Томас Вајц бара итни уставни измени и борба со корупцијата во Северна Македонија

Во Северна Македонија постои итна потреба од поголема политичка волја за надминување на сегашниот застој околу усвојувањето на уставните измени. Во сите околности процесот ќе остане заснован на заслуги и цврсто поврзан со напредокот по основните принципи, особено владеењето на правото.

Ова го изјави европратеникот Томас Вајц по повод нацрт-извештајот за Северна Македонија за 2025 година, јави репортер на БГНЕС. Тој ќе биде претставен пред Комисијата за надворешни работи (AFET) на Европскиот парламент на 26 февруари. Амандмани може да се предлагаат до 6 март.

Во него се повикува „Европскиот совет јавно и недвосмислено да даде сигнал дека има намера брзо и безусловно да донесе позитивна одлука за преминување кон следната фаза од преговорите за пристапување со Северна Македонија, откако ќе бидат исполнети условите наведени во неговите заклучоци од 18 јули 2022 година“. Се зема предвид и Договорот за добрососедство, пријателство и соработка меѓу Бугарија и Северна Македонија, потпишан во 2017 година.

Следните чекори се: претставување на извештајот во Комисијата за надворешни работи (AFET) на 26 февруари, одржување преговори со сите политички групи во март и април, гласање во Комисијата AFET во мај и последователно гласање на пленарна седница пред летната пауза на Европскиот парламент.

„И покрај некои позитивни развои, напредокот по реформската агенда поврзана со ЕУ, во клучни области како владеењето на правото, судската реформа и борбата против корупцијата, останува недоволен. Напредувањето на реформите во областа на владеењето на правото не е само суштинско за приближувањето кон членство во ЕУ; тоа е исто така од решавачко значење за зајакнување на демократските институции кои ефикасно им служат на сите граѓани. Одржливиот пат кон членство во ЕУ зависи од обновување на јавната доверба преку решителни реформи во областа на владеењето на правото, силни и независни медиуми, конструктивна меѓупартиска соработка и ефикасен парламентарен надзор. Постои итна потреба од поголема политичка волја за надминување на сегашниот застој околу усвојувањето на уставните измени. Во време на длабоки геополитички промени Европа мора да биде единствена“, нагласи Томас Вајц.

„Северна Македонија ја има мојата целосна поддршка на нејзиниот пат кон ЕУ. Со нетрпение очекувам да изградиме стабилно, конструктивно, проевропско, продемократско и поддржувачко проширувањето мнозинство за извештајот за време на претстојните преговори во Европскиот парламент“, додаде тој.

Во објаснувањето на текстот на извештајот Томас Вајц вели:

„Не е постигнат напредок по уставните измени поради стравувања од можни дополнителни блокади на билатерална основа или барања од соседна држава. Постои итна потреба од засилена политичка волја од двете страни за надминување на овој застој. Во време на сериозни промени во меѓународниот поредок познат на Европа — особено во врска со руската агресивна војна против Украина, безпрецедентната несигурност околу иднината на трансатлантскиот сојуз и пошироките закани за меѓународниот поредок заснован на правила — од суштинско значење е Европа да биде единствена. Нема место за двосмисленост. На оваа геополитичка позадина може да се појават можности за нов импулс и забрзување на процесот на пристапување. Овој процес во сите околности ќе остане заснован на заслуги и цврсто поврзан со напредокот по основните принципи, особено владеењето на правото. Затоа е од суштинско значење сите политички засегнати страни во Северна Македонија, особено владата и пратениците од владејачкото мнозинство, да го сфатат ова чувство на итност и без понатамошно одложување да почнат да постигнуваат опипливи, убедливи и реални резултати во овие основни области.“

Нацрт-извештајот треба да се смета како почетна точка за преговори, но не ги опфаќа сите прашања што ќе бидат вклучени во конечниот извештај што ќе го усвои Европскиот парламент. Во документот се нагласува потребата од „политичка посветеност, вклучително и за потребните уставни измени, конструктивна меѓупартиска соработка и ефикасен парламентарен надзор, за да се постигне напредок на патот на реформите“. Се повикува на последователна посветеност на дијалог и соработка со соседните држави. Се поздравува напредокот во изградбата на коридорите 8 и 10, но се посочува потребата од повеќе инвестиции во транспортот, енергетската инфраструктура и еколошкото законодавство.

Во извештајот е упатен повик за спроведување на неисполнетите препораки на ОБСЕ/ОДИХР и Венецијанската комисија. Дополнително се повикува на поголема транспарентност во финансирањето на политичките партии и политичкото рекламирање.

Се забележува со загриженост растечката концентрација на медиумска сопственост. Се изразува загриженост во врска со кампањите за дезинформации што ги доведуваат во прашање демократските вредности и целта на државата за членство во ЕУ.

Се нагласува потребата да продолжи работата за подобрување на положбата на заедниците кои не се мнозинство, вклучително и во однос на употребата на јазиците, како и за борба против дискриминацијата.

Се изразува загриженост дека судскиот систем, независноста на судовите и обвинителството, како и напорите за зајакнување на владеењето на правото и рамките за борба против корупцијата не напредувале доволно.

Се забележува со загриженост дека не е постигнат напредок во спречувањето и борбата против корупцијата и дека корупцијата останува широко распространета во многу области.

Се нагласува значењето на прекуграничните врски, како коридорите 8 и 10 од Трансевропската транспортна мрежа (TEN-T).

Се повикува на последователна посветеност на дијалог и соработка со соседните држави со цел зајакнување на регионалната стабилност и поттикнување на меѓусебната доверба.