Од овчар до голем индустријалец: Историјата на царот на чоколадото Аврам Чаловски

Патот на бугарската слаткарска индустрија е исполнет со многу интересни и горчливи моменти пред деликатесите да стигнат до крајниот потрошувач. Денеска зборуваме за Аврам Чаловски, познат на неговите современици како царот на чоколадото, стои во материјал на бугарскиот портал Факти, кој цитира Бугарска историја.

Идниот голем индустријалец е роден во далечната 1854 година во македонското село Галичник, кое во тоа време сè уште било под османлиска власт. За неговото детство не знаеме многу, освен дека бил овчар. Главниот град на новоослободеното кнежевство Бугарија стана центар за многу бегалци и доселеници од Македонија. Така е и за младиот Аврам и оттука започнува неговиот тежок пат до успехот. Станува чирак во бакалница, доцна навечер мие садови по кафеани, а рано наутро продава боза на улицата.

По десет години неуморна работа, тој самиот почнал да произведува локум и боза, а по уште неколку, во 1898 година, Аврам отворил своја мала работилница за таан алва во Софија. Таму работи со друг работник. По уште една деценија, неговото претпријатие било проширено и модернизирано и прераснува фабрика. Нејзиното име е целосно во склад со духот на ерата – „Индустриска куќа за производство на производи од шеќер, растителни масла, таан, какао, чоколадо, бисквити, карамела итн.“ Во 1921 година Чаловски ја отворил својата втора фабрика во Бургас, а потоа уште една.

Чаловски инсистира да користи квалитетни суровини и истите да бидат преработувани со современа опрема, а за да не зависи од надворешни фактори, претприемачот изградил и работилница за пакување, како и своја печатница за етикети. Неговите фабрики имаат свои извори на вода, фарми за крави и рафинерии. Вистински рај за секој слаткар!

Чаловски прв го воведува работењето со млеко и јајца во прав. Дека неговите производи се квалитетни сведочат и медалите освоени на престижни изложби во странство. Меѓу нив се издвојуваат златен медал од Лондон, сребрен медал од Милано и награди од Атина и Солун. Разновидноста во производството е голема, но Чаловски станал познат како царот на чоколадото.

Современиците го помнат како човек од акција, кој не знае за замор. Така ги воспитувал и своите деца – дека во животот се важни „работата и истрајноста, чесноста и благородноста“. Чаловски смета дека работата е единствениот правилен пат до успехот.

Неговото семејство живеело скромно и не го демонстрирало своето богатство. За разлика од многу други индустријалци, тој не само што не се пофалил со своите автомобили и имоти, туку дел од својот дом претворил и во музеј. Има соба со оружје, соба со македонски народни носии, соба со дрвени скулптури на сите бугарски цареви, 50 барелефи на преродбеници, нумизматичко катче.

Како работодавач, тој бил многу дарежлив. Чаловски на своите работници им обезбедил бесплатна менза, освен платата им се даваат и производи. Веројатно за прв пат во Бугарија се дава и 13-та плата, а покрај неа уште половина плата за Велигден. Претприемачот редовно им одобрува заеми на своите работници, особено на младите семејства, кои подоцна често ги опростува.

Во бугарскиот печат сериозно се рекламира продукцијата на Аврам Чаловски.

Чаловски докажува дека знае да заработува, но знае и да донира – цркви и манастири, особено за Зографскиот и Рилскиот манастир. Не ги заборава ниту оние во Македонија, издвојувајќи средства за Бигорскиот манастир, но и за црквата во родното село. Тој самиот нема особено високо образование, но јасно е свесен за неговата вредност, поради што стотици бугарски училишта добиваат средства од него.

Многу од донациите на Чаловски остануваат непознати бидејќи тој ги прави анонимно. Останува нејасно и колку пари дал на револуционерното движење во Македонија, кое тој како бугарски патриот со ентузијазам го поддржувал, а неговиот син Евстатиј учествувал во битки и востанија.

Во својот тестамент, Аврам издвоил 10 милиони лева за основање фондација за помош на „сиромашните, болните, сираците, главно од работничките семејства“. Стотици илјади други се наменети за домови за стари лица и цркви. Им ги простува долговите на сите свои должници.

На 3 ноември 1943 година, Чаловски го напуштил овој свет на 89-годишна возраст.