Светски торти: Австрија ја има својата торта „Сахер“, Бугарија ја има својата торта „Гараш“

Австрија ја има својата торта „Сахер“. Франција и Русија спорат од каде потекнува селската торта позната на исток како „Медовик“. Бугарија може да се пофали со тортата „Гараш“, која во последните години станува сѐ попопуларна ширум Западна Европа, и тоа не само поради длабокиот чоколаден вкус. Во колачот нема ниту грам брашно, што го прави погоден за оние кои избегнуваат глутен, но не сакаат да се лишат од нешто толку примамливо.

Всушност, „Гараш“ и „Сахер“ имаат повеќе заедничко од тоа да бидат означени како „чоколадна смрт“ поради тоа што содржат многу, ама многу чоколадо. Голем број историски извори укажуваат дека слаткарот Коста Гараш бил инспириран од австриското пециво за да го создаде својот десерт. Коста има австроунгарско потекло и во 1885 година пристигнал во Русе за да работи како слаткар во луксузниот хотел Исљах-хане. За тоа колку хотелот и неговиот ресторан биле посебни, сведочи и податокот дека таму гостувале Иван Вазов, проф. Иван Шишманов, полскиот писател Хенри Сенкевич и најизбраните личности од градот на Дунав. Кнез Батенберг ги канел своите почитувани гости токму во „Исљах-хане“.

Сè во хотелот и ресторанот било доставено директно од Виена – од мебел и завеси до последната вилушка и лажица за десерт. Кога Батенберг ги поканил кралевите на Србија, Романија и Шведска на прием, слаткарот Коста Гараш решил дека мора да ги изненади посетителите со нешто ново и многу раскошно. Така, на приемот дебитира тортата „Гараш“, која го носи името на нејзиниот творец.

Составот на десертот сугерира дека е создаден за посебни прилики – во тортата се ставаат изобилство чоколадо, путер и дури десет белки. Брашното се заменува со ситно мелени ореви, кои и ден-денес се скапа и вредна состојка. Декорацијата е направена од мелени ф’стаци.

На почетокот на ХХ век, Коста Гараш и неговиот рецепт се преселиле во Софија, каде тортата веднаш станала омилен десерт за аристократијата. Сепак, слаткарот строго го чува својот рецепт во тајност. Голем број слаткарници се обидуваат да ја пресоздадат тортата „Гараш“, со успех или не толку успешно. Десертот првпат се појавил во книга за готвење во 1936 година наречена „Практичен водич за модерно слаткарство“.

Очигледно е дека на слаткарите им е тешко добро да ја имитираат креацијата на Коста Гараш, бидејќи во нивните обиди за имитирање почнуваат да вклучуваат и бело брашно. Во спротивно, нивните филови не излегуваат како што треба и стануваат или премногу ронливи и кршливи, или премногу меки и изџвакани од чоколадото.

За време на раниот социјализам, тортата „Гараш“ ретко се подготвува и нуди, додека во 70-тите дојде бумот на „Балкантурист“.

Странците кои доаѓаат во Бугарија треба да бидат привлечени не само со шопска салата и чешки кифлички, туку и со соодветен десерт. Екстравагантната торта на Коста Гараш се враќа на своите корени – без измислени состојки како белото брашно.

Рецептот кој се смета за оригинален, денес се чува во државната архива во Русе. Во септември, Дунавскиот град ќе биде домаќин и на фестивалот на тортата „Гараш“, на кој се оддава почит на тортите со автентичен вкус, но и на оние поексперименталните.

Мајсторите на десертот се категорични дека неговиот рецепт не треба да се менува и мора да се приготвува на начинот што е сочуван во архивите. Меѓутоа сега, тортата „Гараш“ може да се најде и во верзии погодни за диета со малку јаглехидрати. Во овој случај се користи чоколадо со најголема можна содржина на какао и шеќерот се заменува со еритритол или стевиа.