректорот на софискиот универзитет, проф. Георги Влчев рече дека она што INSAIT го има направено во однос на високите постигања и потенцијалните можности за студентите е прекрасно, но е важно не само затоа што остануваат во Бугарија, го избираат софискиот универзитет и институтот INSAIT, а нивните амбиции се поврзани и со тоа да се покаже како треба да се развива високото образование во наредните години. Тоа значи дека талентираните деца треба дополнително да се стимулираат. Ја отворивме новата академска година на Софискиот универзитет со над 100 наши млади олимпијци кои победија на меѓународни натпревари и се носители на национални дипломи. Самиот факт што го избраа софискиот универзитет значи дека си гледаат иднина, истакна ректорот.

Бев декан на Факултетот за математика и физика на Софискиот универзитет кога се појави идејата за програмата EXPLORER, а со проф. Мартин Вечев разговаравме како треба да се развива, рече проректорот на софискиот универзитет, доц. Прван Прванов. „Со оваа програма ги чуваме мозоците во Бугарија, а тие работат со други наши мозоци кои што се вратиле во Бугарија“, коментира тој.

На презентацијата на новата фаза од програмата, некои од актуелните стипендисти зборуваа за тоа како EXPLORER им помага да го развијат својот талент и да ги подобрат своите вештини.

Фото: БТА