Lockheed Martin го заврши производството на F-16 Block 70 за Бугарија и Словачка

Lockheed Martin соопшти дека го завршила производството на сите ловци F-16 Block 70 нарачани од Бугарија и Словачка, јавува БГНЕС.

На 15 декември 2025 година компанијата објави дека е завршено производството на првите ескадрили F-16 Block 70 за Бугарија и Словачка. Авионите се произведени во фабриката во Гринвил, Јужна Каролина, во рамките на американската програма за странски воени продажби (Foreign Military Sales – FMS).

Ова го означува крајот на производствената фаза на две долгорочни програми за стекнување нови способности, насочени кон замена на застарените MiG-29 од советската ера и усогласување на воздухопловните сили на двете држави со стандардите на НАТО. Ова се случува во момент кога војната во Украина продолжува да врши притисок врз источното крило на Алијансата, а заштитата на воздушниот простор над Централна и Југоисточна Европа останува критичен политички и воен приоритет.

Од оперативна гледна точка, овие системи им овозможуваат на Бугарија и Словачка да располагаат со повеќенаменски ловци способни да извршуваат мисии за воздушно полициско надгледување, одбранбена противвоздушна заштита и прецизни удари, користејќи широк спектар воздушно-воздушни и воздушно-копнени муниции усогласени со стандардите на НАТО, додека истовремено се интегрираат во истата податочна и обучувачка екосистема како и другите европски оператори на F-16.

За Бугарија, завршувањето на производството претставува конкретен резултат од два последователни договори потпишани во 2019 и 2022 година за вкупно 16 авиони F-16 Block 70, набавени со цел замена на сè потешките за одржување MiG-29.

Одложувањата поврзани со пандемијата и ограничувањата во синџирите на снабдување ги поместија првичните рокови за испорака, принудувајќи ја Софија да се потпира на сојузнички единици за покривање на задачите за воздушно полициско надгледување над бугарскиот воздушен простор.

Новите ловци имаат цел да ја променат оваа состојба, овозможувајќи им на бугарските воздухопловни сили постепено повторно да ја преземат целосната одговорност за задачите за брзо реагирање, а воедно поредовно да придонесуваат во ротациите на НАТО за воздушно полициско надгледување над регионот на Црното Море.

Од стратешка перспектива, целосните ескадрили Block 70 во Бугарија и Словачка ја зајакнуваат позицијата на НАТО по две чувствителни оски: Црноморскиот басен и централноевропскиот коридор што го поврзува Балтичкиот регион со Балканот. Бугарските F-16 ќе оперираат заедно со грчки, романски и турски капацитети за да го обезбедат југоисточниот воздушен простор на Алијансата, во време кога руската активност над Црното Море и околу крајбрежјето на Украина останува извор на загриженост.

Индустриските и политичките димензии на програмата се подеднакво значајни. Фабриката на Lockheed Martin во Гринвил, која моментално е единствената активна производствена линија за F-16 во светот, служи како локација за финално склопување на овие авиони и обезбедува над 1.500 работни места, додека пошироката програма F-16 се потпира на глобален синџир на снабдување со повеќе од 530 добавувачи во 12 држави, вклучително и европски партнери како LOTN во Словачка и Avionams во Бугарија.

Оваа структура ги вклучува двете земји во поширока трансатлантска индустриска екосистема која обезбедува пристап до воспоставени програми за обука, одржување и модернизација, споделени со повеќе од 700 F-16 кои веќе оперираат во Европа. Во момент кога неколку европски држави истовремено разгледуваат програми за ловци од петта генерација и идни борбени авиони, Block 70 претставува прагматична опција за сојузниците кои бараат модерна, оперативно компатибилна платформа со предвидливо одржување во текот на целиот животен циклус, а истовремено ги зајакнува индустриските врски со САД и европските добавувачи на одбранбена опрема.

Вистинскиот тест за овој важен момент нема да биде формалното завршување на производството, туку брзината и длабочината со кои Бугарија и Словачка ќе успеат да ги интегрираат своите Block 70 во секојдневното планирање, обука и оперативна пракса на НАТО. Системите за обука мора да подготват доволен број пилоти и техничари за одржување на високи нивоа на готовност, националните воздухопловни бази треба да ја приспособат инфраструктурата и процедурите кон новите авиони и профили на мисии, а политичките лидери ќе треба да одлучат до кој степен ќе ги ангажираат своите воздухопловни сили во регионални мисии – од рутинско воздушно полициско надгледување до потенцијални распоредувања за одговор на кризи по источните граници на НАТО.

Доколку овие услови бидат исполнети, ескадрилите F-16 Block 70 ќе им обезбедат на двете земји нешто повеќе од обична замена за нивните MiG-29: тие ќе добијат сигурна, мрежно поврзана воздушна моќ, посилен глас во дискусиите на Алијансата за воздушна и ракетна одбрана и опиплива улога во развојната архитектура на колективната одбрана која ја трансформира европската безбедност.