Кратката бугарско-грчка војна од 1925 г. во која ВМРО го одбрани територијалниот интегритет на Бугарија

//

Бугарија учествувала во многу војни за кои знаеме – Српско-бугарската војна од 1885 година, Балканските војни од 1912-1913 година, Првата светска војна… Но малкумина знаат за една многу кратка војна меѓу Бугарија и Грција. Избувнала пред 94 години и траела само 10 дена,таа уште еднаш со слава ја крунисала моќта на бугарското оружје. Настаните се случуваат помеѓу 19 и 28 октомври 1925 година и почнуваат од еден граничен инцидент.

По завршувањето на Првата светска војна, Бугарија била жестоко казнета од победниците. Македонија, Белото Море, Западните покраини и Јужна Добруџа биле одземени од Бугарија со Нејскиот договор од 27 ноември 1919 година.

Наметнати се репарации од 300 милиони лева Бугарија немала право да има авијација, морнарица и артилерија, а нашата војска не можела да надминува 33 илјади војници, вклучувајќи ја и граничната стража.

Најмногу корист на сметка на Бугарија од Договорот во Неј имала Грција. Покрај Егејска Македонија, населена главно со бугарско население, таа ги добила и бугарските територии во Западна Тракија, кои тогаш биле единствениот излез кон Белото Море на Царството Бугарија.

Меѓутоа, грчките политичари сонувале да ја обноват Византија и го окупирале егејскиот брег на денешна Турција. Меѓутоа, во војната што следела, Ататурк ги поразил Грците и во 1922 година тие ја напуштиле Мала Азија.

Мегаломанијата на нашите соседи ги оставила политичарите во Атина да бараат одмазда против некој друг. Нивните погледи се насочиле кон разоружената и речиси беспомошна Бугарија, која била во меѓународна изолација. Побарувањата на Грција се протегале од Петрич и Неврокоп (сега Гоце Делчев) до Пловдив и јужниот црноморски брег. Таа стационирала војници долж бугарската граница и чекала погоден момент да ги оствари своите амбиции.

Причината поради која Грција ја нападнала Бугарија бил еден граничен инцидент, што се случил на 19 октомври 1925 година. Бугарските граничари копале бунар во областа Демир Капија на бугарска територија. Во 14 часот и 30 минути грчка патрола влегла на бугарска територија и ги обвинила дека копале ровови. Расправијата прерасна во престрелка во која еден грчки војник загинал, а еден грчки офицер беше тешко ранет.

Бугарската страна инсистира да се формира бугарско-грчка комисија која ќе го истражи инцидентот, како што тоа го барало Друштвото на народите (ОН), претходникот на денешните ОН. Во Атина, пак, не сакале меѓународна комисија и наместо тоа грчкиот премиер ген. Пангалос им наредил на трупите на Третиот армиски корпус, кој броел околу 100 илјади луѓе, да влезат во Бугарија и да го окупираат Петрич, а Четвртиот армиски корпус да се премести од Драма и Кавала во градот Неврокоп (сега Гоце Делчев).

Во овој дел од границата во должина од 80 километри бугарската војска имала само 300 борци од граничната стража. Тие го издржале првиот напад на 22 октомври, кога 6-та дивизија на 3-от грчки армиски корпус навлегла на бугарска територија.

Бугарија била изненадена и ги немала потребните воени сили да се спротивстави. По наредба на воениот министер ген. Иван В’лков, засилувања составени од 9 чети со 18 митралези и 12 топови со вкупен број од околу 1000 војници, се упатиле кон границата.

Силите биле крајно нееднакви – вкупно 1.300 бугарски војници без тешко вооружување стоеле против грчката армија од 100.000 војници. Во првите часови од војната бугарските сили се повлекле, а Грците ги зазеле селата Кулата, Марино Поле, Долно Спанчево, Чучулигово, Ново Хоџово, Пиперица, Лехово, Марикостиново, Тополница, Петрово и Дрангово.

Грчкото напредување задоцнело бидејќи грчките војници почнале да го грабат имотот и добитокот во бугарските села. Во тоа време, бугарските сили се позиционирале околу станицата Рупите и Ген. Тодоров. Владата упати повик за помош до секретаријатот на Друштвото на народите во Женева и им наредила на бугарските воени единици да се воздржат од воена акција. Непосредна цел на грчката војска била да го заземе градот Петрич и оттаму да го отвори својот пат по долината на реката Струма.

Освен со малата бугарска војска, сепак, грчката војска на овие простори се соочила со добро организирана сила – четите на ВМРО.

Веќе следниот ден по инцидентот на границата, лидерот на ВМРО Иван Михаилов му наредил на струмичкиот околиски војвода Георги В’ндев да почне да ги мобилизира расположливите сили и да ги концентрира околу Петрич.



Во градот пристигнал и воениот инструктор на четите на ВМРО за Пиринска Македонија – капетан. Борис Бунев, брат на легендарната револуционерка Мара Бунева. Се повеќе доброволци и мобилизирани членови на селските и градските чети на ВМРО доаѓале од другите краеви на државата. Од 22 октомври, во времето на грчката инвазија, ВМРО собрала за одбраната на Петрич околу 4.500 четници, поделени во пет чети, кои заземале позиции околу градот.

Најжестоките битки се случиле на 22 и 23 октомври, кога грчките трупи од југ и запад ја започнале офанзива поддржани од артилерија и авијација. Грчката армија отворила силен артилериски оган кон станиците Петрич и Марино Поле. А сепак, во борбите во овие два дена, грчкиот напредок бил запрен од четите на ВМРО.

На 25 октомври грчката војска започнала нова офанзива против Петрич, а истата повторно била одбиена. Грчкиот продор бил запрен. Во следните денови, на некои делови од фронтот, Грците биле поразени и се повлекле. Во исто време, цел грчки полк, одвоен од главните сили, бил опколен и целосно уништен од единиците на ВМРО.

Одредите на ВМРО вршат саботажа во тилот на грчката војска, на самата грчка територија.

На 27 октомври, Друштвото на народите и наредува на Грција веднаш да ги прекине непријателствата акција против Бугарија и испратила воени претставници на Англија, Италија и Франција во регионот.

На 28 октомври грчката влада издала наредба за повлекување на своите војници од бугарска територија. Грчката војска неславно се повлекла на 29 октомври 1925 година, поразена не од редовна војска, туку од мобилизирани чети на ВМРО, селани и доброволци.

Градоначалникот на Петрич упатува благодарница до раководството на ВМРО.

На 29 октомври, Советот на ОН назначува специјална истражна комисија за да го истражи конфликтот. Анкетната комисија утврдила дека се изгорени 12 бугарски села, 15.000 бежанци ги напуштиле родните места, а цивилните жртви од Петрич и околните села биле околу 40 луѓе.

Врз основа на извештајот на комисијата, Генералното собрание на ОН ја осудува Грција како агресор и наредува на Бугарија да и се исплатат репарации во износ од 30 милиони лева.

Со тоа завршува необјавената десетдневна војна меѓу Грција и Бугарија. Во овие настани Бугарија покажува дека иако е разоружана и без војска, постои народ кој е обединет и подготвен да го спречи секој агресор.

Неколку месеци подоцна, грчкиот премиер ген. Пангалос беше сменет, суден и стрелан за срамот што и го донел на Грција.

Извор: Faktor.bg

Претходна статија

ЕУ воведува санкции за Иран поради дроновите

Следна статија

ЕУ со исти критики како и лани: Да се забрза изградбата на Коридорите 8 и 10д и реформите во железницата

Најново од Вести