Почина проф. Александар Јанчулев – првиот демократски избран градоначалник на Софија

Почина првиот демократски избран градоначалник на Софија по падот на комунизмот, проф. Александар Јанчулев, соопштија за БГНЕС од неговото семејство.

Проф. Јанчулев, кој беше долгогодишен професор на ВИАС и автор на историски книги, почина на 9 јуни.

Проф. Александар Јанчулев е една од значајните фигури на бугарската транзиција – градежен инженер, универзитетски професор и првиот демократски избран градоначалник на Софија по падот на комунистичкиот режим. Тој раководеше со главниот град во еден од најтешките периоди за Бугарија – почетокот на 1990-тите години, обележан со тешка економска и финансиска криза.

Од инженерството кон јавната дејност

Александар Јанчулев е роден на 7 октомври 1938 година во Софија, во семејството на новинарот Стефан Јанчулев, претставник на прилепскиот род Јанчулеви. Дипломирал на Градежниот институт, на насоката „Хидромелиоративно градежништво“, и го започнал својот професионален пат во системот на „Напоителни системи“ – најпрво во Пазарџик, а подоцна во Софија.

Потоа се посветил на академската кариера на Универзитетот за архитектура, градежништво и геодезија, каде што долги години предавал организација на градежништвото и образувал генерации инженери.

Политичка улога по 1989 година

По падот на тоталитарниот режим, Јанчулев активно се вклучил во Сојузот на демократските сили. Во јуни 1990 година бил избран за пратеник во Седмото Големо народно собрание. Во парламентот станал дел од т.н. „Протест на триесет и деветтемина“ во летото 1991 година – симболичен чин на несогласување со начинот на кој се одвивал политичкиот преод.

Првиот демократски избран градоначалник на Софија

На 13 октомври 1991 година, Александар Јанчулев победи на изборите за градоначалник на Софија како кандидат на СДС. Тоа беа првите локални избори по крајот на комунистичкиот режим и првите на кои градоначалниците беа избирани директно од граѓаните.

Неговиот мандат (1991–1995) помина во услови на тешка финансиска нестабилност, хиперинфлација и ограничени можности за инвестиции. И покрај тоа, неговото управување остави важни симболични и административни траги во историјата на главниот град.

Обнова на симболите на главниот град

За време на мандатот на Јанчулев беше обновен историскиот грб на Софија во неговата првобитна форма. Беше создадено и знамето на главниот град, на кое е прикажан обновениот грб. Со одлука на Столичниот општински совет, 17 септември – денот на светите маченици Вера, Надеж, Љубов и нивната мајка Софија – беше прогласен за Ден на Софија.

Градоначалнички мандат во услови на криза

Управувањето на Александар Јанчулев се совпадна со едни од најтешките години за главниот град по 1989 година. Софија се соочи со недостиг од финансиски ресурси, проблеми во инфраструктурата и сериозни општествени тешкотии. Особено тешка беше водната криза во периодот 1994–1995 година, кога градот поминуваше низ режим на водоснабдување.

И покрај ограничувањата на времето, Јанчулев останува запаметен во историјата како градоначалникот кој го презеде управувањето со Софија на почетокот на демократската транзиција и придонесе за обновување на градскиот идентитет и симболика.