Одбележуваме 118 години од смртта на идеологот на ВМОРО Даме Груев

На 23 декември се навршуваат 118 години од херојската смрт на еден од најголемите бугарски револуционери – Дамјан Груев, пишува во свој материјал БГНЕС.

Дамјан (Даме) Јованов Груев е деец на бугарското националноослободително движење во Македонија и Одринско, еден од основачите и идеолозите на Внатрешната македоно-одринска револуционерна организација. Роден е во 1871 година во село Смилево, Битолско. Основното образование го завршил во Битола, по што започнува да учи во Солунската бугарска машка гимназија.

Тој го определува и датумот на избувнувањето на Илинденско-Преображенското востание (1903). По неуспехот на востанието не ја напушта Македонија и го продолжил учеството во животот на ВМОРО. Во летото 1906 г со мала чета оперира низ различни делови на Македонија. Во декември истата година паднал во турска заседа кај селотоРусиново, Малешевско и загинал во престрелката што следела.

Српскиот весник „Мали Журнал“ во време на национална жалост во сите бугарски региони, каде што стигнала тажната вест за смртта на Даме, го пишува следново: „Жалиме само што тој не умре од наши раце“.

На 2 јануари 1907 г Иван Вазов ја напишал поемата „Дамјан Груеву“. Повод за тоа е трагичната смрт на војводата на 23 декември претходната година во Малешевската планина. Во една од дванаесетте строфи на оваа песна народниот поет извикува: „О, Македонијо, ти го губиш твојот Левски, твојот најверен син, твојот најсилен меч…“ Само во овие два стиха изгледа сè е кажано за личноста која ја изора до дното душата на македонскиот Бугарин и во неа го фрли семето на идеалот на слободата. Семето што пукна толку брзо што Организацијата создадена по предлог на овој човек ја претвори во мит, всушност присутен во животот и свеста на целиот народ и интимно прегрнат како нејзина неотуѓива суштина. Тука има нешто натприродно, натреално, натчовечко.

За време на престојот во Софија по првата обиколка низ Македонија, Груев посакал да се сретне со д-р Константин Стоилов, тогашен премиер. Кога Груев влегува во дворот, д-р К. Стоилов го погледна од прозорецот и им рече на оние околу него во собата: „Едно дете доаѓа кај мене…“ По половина час разговор, д-р Стоилов се поздравил со Груев и влегувајќи кај другарите, извикал: „Еден голем човек штотуку го напушти мојот дом…“

Десет години подоцна, на крајот на 1904 година, доаѓајќи во Софија за да го зајакне своето малку разнишано здравје, бил следен од дописникот на рускиот весник Новое време Кирилов, кој го интервјуирал. Ова интервју е објавено и во софискиот в. „Ден“ на 16 јануари 1905 година. Освен проблемите што ги создава српската и грчката пропаганда во Македонија, Груев категорично ги открива своите национални чувства: „Бугарите во Македонија се однесуваат полојално од Грците и Србите, можеби затоа што нашите таму се мнозинство и чувствуваме цврста морална почва под нашите нозе. .. Во градовите, паланките, во големите села, бројот на свесни Бугари е преголем…“

„Даме е титан на бугарскиот дух во Македонија, врв во чиишто подножје духовните пигмеи се борат да го прекројат неговиот лик по сопствен лик и подобие“, напиша пред неколку години Иван Николов, новинар, публицист и главен уредник на списанието Бугарија-Македонија.