Одбележуваме 98 години од подвигот на Мара Бунева

На 13 јануари 1928 година во центарот на Скопје 26-годишната македонска Бугарка од Тетово Мара Бунева со неколку куршуми го убива шефот на српската полиција Велимир Прелиќ.

Мара Бунева е родена во градот Тетово во 1902 година. Таа потекнува од познато бугарско семејство од градот. Нејзиниот брат Борис Бунев ја привлекол во редовите на ВМРО на почетокот на 20-тите години на минатиот век. Откако пукала во Прелиќ, Мара Бунева се застрелала во градите. На српскиот офицер кој ја стигнал и ја прашал зошто го убила Прелиќ, 26-годишната Бугарка му одговарила: Поради тортурата што ја вршеше врз моите соученици. Затоа што ја сакам мојата земја. 

Атентатот е извршен само еден месец по скопскиот студентски судски процес, кој се одржал на 5 декември 1927 година. Тогаш биле осудени 20 членови на Македонската младинска тајна револуционерна организација /ММТРО/: Димитар Ѓузелов, Борис Андреев, Петар Хаџипанзов, Георги Хаџиманов, Штерјо Боздов, Димитар Чкатров, Харалампи Фукаров, Кирил Кузманов, Кирил Вангелов, Кирил Караџов, Емануил Чучков, Тодор Гичев, Благој Монев, Тодор Христов, Страхил Иванов, Христо Хаџикимов, Борис Светиев, Јордан Сапунџиев, Димитар Нацев и Иван Шопов.

Прелиќ ги измачувал за време на судскиот процес, но и по изрекувањето на пресудата. Главите им биле ставани во менгеме, а рацете и нозете им биле кршени. Сите што останале живи, а по 1945 година повторно биле прогонувани, мачени или убиени од режимот на Тито. 

Европскиот печат опширно известувал за атентатот, како и за причините – суровата судбина на Бугарите под српска и грчка окупација. „Франција мора да знае дека овие терористички акти всушност не се дело на вулгарни разбојници, туку на бунтовнички народ“, пишува угледното париско издание „Франс“.

Мара Бунева починала од здобиените рани следниот ден, на 14 јануари. Погребот бил извршен без свештеник и ја погребале во необележан гроб. Прелиќ починал два дена подоцна.

Во 1941 година на местото каде што Мара Бунева се обидела да се самоубие била поставена спомен плоча, но во септември 1944 година истата била уништена по лична наредба на комунистот Лазар Колишевски, кој со методите на Прелиќ ги прогонувал сите противници на југословенскиот режим. Дури во 2002 г. е поставена нова плоча од локалните Бугари, но повеќепати истата била кршена и повторно обновувана.