МПО во одбрана на македонските Бугари Тодор и Плиска Манасиеви од Штип

//

Пишува: Доц. д-р Спас Ташев

Отпорот по 1944 година во денешна Северна Македонија против наметнатиот македонизам од Белград имаше различни форми. Но, единствен е чинот на Тодор Манасиев од Штип. За да го покаже својот бугарски дух, решил своите близнаци родени во 1950 година да ги именува на бугарските престолнини Плиска и Преслав.

Кон крајот на 1960-тите, по уште едно демагошко подобрување на бугарско-југословенските односи, околу 200 студенти од поранешната Социјалистичка Република Македонија можеа да студираат во Бугарија. Меѓу нив се и двете деца на Тодор Манасиев.

Плиска Манасиева

Во 1970 година, Плиска Манасиева е на 20 години и веќе трета година студира словенска филологија на Софискиот универзитет. Нејзиниот татко се разболел и таа решила да го посети во Штип. Таа со себе ги носи своите учебници и неколку бугарски книги. Тоа ги налутило југословенските власти, па во јануари ги уапсиле студентката и нејзиниот болен татко.

Тогаш режимот во Скопје сè уште не се трудел да ги крие вистинските мотиви на своите постапки, поради што бескрупулозно ги обвинил двајцата уапсени за најстрашното за нив злосторство – отворена демонстрација на нивната бугарска самосвест. Тие биле осомничени и за формирање на младинска група за проучување на објективни факти од минатото на Македонија.

Вистинските причини за апсењето се откриени во весникот на МПО во САД и Канада – Македонска трибуна – каде на 30 јули 1970 година е објавено дека „пред околу месец и половина во Штип полицијата ја уапсила студентката од семејството Манасиеви ќерка на адвокатот Тодор Манасиев. После тоа насекаде низ околината се шушкаше дека се уапсени уште пет-шест млади луѓе. Гласините велат дека тие биле уапсени затоа што биле Бугари и затоа што дејствувале како такви “. Малку подоцна се дознава дека бројот на приведени од Штип и Кочани достигнал 25 лица.

Тодор Манасиев

Судскиот процес против Тодор Манасиев се одвива на 25 мај, а против неговата ќерка Плиска на 2 јуни. Таа пред судот вели: „Јас сум Бугарка и никој не може да ме разубеди. И не само јас, туку и сите македонски словени сме дел од бугарскиот народ. Јас не сум сама. Како мене, има илјадници кои се’ уште се плашат јавно да ја истакнат својата бугарска национална свест, но и тоа ќе се случи. Затоа со гордост ќе ја поднесам казната за ова мое убедување“.

Плиска Манасиева беше осудена на затворска казна во траење од година и половина , а нејзиниот татко Тодор Манасиев на две и половина години затвор. Како резултат на реакцијата на јавноста, југословенскиот диктатор Тито бил принуден да ја посети Социјалистичка Република Македонија, каде што на митинзите строго контролирани од власта го поставувал прашањето „Кажете ја вистината, дали сте Бугари, какви сте? Но, во тие услови, кој би се осмелил да одговори на нешто поинакво од мислењето на диктаторот!?



Судскиот процес против Тодор и Плиска Манасиеви се совпаднал со одржувањето на 49. Конгрес на МПО на 6 и 7 септември 1970 година во Детроит. Веста за нивното осудување доведе до вонреден прекин на конгресот. Претседателот на ЦК на МПО, Петар Ацев, штотуку го одржал својот говор на отворањето на конгресот, но се вратил на говорницата и објавил: „Го земам зборот, за да ви го претставам, најновиот пример за тоа што прави Југославија против бугарското име и свест… Сите знаете дека југословенската држава го прогласила за кривично дело поседувањето бугарски книги, спомнувањето на бугарштината во Македонија. Знаете што се правеше таму последниве дваесет и пет години против сите човекови и граѓански права, … иако тие свечено потпишаа меѓународни документи дека ќе ги почитуваат истите тие права. Ако некој го крене гласот во Југославија за заштита на овие права би значело да го ризикува своето здравје, залакот на децата, па дури и сопствениот живот. Но, ризиците се зголемуваат уште повеќе ако некој спомне дека е Бугарин и праша, на пример, каде се бугарските цркви и училишта што постоеле таму за време на турскиот режим“.

Откако детално ги опишува тортурите на кои биле подложени Тодор и Плиска Манасиеви, Петар Ацев го повикува целиот конгрес: „… Предлагам идниот ЦК на МГО да ги преземе сите можни чекори во две насоки: а) да ги известиме авторитетните институции во светот за тоа што се случува со Плиска и нејзиниот татко, повикувајќи за морална поддршка на двајцата сонародници, б) да побараат од Секретаријатот на ОН брза акција за да им се обезбеди соодветна меѓународна помош на Плиска и нејзиниот татко заради флагрантното посегнување по нивната совест и слобода“.

Апелот на ЦК на МПО

На 1 октомври 1970 година, Централниот комитет на МПО испраќа апел до генералниот секретар на ООН Ју Тант со барање да се организира јавен суд за да се истражи ова злосторство на режимот на Тито. Во документот се наведува дека „таткото и ќерката Манасиеви се уапсени на 28 јануари. Обвинението на полицијата е дека двајцата се изјасниле како припадници на бугарската нација, дека читале бугарска историја и зборувале за историското минато на словенското население во Македонија со свои познаници. Понатаму се нагласува дека „ниту еден закон во Југославија не забранува такви дела. Но, полицијата на оваа земја ги смета истите за речиси смртен грев. Зборот Бугарин за југословенската полиција е синоним за криминалец“. Овие постапки на македонските Бугари биле од голема корист. Канцеларијата за човекови права на ОН реагира и обрнува внимание на југословенските власти на беззаконието што го направиле.

Успехот ги поттикна македонските патриотски организации да поднесат втора петиција до новоизбраниот генерален секретар на ОН, Курт Валдхајм, на 2 јануари 1972 година. Овој пат во заштита се сите колешки на Плиска Манасиева од Сојузна Република Македонија, кои студираат во Бугарија, прогонети од југословенските власти. Во оваа изјава, МПО открива дека „со заеднички договор меѓу Југославија и Бугарија, на студентите од едната земја им е дозволено да студираат на универзитетите во другата…

Меѓутоа, југословенските власти биле изненадени од фактот што студентите многу брзо почнале да се ослободуваат од омразата што им ја всадиле нивните учители и власти во нивната татковина против бугарштината „… Особено за време на летниот распуст во 1971 година, студентите биле малтретирани по нивното враќање во татковината. Секој од нив бил подложен на мачно испрашување од полицијата: … Зошто читал бугарски книги надвор од училиште? Зошто зборувал на бугарски литературен јазик… Кој од неговите другари покажал „национална слабост“, покажувајќи сочувство кон бугарскиот народ?… Упатени се закани кон многу студенти. Некои биле претепани, а на крајот им биле одземени пасошите “.

Изнесените информации биле шокантни, а на 17 февруари 1972 година, Едуард Лосон, директор на Одделот за човекови права на ОН, прими делегација на МПО во Њујорк, предводена од претседателот на Централниот комитет Петар Ацев и заменик-претседателот Христо Анастасов. Обединетите нации извршиле притисок за ослободувањето на Плиска Манасиева и нејзиниот татко, но тој починал на 6 јули 1974 година, како последица на влошената здравствена состојба.

Сепак, активностите на МПО не застануваат тука. Во декември 1977 година било испратено соопштение до сите потписници на завршниот акт во Хелсинки. Во овој документ се протестира против масовното фалсификување документи во Социјалистичка Република Македонија, бидејќи етнонимот „Бугари“ е универзално заменет со „Македонци“. А меѓу примерите за нечовечки прогон е и тој на Плиска Манасиева.
Колку овие факти звучат познато во позадината на современите односи меѓу Софија и Скопје!

Претходна статија

(Фото) Balkan music dance workshop на Низо Алимов со концерт на отворено во центарот на Скопje

Следна статија

(Видео) Српскиот патријарх Порфириј по повод годишнината од смртта на кралот Стефан Милутин го поздрави лидерот на ПОА Јован Вранишковски

Најново од Истакнато

Методиј Иванов: Тезата на софиските македонисти дека историската вистина за бугарскиот карактер на Македонија е производ на живковизмот е најнеодржлива

„Во бугарскиот медиумски простор спорадично се објавуваат ставови на група либерално настроени луѓе кои демонстрираат блиски