Предлог за промена и нов пристап кон проблемот со РС Македонија
Пишува: Атанас Струмски од Пиринска Македонија/ Библиотека/Зборник Струмски
Во октомври 2013 година, ние група македонски Бугари ја создадовме Библиотека Струмски – место каде што, бесплатно, преку бесплатен пристап, секој жител на планетата со стабилна интернет конекција може да допре оригинални и автентични книги, статии и документи на нашите предци – револуционери, преродбеници, писатели, јавни личности, терористи, политичари, историчари, научници итн. родени во географската област Македонија, регионот од кој сме и ние самите.
Нема да лажеме дека првичната идеја на сајтот беше следнава: гледајќи колку се лажени граѓаните на Република Македонија за историјата на географскиот регион Македонија, сакавме да им дадеме шанса да се допрат до книги и написи за изворните македонски дејци – оние дејци кои жителите на Република Македонија ги прогласија за „свои“ народни херои. Од овие македонски книги и статии, нашата идеја беше дека на изманипулираните Македонци ќе им стане јасно дека историјата не е баш онака каква што се прикажува од 1944 година, прво во Југославија, а потоа и во независна РС Македонија.
Десет години подоцна, работите стојат малку поинаку. Доживувајќи ја сета фрустрација околу фактот дека просечниот Македонец денес е југоносталгичар кој одбива да ги чита книгите и написите на „своите“ македонски херои, дојдовме до друг заклучок – книгите и написите на македонските дејци, кои ги бараме, скенираме и прикачуваме со бесплатен пристап до страницата, всушност, тоа го правиме за Бугарите – не само за оние во Република Бугарија, туку најмногу за Бугарите во Македонија, а и за оние Бугари со македонско потекло. Решивме дека не сакаме да се занимаваме со луѓе кои се самоидентификуваат како „етнички Македонци“ и го исповедаат српскиот македонизам како своја идеологија, туку сакаме да се фокусираме на македонските Бугари. Причината за овој благ пресврт е следнава: за 10 години постапување со македонското прашање дојдовме до неколку заклучоци, од кои најважен е следниот:
Бугарскиот пристап, пристапот на бугарските политичари, државата, историчарите, јавните личности и обичните Бугари – кон современото македонско прашање содржи низа грешки. Преку два нови пристапи на бугарското општество и бугарската држава овие грешки може да се поправат.
Во оваа анализа, главниот уредник на Библиотека и Сборник Струмски – Атанас Струмски, ќе го изнесе својот став за овој заклучок, при што објаснувањата се структурирани во три поглавја:
I. Грешките што бугарската држава, политичарите, историчарите, јавните личности итн. ги прават во однос на денешната реалност за македонското/македонското прашање и зошто ги нарекуваме грешки;
II. Каков е пристапот на Библиотека Струмски и предлог до Бугарите тој пристап да се усвои во официјалната и неформалната комуникација со Македонците и Македонистите.
III. Каков е пристапот на бугарската држава или кое е единственото одржливо решение за македонското/македонистичкото прашање на долг рок.
Ајде да почнеме:
I. Грешките што бугарската држава, политичарите, историчарите, јавните личности итн. ги прават во однос на денешната реалност на македонското/македонското прашање се следните:
1) Фокусирање на мантрите „ние сме еден народ“, „Македонија е бугарска“, „Македонците се Бугари“.
Зошто тоа е грешка?
Овие мантри се дел од репертоарот на бугарските националистички политичари како Ангел Џамбазки и Костадин Костадинов. Тие постојано повторуваат дека „Македонија е бугарска“, дека „Македонците се Бугари“ итн., дури си дозволуваат тоа да го прават во РС Македонија пред македонски и македонистички медиуми.
Ова е апсолутна грешка. Она што ниту Џамбазки, ниту Костадинов, ниту некој бугарски националист што ги дели овие мантри не може да го разбере е дека 90% од жителите на Република Македонија се Србо-македонисти и тие НЕ се согласуваат со наведените мислења. Националното чувство е токму тоа – ЧУВСТВО и никакви историски хроники не можат да го сменат мислењето на, на пример, Христијан Мицкоски (лидер на просрпската македонска партија ВМРО-ДПМНЕ) дека е етнички Македонец и дека нема ништо заедничко со Бугарите. Авторот на овие редови искрено се забавуваше со епизодата што се случи во 2022 година на отворањето на македонистичкиот клуб на ОМО Илинден во Благоевград – тогаш, токму, Мицкоски дојде од Скопје да ги поддржи пензионерите кои се изјаснуваат како етнички Македонци и кои го отворија клубот. Во еден момент еден од бугарските националисти кои протестираа почна да му вика на Мицкоски „ти си предавник на бугарската нација“. Човек не може а да не се насмее на овие зборови, од една едноставна причина:
Мицкоски НЕ е предавник на бугарската нација, едноставно затоа што никогаш не се чувствувал како дел од неа. Како можеш да предадеш нешто со кое што немаш врска? Како да му свртам грб на мојот „омилен“ фудбалски клуб Левски, ако цел живот навивам за ЦСКА? Како можеш да им објасниш на повеќе од милион Македонци, кои го прифатиле српскиот македонизам како своја идеологија, дека Македонија е бугарска? Што постигнувате освен да ги нервирате и да им давате адути во рацете на „еве ги бугарите, тие сакаат да ја освојат нашата држава во која мнозинство сме ние етничките Македонци и немаме никаква врска со нив Бугарите“ ?
Да, во минатото Македонија со векови била претежно населена со Бугари.
Да, во своите мемоари, основачот на изворното ВМОРО, Иван Хаџиниколов, вели дека слободната бугарска земја ја бакнал кога првпат стапнал на неа – Хаџиниколов е Бугарин, за него Македонија била бугарска, но за Мицкоски неговата татковина Македонија НЕ е бугарска и тој НЕ Е Бугарин. Не само тој, туку и мнозинството од словенското население на Р.С. Македонија ја прифатило идеологијата на српскиот македонизам, идеологија која доведе до уште едно НЕБУгарско, уште повеќе: АНТИБугарско македонистичко национално чувство.
Замислете го сега Мицкоски после оваа епизода, како си го пие пивото во кафуле во Благоевград и искрено се забавува со бугарскиот патриот кој пред еден час му викал „ти си предавник на бугарската нација“. Нема ли Џамбазки да пукне од смеење ако некој му вика „ти си предавник на српската нација“, а Костадинов нема да се чуди ако некој му вика „ти си предавник на турската нација“? Го ставивме Мицковски токму во оваа позиција и му го направивме кејфот на човекот.
Мора еднаш засекогаш да престанеме да им ги повторуваме мантрите „ние сме еден народ“, „Македонија е бугарска“, „македонците се бугари“ на луѓето кои ја мразат Бугарија и Бугарите со цело срце, како србо-македонистот Мицкоски – ние не добиваме ништо, само губиме покажувајќи се како некакви националисти кои сакаат да убедат во нешто луѓе, кои во нивното мнозинство НЕ го делат нашето национално бугарско чувство!
2) Одбивањето да се нарече говорот во Република Македонија „македонски јазик“.
Зошто тоа е грешка?
Затоа што никој на Запад не го разбира проблемот што го имаме со таканаречениот македонски „јазик“. Затоа што е апсурдно во 21 век да се забранува одредена група на луѓе да го нарекуваат својот јазик/нација/земја на одреден начин. Зашто дали има или нема македонски јазик е спор за лингвисти, а не за политичари. Затоа што бугарската држава со одбивањето да го именува јазикот како македонски, непотребно ги врти Македонистите против себе, и имаат аргумент дека „еве лошата Бугарија ни го негира јазикот во 21 век“. Затоа што и обичните Македонци, кои немаат некоја голема врска со македонизмот, се чувствуваат навредени и збунети. Затоа што, уште еднаш, Бугарија не добива ништо, туку само губи од целата работа.
Да бидеме прецизни: македонските Бугари зборуваат бугарски дијалект, другите македонски националности зборуваат на нивните јазици и дијалекти. Ако група луѓе се изјасниле како етнички Македонци, тогаш имаат право својот јазик да го нарекуваат македонски, патогонски, марсовец – нивен проблем. Наше е ако тврдат дека македонските Бугари Гоце и Даме зборувале не на бугарски, туку на „македонски“. Тука, сепак, проблемот станува историски, а не јазичен – од историјата се знае на кој јазик пишувале Гоце и Даме, бугарската држава едноставно мора да ја заштити нашата, на македонските Бугари, историја (повеќе за ова во точка III).
3) Фокусирање на волшебната 1944 година како почеток на македонската нација, а пред тоа биле тие таму во Вардарско биле „Бугари“.
Зошто тоа е грешка?
Кој бугарски паметен човек некогаш решил дека може да му ја продаде на Запад, а и во Македонија, идејата дека тие биле Бугари до 1944 година, а потоа преку ноќ станале „Македонци“? Каков морон треба да си за да мислиш дека преку ноќ може да се создаде нова националност?
Да, факт е дека до 1944 година мнозинството од населението во Македонија имало бугарска национална самосвест и луѓето од тоа мнозинство се декларилале како македонски Бугари.
Факт е дека само во комунистичка југословенска Македонија за прв пат во историјата се создале државни македонски национални атрибути како македонски пари, македонски училишта, македонски цркви, македонска азбука, македонски правопис, македонска полиција, македонска војска, македонска историја/ историографија итн. итн.
Но, факт е дека има многу луѓе што го следеле српскиот македонизам како своја идеологија од пред 1944 година. Димитрија Чуповски, на пример, работел на почетокот на 20 век, а тој е одличен пример за србо-македонист.
Факт е дека Србо-македонистите пред 1944 година биле минимален број на луѓе, маргиналци, чиј број постепено се зголемувал по донесувањето на резолуцијата за нова македонска нација од страна на Коминтерната во 1934 година.
Но, сите овие факти не ни даваат за право на нас Бугарите да излеземе со апсурдното тврдење дека постои јасна линија/датум на поделба за постоењето и појавата на новата македонска нација. Замислете ако се обидеме да им ја продадеме оваа идеја на нашите европски партнери, како би гледале на нас – ќе станеме објек на тотален потсмев. Еднаш засекогаш, мора да престанеме да зборуваме за отсуството на македонски национален идентитет пред 1944 година и да разбереме дека имало минимален број луѓе кои верувале во тоа (тројца, да биле луѓето што се идентификувале како етнички Македонци од пред 1944 година пак се брои). Она што се случува по 1944 година е официјализација на српскиот македонизам и со оваа официјализирање за првпат се појавуваат државни атрибути на нова националност – македонската. Но, идејата за македонска нација беше стара најмалку 60-70 години кога југословенските и бугарските комунисти ја официјализираа во Југославија и Пиринска Македонија во 1944 година. Кој не верува, нека ги прочита македонските дејци кои сведочат за српскиот македонизам врз основа на кој почива овој македонски народ. (А други македонски дејци со години го негирале постоењето на таква националност, но тоа е друга приказна).
4) Фокусирање на „елиминирање на говорот на омраза“.
Зошто тоа е грешка?
Љубителите на оваа мантра дека Бугарија треба да бара од Македонија да престане со „говорот на омраза“ треба да се јават и да кажат како точно ги замислуваат механизмите на овој процес. Ќе инсталираат некаква вештачка интелигенција, алгоритам кој ќе следи дали некој на Фејсбук или во македонските медиуми ќе ги навредува Бугарите, па после оваа вештачка интелигенција ќе праќа смс пораки до македонската полиција? Или што? Дали некој навистина мисли дека може да го спречи говорот на омраза? Џинот од лампата е ослободен, доминацијата на српскиот македонизам меѓу македонското општество е факт, нема да исчезне преку ноќ, српските македонисти ќе продолжат да ја пцујат Бугарија и Бугарите, да пишуваат антибугарски статии и да шират лаги и клевети за „Бугарите- Татари -фашистички окупатори. Решението не е да се забрани (како точно?!) некој да ја пцуе Бугарија, решението е да се замени идејата на српскиот македонизам со друга, посилна идеја – нешто за што ќе разговараме во точка II. на статијата овде.
5) Повторување на мантрата „имаме заедничка историја“, „имаме заедничко минато“ итн.
Зошто тоа е грешка?
Пред извесно време, авторот на овие редови се потсети на едно интервју на бугарскиот европратеник Андреј Ковачев, кој на македонскиот новинар му објаснуваше дека сме имале „заедничка историја“. Но, веројатно потрошил 20 минути за да му објасни, за „заедничките предци“, „заедничките востанија“, „заедничката историја“ итн.
Кој беше одговорот на македонскиот новинар на крајот?
„Благодарам за интервјуто, инаку не се согласувам со Вас за заедничката историја“…
Она што Андреј Ковачев не го разбира е истиот проблем опишан погоре во точка 1.
За македонскиот новинар НЕМАМЕ заедничка историја затоа што сме ДВЕ РАЗЛИЧНИ националности! Според новинарот, ние сме различни илјадници години. Па како да му објасниш на таков човек, не, не, исти сме? Не сака, не сака, не може ни да замисли дека имаме заедничка историја, а ние го убедуваме! Нели сме смешни? Нели сме ние во улогата на губитникот со девствените мустаќи во класот кој се фатил за најзгодната девојка и постојано се преправа дека е заљубен, ја брка и убедува колку тој и таа имаат „заедничко“ а таа кутрата е преплашена од него и бара да побегне што подалеку од неговата љубов и нивните „заеднички“ интереси?
Смешно е да ги убедуваме луѓето кои не можат да не поднесат во нешто што не сакаат да го слушнат. Пак создадоа наратив дека се посебна нација со посебен јазик илјадници години, сакаме да го уништиме тој наратив и да им објасниме дека нивниот историски наратив е лажен, а нашиот е „правилен“? Како точно ќе ни веруваат, кога кај нив се работи за ЧУВСТВО и ЕМОЦИЈА, а не за историски факти! Погледнете ги нивните фејсбук групи, си го докажуваат својот „идентитет“ со прикажување исечоци од весници од пред 100-200 години, каде што зборовите „Македонец/македонски/македонски народ“ автоматски се прифаќаат како „вечен доказ за нашето илјадагодишно постоење. како етнички Македонци, различни од нашите непријатели Бугарите. Што ќе правиме сега, ќе одиме под секој пост, со секој клип изваден од контекст да им објасниме, епа не е баш така, не се работи за етнички Македонци, еве на пример зборовите „македонско село „Дали е село во Македонија, а не село на етнички Македонци? Ова е апсурдно, уште поапсурдно е да се објаснува, пак да се повторува на луѓе кои јасно и категорично кажале дека не сакаат да имаат ништо со нас, Бугарите.
Не, ние исто така немаме врска со етничките Македонци, Бугарите од Мизија и Тракија имаат заедничка историја со нас Бугарите од Македонија, македонските Бугари се браќа со Бугарите во Бугарија, а не со етнички Македонци, јасно ли е тоа?
6) Обиди да се поттикне размислувањето дека историјата не е важна, да размислиме за патишта, инфраструктура, културна размена итн.
Зошто тоа е грешка?
Да, има и мислења дека историјата не била толку важна, дека со Македонија требало да се поврземе со патишта, автопати, дека требало да има културна размена итн.
Па сега – да, важна е железничката линија, автопатите, патиштата кон РС Македонија, но ве молам луѓе Бугари! Во Бугарија се планирани повеќе од 10 автопати, од кои само 2 (ДВА) се завршени!! Цели генерации во Бугарија живееле и умирале без да ја видат својата татковина поврзана со нормална патна мрежа, а вие се жалите на автопати надвор од Бугарија!
Со други зборови, ваквото размислување е, ајде сега наместо да ја средиме нашата градина, ајде да одиме да ја средиме градината на нашиот сосед, нема гајле што нашата градина е кокошарник, нема врска што соседот не не’ поднесува и не сака да не’ слушне и да не’види. Ние ако е можно, а не е , сакаме да го држиме за рака и да пееме Kumba yaa. Ајде посериозно ако може!
Проблемот со македонизмот е историски, а не инфраструктурен, културен, спортски или што и да е! Фокусот треба да биде на историјата, а не на патот за Скопје – ајде прво да го завршиме автопатот Струма во нашата Пиринска Македонија (кој патем ќе не поврзе со Егејска Македонија), па потоа да размислуваме за патишта до Вардарска Македонија!
Откако разговаравме за проблемите во бугарската позиција кон македонизмот и Македонија, да ги видиме нашите два предлози за разрешување на ситуацијата:
II. Каков е пристапот на Атанас Струмски и предлог до Бугарите тој пристап да се усвои во официјалната и неформалната комуникација со Македонците и Македонистите.
Нека се разбере – македонизмот е идеја, идеологија. Да, вештачки е, наметнат е со сила, српски е, но на крајот е идеја – како што се идеи комунизмот, фашизмот, и нацизмот. И како и со секоја идеологија, порано или подоцна таа слабее и се заменува со друга, посилна и поубедлива идеологија.
Ако ги прочитате книгите, написите и документите на македонските дејци, ќе видите дека оваа идеја, која ќе го замени македонизмот, е веќе достапна – се вика бугарштина и за неа македонските дејци зборуваат, пишуваат и жалат. Истите македонски дејци по кои се именувани улици, училишта и институции во РС Македонија. Нашата цел треба да биде следна:
На меѓудржавно ниво, еднаш засекогаш да се разбереме со РС Македонија да ја препознае бугарската национална самосвест на мнозинството македонски дејци. Да престанат да ја фалсификуваат и менуваат нивната бугарска самосвест, нивните дела во кои јасно и категорично се дефинираат како Бугари, својот јазик го нарекуваат „бугарски“ и жалат и тагуваат за својата Бугарија.
Притоа, немаме претензии кон македонската нација и македонскиот јазик – ако некој тврди дека се стари 100, 1000, 10.000 години, не ни е гајле! Ние немаме никаква врска со овие тврдења, не нè интересира да ги демантираме, да ги „негираме“, да се расправаме за нив, да дебатираме итн.
Ако некој ни покаже исечок од француски весник од 1854 година што кажува нешто за „Македонец/македонски/македонски јазик“ и тоа е „доказ“ за нешто поврзано со милениумската историја на етничките Македонци и/или нивниот милениумски македонски јазик, ве молам објаснете ми каква врска има ова со тоа што Гоце Делчев и Даме Груев имале бугарска национална самосвест, зборувале бугарски и се национални херои за нас Бугарите од Македонија?
Каква е врската на чичко Зоран од Неготино, кој ми објаснува дека тие, етничките Македонци, се веќе 5000 години на Балканот со мене, македонскиот Бугарин, чии претци го вееле бугарското знаме во летото 1903 година во Македонија и Одринска Тракија за време на востанието, чии основачи мислеле дека тоа е бунт и востание на Бугарите и Власите, но не и на етничките Македонци на чичко Зоран!? Ако чичко Зоран тврди дека неговите дедовци – етнички Македонци учествувале во Илинденското востание, нека докаже, нема проблем во историските книги да се запишат сите тројца етнички Македонци учесници во Илинденското востание, нема драма нели?
Нашиот пристап во библиотеката и зборникот „Струмски“ е како што следува:
Ние сме македонските бугари, а кои сте вие сељаци?
Го кренавме Илинден 1903 година, го создадовме ВМРО, се боревме за автономна, а потоа независна Македонија, ја кренавме интернационалниот и прогресивниот за своето време слоган „Македонија на Македонците“, ние преку МПО се боревме против комунизмот, ние заедно со нашите 20- Годишни браќа од кнежевството Бугарија, го создадовме Епот на Ножот, се изборивме за зачувување на средновековната бугарска држава преку нашиот цар Самуил, водевме борба за бугарските цркви и училишта во Македонија, оваа борба ја водевме до создавање на нашата бугарска егзархија, дадовме на бугарската литература генијалци како Христо Смирненски, Димитар Талев и Атанас Далчев итн. и пак наш ред е да прашаме – кој си ти поточно, оти нешто не се разбравме?
Овие историски вистини, кои ги набројавме погоре, нека се зацементираат еднаш засекогаш на меѓудржавно ниво меѓу Република Бугарија и Република Македонија. Веќе просечниот Македонец нека знае дека Илинден 1903 е дигнат со бугарско знаме а не со ѕвездата од Вергина. Нека знае дека македонските војводи на капите го носеле бугарскиот државен грб, а не ѕвездата од Вергина. Нека знае дека Гоце и Даме имале бугарско национално чувство и својот јазик го нарекувале бугарски. И тогаш да го оставиме оној фраер Зоран од Неготино САМ, пак велиме – нека одлучи сам дали сака да се дружи со нас македонските бугари или сака да живее со наративот на елитната, белата, чистата, античка македонска нација дека се појавил пред 5000 години и го зборувал античкиот, исчезнат српски звучен македонски јазик стар 10.000 години.
Како што стана популарно во Бугарија да се каже: секој сам да си процени.
III. Каков е пристапот на бугарската држава или кое е единственото одржливо решение за македонското/македонистичкото прашање на долг рок.
Нашето мислење веќе го разбравте: историскиот проблем треба да се изведе на преден план во меѓудржавните односи меѓу Бугарија и Македонија и што поскоро да се реши. Мора да се воведат промени во учебниците по историја за да се запре идиотизмот децата во Петрич да учат дека браќата Миладиновци собрале „Бугарски народни песни“, а на само 50 километри од нив децата во Струмица да учат дека „нивните“ браќа Миладиновци собрале „Македонски народни песни“.
Гоце и Даме беа или како нас – со бугарска национална свест или како вујко Зоран од Неготино – со македонска национална свест.
Илинден 1903 година е кренат или со нашето бугарско знаме или со ѕвездата од Вергина која чичко Зоран ја закачил на балконот во Неготино.
Христо Смирненски пишувал на бугарски, како што ние македонските Бугари моментално ја пишуваме оваа статија, или на македонски, со кој чичко Зоран пишува статуси на Фејсбук додека ги пцуе Бугарите кои ги „украле“ „македонските народни песни“ на браќата Миладиновци.
Цар Самуил бил цар на Бугарија каде што живеевме ние македонските бугари или бил цар на „Самуиловото македонско царство“ кое детето на вујко Зоран го учело во гимназијата „Арсени Јовков“ во Скопје (има таква гимназија наречена по овој револуционер на ВМОРО, ништо, што самиот Арсени Јовков го негира постоењето на „посебна“ македонска националност).
Браќата Миладиновци собирале „Бугарски народни песни“, во кои го документирале нашиот фолклор на македонските Бугари, или „Македонски народни песни“, во кои го документирале фолклорот на етничките Македонци.
Ја разбирате идејата, нели? Имаме една вистина и една лага. Гоце и Даме не биле шизофрени да се будат со бугарска национална самосвест и да легнуваат со македонска. Браќата Миладиновци не напишале две книги – бугарска и македонска, туку една. Цар Самоил владеел на чело на едно, а не на две царства. итн.
Бугарската држава нека го реши еднаш засекогаш македонското/македонистичкото прашање со постигнување договор со македонската држава за промена на македонските учебници по историја врз основа на веродостојни историски факти.
Да запишеме во бугарските и македонските учебници што е вистината и што е лагата, во вид на „алтернативен“ или „мултиперспективен“ историски поглед, и да го оставиме да го повторуваат некои македонски блогери и списанија, бидејќи не можеме во 21 век да ги принудиме да престанат да пишуваат глупости против Бугарија и Бугарите, да ја фалсификуваат историјата и да шират говор на омраза. Еднаш засекогаш низ македонските учебници по историја (=официјален државен став), ако стане јасно што е лага, а што вистина, да го оставиме чичко Зоран од Неготино и неговите деца сами да одлучат со што сакаат да се поврзуваат – историски настани создадени од нас македонските бугари или со македонскиот алтернативен и „мултиперспективен“ наратив, за кој пак велиме – нема шанси во 21 век да биде запрен/забранет/уништен.
На крајот на краиштата, ако еднаш засекогаш на меѓудржавно ниво се официјализира историската вистина за Илинден, цар Самуил, Гоце и Даме итн. тоа што ќе се случи со македонизмот е она што им се случува на оние кои веруваат дека Земјата е рамна – такви луѓе има и денес, а не може и не треба да им се забрануваат идеите во кои веруваат. Но, колку се оние кои веруваат дека Земјата е рамна и како општеството ги третира, ќе оставиме на вас да погодите…
