Сули Лилиан Лин – Кинескиња од Париз, вљубена во Бугарија

Ако се прашувате како се создаваат најдобрите мостови меѓу културите на различните народи, одговорот е јасен – преку луѓето надарени со љубопитност и истражувачки дух. Кога ќе се најдат во туѓа јазична средина, тие почнуваат да ја разбираат културата дури и без зборови, преку танците, песните или носењето на народната носија на народот што ги прима. Токму тоа ѝ се случило на Кинескињата Сули Лилиан Лин кога дошла во Бугарија.

Но Кина ја споменуваме само затоа што Сули е родена таму. Таа многу повеќе го носи францускиот дух и вкусот за уметност. Речиси целиот живот го поминала во земјата на Антоан де Сент Егзипери, Жак Превер и шансоните. Кога дошла во Бугарија пред четири години, веднаш со голем занес почнала да го собира бугарскиот фолклор. Со речиси етнографска страст се интересира за фолклорните области во земјата и, без да знае бугарски, ги учи текстовите на песните.

Трудот е голем, но за Сули тоа е вистинско задоволство. Ги повторува зборовите стотици пати за да може да ги испее во свој стил, со прилично силен странски акцент, но во секоја изведба се чувствуваат голема љубов и страст кон сè што е бугарско. Нам тоа ни изгледа малку необично и необјасниво, но никој не останува рамнодушен кон сериозниот однос на една странка кон бугарската народна песна.

Фотографија: Гергана Манчева

Иако потекнува од друга култура, Сули Лилиан Лин ја чувствува силата на бугарскиот фолклор и вели дека тој има дури и лековито дејство. Нејзиниот совет до сите Бугари е да ги чуваат традициите и да го почитуваат наследството, бидејќи тоа е она што ќе им го остават на своите деца.

„Никој во Франција веќе не ги памети локалните обичаи и традиции, а во Бугарија е токму спротивното“, размислува Сули:

„Првпат ја видов Бугарија пред 15 години, кога бев на одмор, и оттогаш многу сакам да бидам тука поради вистинскиот живот и автентичните традиции. Затоа, за време на пандемијата, кога во Франција сè беше затворено, со сопругот решивме да дојдеме и да живееме во оваа земја. Имаме и три деца.

Имам 51 година и многу добро го познавам животот во Франција, но кога дојдов во Бугарија, видов дека тука има многу традиции. Тие се зачувани, народните песни се пеат и се почитуваат. И кога сум патувала во странство поради фолклорот, сум среќавала Бугари кои ги познаваат и ги сакаат своите народни песни. На други места во светот главно слушаат американски и англиски песни.

Но фолклорот е многу важен и огромна чест ми е да бидам дел од него, а пред сè преку песните да ја покажам својата љубов кон Бугарија. Вашите традиции се многубројни и убави – треба да бидете горди на нив. Историјата на Бугарија е толку богата и, иако многу луѓе заминуваат во странство, таму продолжуваат да ги негуваат традициите, да пеат, да танцуваат и да празнуваат во народни носии. Бугарите се многу активни луѓе кои го ценат наследството и за мене се пример.“

Кога дошла во Бугарија, Сули не знаела ниту еден збор од јазикот, но ја плениле природата, местото, луѓето и културата. Ја воодушевило и тоа што во салата на Националната опера, на пример, гледа луѓе од сите возрасти, кои подеднакво се возбудуваат од возвишената уметност. А играњето бугарско оро за неа е особено, лично доживување:

„Тука, кога се фатив за раце со луѓето на орото, ја почувствував енергијата. Има толку многу љубов во тоа да бидеме заедно, да бидеме живи. А во Бугарија дојдов поради слободата. Од историјата знам дека Бугарите многу ја ценат токму слободата.

Има толку убави бугарски песни, патриотски, но и љубовни. Во Франција ја имаме химната – ’Марселезата‘, и песни за војната, но нема стари песни за љубовта, за сакањето, за тоа луѓето да бидат заедно.

За мене не е важно дали настапувам на сцена во мала или голема сала. Важно е што таму се собираат и млади и стари и што се среќавам со луѓето. Таму има толку многу љубов и толку срдечно ме прифаќаат. Тогаш не морам да зборувам, треба само да пеам и сите разбираат дека покажувам колку ја сакам Бугарија, а секојпат ми возвраќаат со љубов.

Немам формално пејачко образование, пеам онака како што ја чувствувам песната. Најважната песна за мене е ’Притури се планината‘. Таа е многу тажна и убава. Ја поврзувам со мојот татко, кој пред неколку години си замина од овој свет. Не ја пеам како Бугарите, но многу ја сакам.

Меѓу народните песни има многу различни жанрови – има песни за танцување, хумористични песни, песни за среќните моменти во животот и за љубовта, а најинтересни ми се оние што раскажуваат за некогашниот живот на село.“

Кинескињата Сули вели дека научила бугарски само преку песните и признава дека многу ѝ се допаѓаат нивните текстови, бидејќи во народните песни има поезија, тие се како стихови и имаат многу богат речник.

„Кога ќе ги повториш илјадници пати и кога тоа го правиш со мелодија, јазикот се учи полесно. Затоа за секоја песна имам текст на бугарски, правам превод на француски и така ги учам“, ја открива својата тајна Сули:

„На ТикТок објавувам веќе една година, по совет на мојот син, кој ми кажа дека тоа е многу интересно за младите. Современите социјални мрежи се многу важни. Таму полесно можеш да ги претставиш народните песни и тие да стигнат до повеќе луѓе.

Во Бугарија не познавам други како мене. Мислам дека сум луда, бидејќи кога правам нешто, не барам други што се како мене. Дури и не сакам да знам дали некому му се допаѓам или не, само продолжувам напред.

Многу ги сакам песните на Силви Вартан. Еднаш бев во селото Искрец, каде што е родена таа, и жалам што тогаш не го знаев тоа. Да знаев, ќе испеев една нејзина песна. Ќе ми биде голема чест повторно да пеам таму.

Таа има многу убави песни. Штом ќе ја слушнам ’La Maritza‘, ја поврзувам Силви Вартан со Бугарија. Сега веќе знам за реката Марица, но порано секогаш се прашував која е таа Марица од песната – многу популарната песна на Силви Вартан во Франција.“

Сули Лилиан Лин гостуваше во студиото на Радио Бугарија и во емисијата „Бугарија денес“. Во искреното интервју таа раскажа за својата страст кон Бугарија, нејзините традиции и фолклорот.