Рускиот амбасадор во Скопје со спорна теза за кирилицата: бугарскиот историчар проф. д-р Пламен Павлов ја отфрли како провокација

Во своето прво интервју за македонскиот медиум „Нова Македонија“, новиот руски амбасадор во Скопје Дмитриј Зиков ја повтори тезата на рускиот претседател Владимир Путин од пред неколку години дека кирилицата потекнува од македонските земји, додавајќи дека од оваа земја „светите равноапостолни просветители Кирил и Методиј и нивните ученици ја донеле светлината на православната вера кај предците на рускиот народ“. Поради тоа, Actualno.com побара мислење од историчарот проф. Пламен Павлов, специјалист за историјата на Средновековна Бугарија, Византија и балканските држави.

За проф. Павлов, ова тврдење несомнено претставува провокација.

„Жално е што во рускиот владејачки елит, на чело со диктаторот Владимир Путин, продолжуваат да се шират очигледни лаги. Самата руска славистика никогаш не го оспорувала фактот дека кирилицата потекнува од Првото бугарско царство, поточно од Плиска и Велики Преслав“, категоричен е проф. д-р Павлов.

Според него, треба да се зборува вистината и тука воопшто не станува збор за русофилија или русофобија, туку за историски факти и реални историски процеси.

Историчарот потсети дека најраниот натпис на кирилица датира од октомври 921 година, од карпестиот манастир кај селото Крепча (Североисточна Бугарија).

„Ова е најраниот датиран натпис, има и постари од крајот на IX век, така што речиси со сигурност кирилицата е создадена во Плиска. Понекогаш и во нашите учебници се спомнува Велики Преслав, но пологично е тоа да се случило во времето на цар Борис Михаил, кога престолнината била Плиска“, објасни проф. Павлов.

Според него, во создавањето на ова писмо учествувале учениците на светите браќа Кирил и Методиј – Климент, Наум и Ангелариј.

Тој посочи дека причината за создавањето на кирилицата е самата бугарска држава и нејзината канцеларија, која уште во времето на Кубрат и Стара Велика Бугарија, а потоа и кај Аспарух, го користела грчкиот јазик, па било непрактично тој да се замени со глаголицата.

„Затоа кај нас е создаден новиот графички систем – кирилицата. Таа го следи системот на глаголицата и има и одредени заемки. Да се тврди дека тоа е во македонските земји – тоа е смешно“, додава проф. Павлов.

Професорот појасни и што значат македонските земји во Средниот век.

„Во Средниот век, под провинцијата Македонија на Византиската империја се подразбира Одринска Тракија. Дури и Пловдив понекогаш бил дел од неа, затоа во Српскиот синодик од 1221 година се вели дека поп Богомил го создал своето лажно учење во Бугарска Македонија кај Филиповиот град, односно во регионот на Пловдив и Тракија“, објасни историчарот.

Според него, токму затоа тврдењето на рускиот амбасадор е неосновано од историска и фактолошка гледна точка.

„Покрај тоа, да не заборавиме дека овие денешни македонски земји биле дел од територијата на Првото бугарско царство“, нагласи тој.

Проф. Павлов објасни дека често во науката се смета дека Климент Охридски е творец на кирилицата, но според него нема категорични докази за тоа.

„Во Охрид е испратен од кнез Борис да го просветува населението, создава манастири и книжевен центар каде што се обучуваат 3500 ученици за само 7 години, но во тој период бил и поглавар на Бугарската црква. Од неговото житие знаеме дека како стар и болен побарал од цар Симеон Велики да се повлече, но царот инсистирал да остане на функцијата“, објасни проф. Павлов.

Тој додава дека Климент може да се поврзе со Охрид, но и со Плиска и Дрст’р (денешна Силистра), каде што била официјалната резиденција на бугарскиот архиепископ и на првите бугарски патријарси.

„Да се зборува за македонски земји во современа смисла е отворена провокација и тоа не придонесува за добри односи меѓу Бугарија и Руската Федерација“, смета проф. Павлов.

Проф. Павлов ги отфрли и тврдењата дека православната вера и просветителството кај руските предци дошле од македонските земји.

Според него, народите во денешната Руска Федерација треба да паметат од каде потекнуваат азбуката и православието – од Бугарија.

„Не е од македонските земји, просветителството доаѓа од Плиска и Велики Преслав. Кога Велики Преслав бил освоен од императорот Јован Цимисхиј во 971 година, голем дел од книгите од библиотеката на цар Симеон Велики биле однесени во Константинопол, а потоа подарени на кнезот Владимир од Киевска Рус. Да се поврзува тоа со денешна Москва, која тогаш не постоела, е целосна лага“, додава историчарот.

Тој појасни и дека Киевска Рус не треба да се разбира во современа смисла како само Украина, Русија или Белорусија.

„Тоа е како Франкската империја на Карло Велики – обединува повеќе денешни држави. Како што не можеме да кажеме дека таа империја е само француска, германска или италијанска, така и Киевска Рус им припаѓа на источните словенски народи, управувани од елита од север – нормани или варјаги“, рече тој.

„Во Јоакимовиот летопис, кој не е зачуван, но е пренесен во други варијанти, се спомнува дека цар Симеон – најверојатно Роман Симеон, син на цар Петар – испратил книги и книжевници заедно со византиската мисија што ја покрстила Киевска Рус“, објасни проф. Павлов.

Тој додаде дека покрстувањето се случило во 988 година преку византиска мисија составена и од бугарски монаси, како и мисија испратена од Бугарија.

„Првиот митрополит на Киевска Рус бил Михаил Б’лгарин. Подоцна таму дејствувале и Кипријан, Григориј Цамблак, како и Јосиф Болгаринович. Бугарското влијание е силно, но ниту еден од овие духовници не е наречен Македонец“, истакна тој.

Проф. Павлов потсети и на мислењето на историчарот Арнолд Тојнби за „бугарско културно зрачење“.

„Тој ги дели цивилизациите според религиозен принцип и во православната цивилизација гледа два столба – Византија и Бугарија. Цела православна Европа – денешните Русија, Украина, Белорусија, како и Влашко, Молдавија и дел од Литванија – биле под бугарско културно влијание. Тоа е сосема јасно“, заклучува историчарот.