| |

Неделковски: Ќе ја продолжиме соработката со д-р Милен Врабевски и Фондацијата „Бугарска памет“- нашата порака е јасна: Чувајте ги валканите раце на политиката подалеку од талентот и радоста на децата

Славчо Неделковски е претседател на Управниот одбор на детското ликовно студио ,,Св. Кирил и Методиј ” Битола и координатор на меѓународниот управен Совет на меѓународната детска ликовна колонија ,,Мал битолски Монмартр”. Неделковски има 30 години како новинар и политички аналитичар во повеќе од 30 печатни и електронски медиуми. Има 30 години искуство во сферата на културата од 1993 година кога ја реализирал својата прва ликовна изложба и е еден од основачите на првиот алтернативен театар во Битола во независна РС Македонија.
Како надворешен соработник има работено на закони за правата на човекот и кризни ситуации за владите на РС Македонија, Србија и Бугарија а исто така соработува со голем број владини и невладини организации во регионот.

Неделковски од почетокот на 2022 година е назначен на должност во детското ликовно студио ,, Св. Кирил и Методиј” во Битола. Тој ја замрзнал својата кариера и се посветува целосно на активностите на студиото заедно со неговата претседателка, ќерката на основачот Елена Хаџи -Антоновска.

Детското ликовно студио ,, Св. Кирил и Методиј” во град Битола е основано од светски познатиот, истакнат и арт педагог Коста Хаџи- Антоновски во 1968 година. Тоа е првата невладина организација во тогашна Република Македонија во рамките на Југославија.
Коста Хаџи-Антоновски во првите години на своите активности е објект на големи репресии од страна на јавниот ред кои не му дозволуваат да ја развие својата идеја и мисија надвор од границите на социјалистичка Југославија. Поради таа причина прво ја формира Републиканска детска ликовна колонија ,,Мал битолски Монмартр” и првиот детски ликовен конкурс и изложба, наречени ,,Битола”, во чест на градот во кој живеел и работел.
Во 1981 година Хаџи -Антоновски успева да ја организира првата во светот детска ликовна колонија ,,Мал битолски Монмартр ” и првиот во светски рамки ликовен конкурс и изложба ,, Битола” со учество на претставници на 35 светски држави. Од тогаш студиото ги организира традиционално во периодот 23-30 мај девет најголеми, најмасовни и најстари светски пројави за детска уметност.

Основачот на ликовната колонија ,, Мал битолски Монмартр ” Коста Хаџи-Антоновски е носител на медал за високи достигнувања во областа на уметноста од Министерството за култура на Франција, доделен лично од поранешниот француски амбасадор Жан Клод Шлумберже. Носител е на наградата ,,Адмирал на честа” што се доделува од градот Париз и на наградата ,, Монмартр на Европа”.
Носител исто така е и на највисоката награда на општина Битола ,,4-ти Ноември ” и на најголемата награда во РС Македонија во областа на културата и образованието ,, Св. Климент Охридски”.
Низ детското студио ,,Св Кирил и Методиј” во Битола поминале повеќе од 3500 ученици, млади ликовни уметници, кои се обучуваат бесплатно во студиото и каде што се наоѓа единствената детска ликовна галерија на Балканот ,, Монмартр “.
По смртта на Коста Хаџи-Антоновски во 2021 година за негов наследник во 2022 година од Управувачкиот одбор е избрана неговата ќерка Елена Хаџи – Антоновска која од 1995 година со свои средства го одржува сестринското здружение за обука на млади ликовни уметници, творци и таленти ,,Мал битолски Монмартр ” Битола.
Во моментот опстанокот на овој огромен гигант во светот на детската ликовна уметност зависи само од помошта и поддршката на донатори.

Трибуна: Дознавме за огромниот успех на младите претставници на Детското ликовно студио „Свети Кирил и Методиј“ Битола на Светскиот натпревар на Светскиот институт за младинска уметност на УНЕСКО. Разкажете нешто повеќе за тоа.

Славчо Неделковски: Ви благодариме за прашањето. Тоа е најголемиот и најзначаен детски ликовен настан во светот, организиран директно од УНЕСКО. Веќе 30 години, откако се реализира настанот, учествуваме како единствени претставници на Северна Македонија. Критериумите се доста високи. Така, оваа година, во огромна конкуренција на детски сликарски училишта од 70 земји, нашите ученици освоија 20 признанија – 13 награди, при што специјалните признанија ги доби самата организација и претседателката Елена Хаџи-Антоновска, која работи во организацијата повеќе од 25 години. Успехот кој се издвојува е третото место што го освои нашата ученичка Валерија Костовска во категоријата од 14 до 18 години. Токму тоа е сериозната причина да се биде во Троа – Франција во периодот од 30 мај до 4 јуни.

Трибуна: Зошто по овој голем успех за Северна Македонија, моравте да добиете помош од бугарска страна за да може детето да ја добие својата награда во Франција?

Славчо Неделковски: Ние не сме административни глувци, но го познаваме редот, кога станува збор за толку големи успеси. Прво побаравме помош од нашата држава, што е логично. Беа испратени писма со барање за поддршка до претседателот, премиерот, градоначалникот, како и до министрите за образование и наука, култура и надворешни работи на Северна Македонија. Минатата година општината ни помогна, но сега не можеше да одговори на тоа наше барање. Претседателот Стево Пендаровски направи донација во висина од 600 евра од свои лични средства. И тоа е тоа. За нас беше сосема нормално да се обратиме до нашиот член на Меѓународниот управен одбор на два наши светски настани, кој е претседател на комисијата за развојни програми за Европската Унија и УНЕСКО – д-р Милен Врабевски, кој одлучи да донира лични средства во износ од 6.000 евра, со кои всушност ќе можеме да го однесеме детето во Франција за да може на достоинствен начин да ја добие наградата на својата земја. Нашата мисија е младите уметници да бидат на местата што ги заслужуваат кога веќе имаат толку многу талент и квалитет.

Трибуна: Познато е дека од минатата година е прекината поддршката од страна на државата за Детското ликовно студио. Како и зошто дојде овде?

Славчо Неделковски: Искрено, имам 2 одговори. Едниот е прилично краток и јасен. Никој не знае зошто. Тоа е енигма. Вториот, подетален, е дека по нашето враќање од првото издание на Малиот Монмартр во Пловдив, Министерството за образование и наука по телефонски разговор со државниот секретар ни соопшти дека поддршката завршува. После 30 години. Министерот изјави дека тоа не е точно од говорницата на владата. И ова доведе до конфузија за потенцијалните донатори и решавање на проблемите. И така помина цела година откако испративме 2 официјални дописи до претседателот, премиерот и министерот за образование и наука на Северна Македонија да ни достават писмен документ врз основа на кој е прекината поддршката. Од претседателот Пендаровски добивме одговор дека ќе испратат писмо до министерот и одржавме состанок за тоа прашање. Премиерот ни испрати 2 одговори дека му наложува на Министерството за образование и култура да генерира писмен документ. За еден месец ќе стане една година откако е поставена оваа задача, но се уште немаме таков документ. Исто така, сè уште немаме владино финансирање. Зошто? И ние не знаеме.

Трибуна: Стана јасно дека е загрозена и реализацијата на традиционалниот Мал битолски Монмартр и Детскиот ликовен конкурс и изложба „Битола“, но сепак тие два настани ќе се случат. Како успеавте да најдете средства?

Славчо Неделковски: Мала корекција. Првиот знак прашалник беше дали ние како организација стара 55 години воопшто ќе продолжиме да постоиме. И тука имавме поддршка само од Општина Битола, која на ниво на нашите барања одобри средства за 6 месеци или до крајот на календарската 2022 година, кои беа доволни само за егзистенција. И тоа беше искрена помош, но не и трајно решение. И тогаш ја имавме поддршката од нашите колеги, бидејќи Детското ликовно студио „Свети Кирил и Методиј“ Битола не е само плата и сметка за струја. Кај нас на годишно ниво преку 100 студенти бесплатно се обучуваат за уметност. Така стигнавме до 2O23. Светските настани што ги наведовте се со огромни размери. На светската изложба и конкурс за детска ликовна уметност „Битола“ за 2023 година, за 41-то издание, пратки од 650 државни и приватни училишта од 71 земја од светот, кои формираат фонд од 44.000 детски ликовни цртежи. За 42-то издание на меѓународната детска ликовна колонија „Мал битолски Монмартр“ на работна колонија во Битола се поканети за учество 25 училишта. Станува збор за од 120 до 180 гости кои создаваат уметност 7 дена во Битола со посета на Охрид и на уште една локација која се менува од година во година. И ова не требаше да се фрли во вода. Се обративме до општина Битола, која донираше средства преку годишната програма за култура. Ние сме им благодарни. Министерството за култура на Северна Македонија ни даде скудни средства, кои ги нарече „најголеми досега“. И тоа не е вистина. Нецелосните 4.000 евра се значително помалку од 11.000 евра што ги додели истото министерство во 2018 година. Така стигнавме до 20 отсто од потребните средства и решивме како организација, доколку затреба, да земеме кредит од банка. Тука, се разбира, имавме консултации со нашиот Меѓународен одбор на директори, кој вклучува претставници од 15 земји. Д-р Врабевски како претседател на соодветната комисија ни овозможи сериозна перспектива преку средствата на Европската комисија, а дотогаш бидејќи се работи за процес, донираше 17.500 евра за одржување на двата настана. Поддршка добивме и од Министерството за надворешни работи на Бугарија, кои се наши партнери во голем број проекти. И ова за нас беше формулата да ги спасиме настаните и на краток рок за оваа 2023 година и на долг рок преку новите перспективи преку програмите на ЕУ.

Трибуна: Како се запознавте со д-р Милен Врабевски и зошто тој реши да му помогне на студиото?

Славчо Неделковски: По грешка. Се шегувам. За 41-то. издание на „Малиот битолски Монмартр“, поради сè уште актуелните мерки за ковид, немавме учесници од соседна Бугарија за 2О22. Пред тоа веќе имавме проект во тек – одбележување на Меѓународниот ден на детето 1 јуни со Министерството за надворешни работи на Република Бугарија – Државен културен институт на МНР – Културно-информативен центар на Бугарија во Скопје и Генералниот конзулат на Република Бугарија во Битола .
Побаравме термин кај генералниот конзул, каде што појаснивме дека не е во ред да има Проект – настан во Софија и да нема бугарски студенти – учесници на Монмартр. Г-дин Димитар Иванов во рок од 24 часа не извести дека ќе имаме учесници. Тој го посочи семејството Врабевски и нивните образовни институции.
На 1 јуни, во Софија, во Министерството за надворешни работи, ја отворивме изложбата и го одбележавме Светскиот ден на детето, а по настанот напишавме благодарница до отсутното семејство Врабевски за поддршката и укажавме дека сме отворени за идна соработка. Милен одговори дека е благодарен за убавите зборови и дека останува отворен за соработка и трајно партнерство меѓу организациите. Ова не беше, и сè уште не е, квантна физика, ниту мистерија, туку нормална врска помеѓу две организации.
Зошто Врабевски решил да помогне, не знам како можам да ви дадам детален одговор. Ќе го прашате лично. Она што го знам е дека ако ја погледнете малку неговата биографија, човекот тоа го прави од срце и душа и што е најважно за нас како организација, го прави без политичка позадина. За мене лично, кога станува збор за човек кој е почесен граѓанин на Европа, неговата активност е нормална. Ова е основната интерпретација на оваа чест. Човекот, покрај службените должности, ја исполнува и оваа задача за нас кои не сме граѓани на ЕУ – ги отвори вратите на европското семејство, во кое се трудиме да бидеме членови 33 години.

Трибуна: Не се плашите од фактот што добивате помош од него?


Славчо Неделковски: Се надевам дека прашањето во најмала рака ви е саркастично. Има некои работи кои итно треба да ги разберат политичарите од двете страни на границата. Децата се на прво место. Цинизмот е болест. А во пракса гледаме само цинизам и тоа од двете страни преку политичарите.
Го реализиравме проектот „Малиот Монмартр во Пловдив“, каде што патувавме неполна недела по палењето на клубот во Битола. Апсолутно не ни е грижа каков беше клубот. Она што го знаеме е дека е отворен законски, а сега е затворен пак со закон. И тоа не е наш проблем. Но, се поставува прашањето зошто кога веќе беше отворен Законот за здруженија на граѓани не ни помогнаа за нерасчистениот статус на нашето здружение?
Ние не сме законодавци, ниту сме полиција. Но, немаше страв и омраза од нашите ученици за некој од нивните врсници ширум светот, и нема да има додека постоиме како организација. Филантропскиот камп, како што го нарековме Проектот „Од двете страни на границата“, се одржа кога имаше протести и во Софија и во Скопје, каде секоја страна ја бранеше својата политичка позиција. Можеби имам лично мислење, но го искажувам кога не го застапувам студиото. Имавме феноменална изложба во Народното собрание на Република Бугарија, каде што истакнав дека овие млади ученици се олицетворение на нивните предци – големите национални херои кои ги дадоа своите животи за да имаме наши независни држави денес.
Ни се налутија, оти немаме изложба во македонското собрание! Не покани ли некој? Имавме средба со цар Симеон II. И? Сакате да ми кажете дека, ако тоа беше средба со јапонскиот император, тоа ќе беше помалото зло? Ако името на нашиот соработник не беше Милен, туку Смит, дали ќе беше во ред? Чисто лицемерие.
И повторно? Каде е тука проблемот? Зошто би се плашеле? Ние сме де факто и де јуре соседи. ЕУ не е само Брисел. За нас ЕУ во моментов се Бугарија и Грција. Не е ментално добро да се туркаат вредностите на ЕУ за Европа без граници, а овде да се подигаат ѕидови меѓу два соседни и братски народи. Апсурдно е. Колку е апсурдно да не обележуваат како пробугарска организација. Сите проекти со Врабевски се меѓу организации од Бугарија и Северна Македонија и бугарски и македонски ученици.
Ниту, пак, наша работа е да ги лекуваме националистичките политичари од двете страни на границата. Децата се среќни и се дружат. А знаете зошто е тоа добро? Затоа што има само едно добро! Ако не постоиме ние и таквите како Врабевски… еден ден националистичките политики ќе бидат минато, но кому ќе му ги оставиме нашите држави? Па младите масовно не напуштаат. Битката под епското мото „младоста е иднината“ не треба да биде партиски памфлет. И ова е веќе наш проблем како генерации кои преминале во зрелоста.
Или накратко да одговорам на прашањето. Не! Се плаши само оној кој нема чиста совест и нема искрени намери.

Трибуна: Како ќе го коментирате случајот од 6 мај, кога на д-р Врабевски и европратеникот Андреј Ковачев не им беше дозволено да влезат во границите на Северна Македонија бидејќи беа прогласени за потенцијална закана за јавниот ред и мир во земјата?


Славчо Неделковски: Знаете што? За 6 мај нема да коментирам. Кога нема да настапувам од позицијата од која сега зборувам, секако дека имам став.
Но, има нешто поважно за нас. Ги поканивме Милен Врабевски и Андреј Ковачев на свеченото отворање на 23 мај на 2 меѓународни детски настани. И не само нив. Поканивме 100 амбасадори – конзули и јавни функционери. Конкретно, ако зборуваме за лица поврзани со Бугарија, сме ги поканиле министерот за надворешни работи на Бугарија и директорите на Културно-информативниот центар на Бугарија во Скопје и Државниот културен институт при МНР – амбасадорот на Бугарија во Северна Македонија, како и сегашниот и поранешниот генерален конзул на Бугарија во Битола, еврокомесарката Марија Габриел, царот Симеон II и принцот Борис Трновски.
Сега, поканите до сите споменати се од соработка или почит, но конкретно до Врабевски доставивме писмо и до Министерството за внатрешни работи на Северна Македонија, каде што ја прикачивме и поканата. Врабевски зазема значајна позиција во нашиот Меѓународен одбор на директори за реализација на двата настана кои за прв пат ги промовиравме во 2022 година токму на 1 ноември.
За нас нема дилема дали претседателот на комисијата за развојните програми на Европската Унија и УНЕСКО треба да биде во Битола на 23 мај.
Ќе повторам.
Ние не сме ниту полиција ниту безбедносни сили. Но, активностите на Врабевски по назначената функција за нас е целосно исполнета.
Бевме во Европскиот парламент. Имавме работни состаноци и имавме сериозни средби. Сè уште имаме постојани состаноци со Европската комисија по оваа посета. Домаќин ни беше европратеникот Андреј Ковачев, имавме средби и со еврокомесарката Марија Габриел за иднината на нашата организација.
За нас, доколку претседателот на комисијата за развојни програми на Европската Унија и УНЕСКО, Милен Врабевски, врз основа на програми за поддршка обезбеди контакти со одговорниот европски комесар и се грижи за нашето присуство во УНЕСКО, нема никаква опасност. За нас тоа е личност на која сме му доделиле задача и тој ја исполнил и целосно ја исполнува. Им изразуваме голема благодарност до ваквите соработници.
Искрено очекуваме без проблем присуство на Врабевски на настаните во Битола. Ние не сме политичари, но сега сме соочени со прашања кои се сериозен товар. Сега ни треба посебна покана за европратеникот Андреј Ковачев или не? Што ако Марија Габриел стане премиер на Бугарија? Да ја повлечеме ли поканата?
Сите оние кои на 23 мај ќе бидат на официјалното отворање во Битола на платото Монмартр во срцето на старата битолска чаршија се наши пријатели и искрени гости, за кои не се сомневаме дека ќе бидат таму за децата и за промоцијата на Северна Македонија и Битола низ светот.

Трибуна: Ќе продолжите ли со заедничките иницијативи со Фондацијата „Бугарска памет“?

Славчо Неделковски: Нормално. Сега сме на половина пат од програмата за 2O23. По враќањето од Франција, веднаш ги започнуваме активностите поврзани со второто издание на Малиот Монмартр во Софија [ решивме секоја година да посетуваме нов град ], потоа следуваат летните активности.
Нашето студио патува и во Евора – Португалија во октомври 2023 година. Дваесет и четвртото издание на Светската колонија за детска ликовна уметност, која е под покровителство на УНЕСКО и за која Министерството за култура на Северна Македонија веќе ни доделува средства веќе 20 години по ред, за авионски билети. Конкретно за минатата година, во конкуренција од 15 земји и 50 учесници, нашите двајца ученици го освоија второто и третото место. За 23 години освоивме огромен број награди од Евора. Но, во годишната програма за истото Министерство за култура на Северна Македонија за 2О23, за истиот проект, сега сме „наградени“ со нула денари. Испративме жалба, но не добивме одговор. Toa e навика на институциите.
Ова е исто како да му кажеш на тенисерот Новак Ѓоковиќ – еднаш го освои Австралија опен – кои ќе бидат твоите нови 9 победи. Инаку, од 2000 година наваму бевме почесни гости на Меѓународниот олимписки комитет на шест Олимписки игри. Следниот е во 2О24 исто така во Париз – Франција.
Очекуваме огромна соработка со Врабевски и ФБП и сите што се имуни на политика, иако некој сака да ги претстави поинаку, но ова е сериозен проблем од кој не патиме и резултатите покажуваат дека сме на добар пат.
За самиот крај. Повторно прочитав дека на политичарите им се мешаат капаците и лончињата. Ни треба сета помош и поддршка. Ние сме сериозна организација од 55 години. Не мериме кој колку пари дал или како дал поддршка. Сè што е искрено и се однесува на програмските цели на организацијата, за нас е добредојдено. Срамота е да се мери кога некој донира, но и штета е кога веќе не сакаш да помогнеш да ставаш сол во раната и да се радуваш на неволјата.
Срамота е и да се читаат текстови, за тоа дека нашиот основач Коста Хаџи-Антоновски „се врти во гроб“ затоа што нè има. Ние би биле избришани од постоењето и запишани во историјата. Коста се „превртува во гробот“, но само затоа што 50 години се молел и плачел да му се препознае визијата, за што неговата ќерка посветила 28 години работно искуство, а исто така и неговата сопруга, која е учителка по цртање и можеби прв дизајнер на текстил во Македонија. Тие се единствените дами во семејството кои имаат право да се мешаат во тие приватни чувства.
Пораката беше и останува кратка. Чувајте ги валканите раце на политиката од талентот и радоста на децата.

Слични Објави