(Видео) Рашовата куќа во Ловеч и ликот на Ненчо Рашев

Рашовата куќа во Ловеч е споменик на бугарската култура и градска интелигенција од почетокот на XX век. Изградена е во 1834 година врз камената основа од XVII век и го сочувува автентичниот дух на времето преку мебелот, битот и личните предмети на последниот нејзин сопственик – Ненчо Рашев. Оваа поставка раскажува приказни за семејства, народни песни и европска мода, претворајќи ја куќата во живо сведоштво за историјата и културата на Ловеч. Таа се наоѓа во маалото „Вароша“ и е дел од етнографскиот комплекс „Драсова и Рашова куќи“, јавува репортер на БГНЕС.

„Варош е унгарски збор, и така Турците ги означувале христијанските градови. Во еден град како Ловеч, кој тие го окупираат, првично го наоѓаат христијанскиот град. Потоа се именува Вароша. Турскиот дел на градот почнува да се развива од другата страна на мостот. Оттаму доаѓаат разликите во надворешниот изглед на куќите. Бугарските куќи се бели со вдлабнати тавани“, раскажува за БГНЕС Марија Павлова, која работи во комплексот, ги води и раскажува на посетителите за историјата на комплексот и за тоа како живееле луѓето во минатото.

Рашовата куќа е изградена во 1834 година, но камената основа на куќата датира од XVII век. Ненчо Рашев е последниот сопственик на куќата. Тој е роден во 1889 година и починал во 1979 година. Приживе ја подарил куќата уште во 60-тите години на минатиот век со цел да остави нешто зад себе, бидејќи не основал свое семејство, посочила Павлова.

„Ненчо Рашев бил доста колоритна личност, иако имал тежок живот. Постојано бил учител по математика и по музика. Во времето во кое живеел, сè било коренито различно. Учествувал во создавањето во 1948 година на тамбурашкиот оркестар во градот. Во 1960 година учествувал во создавањето на оркестарот со гитари во Ловеч. Најпознат станал со фактот дека уште од 15-годишна возраст, речиси до крајот на животот, односно до појавата на деменција во подоцнежна возраст, собирал народни песни од реонот на Ловеч. Тие песни се многу сакрални за нас, бидејќи во нив се вплетуваат приказни на бугарски семејства. Тоа се всушност 830 приказни на наши бугарски семејства од Ловеч, поврзани со нивните доживувања – било среќни, било тешки – сè тоа е таму и е запишано во форма на музика, која тој ја собрал за нас, за да ни остави наследство“, раскажува Павлова. Поставката во куќата го прикажува животот на „средната интелигенција“ од почетокот на XX век, односно 1930–1940. Се гледа целосно европската мода, која навлегува во градот. Од спалната со високи дрвени кревети и убав мебел, има тоалетка и гардероби, а не само сандаци, кои се вградени.

Интересни нешта во куќата се спалната, која е целосно од варено пушено буково дрво, изработена од локалниот мајстор Цано Паничерски, заедно со гардеробата и тоалетката, која вклучува бокал и легенче од рачно насликан чешки порцелан – порано имало умивалник наместо мијалник. Детското легло е германска лулка, под која има нокшир од истиот порцелан, а ноќната лампа и везените завивки создаваат уют. Во женската работна соба стои разбој за ткаење, користен за черги и килими, кои го чуваат културното наследство. Кујната е мала, со црна балканска печка и буфет со сервис за јајца од сребро, а држачот за зачини носи натписи на старобугарски. Кабинетот на Ненчо Рашев содржи негови лични предмети и музички инструменти – виолина, гитара и хармониум. Женската соба ја прикажува градската мода од почетокот на XX век, европски влијанија, сервис за турско кафе и убав хармониум со уникатен звук.

„Рашев е роден во сиромашно семејство. Татко му бил чевлар и имал дуќан на покриениот Мост, а мајка му била домаќинка, како повеќето Бугарки во тоа време. По Ослободувањето татко му сфаќа колку е важно едно дете да има образование, за да може да има нова и значајна иднина. Тој прави сè за неговите деца да се школуваат. Во тоа време образованието не било бесплатно и се плаќало. Татко му, преку гладување и лишувања за семејството, декар по декар собирал пари и купил 47 декари, кои ги претворил во лозја. Оттаму дошле финансиските средства на семејството.“

Рашев ја завршува Априловата гимназија со одличен успех. „За да има поинаква судбина од татко му, тој штедел пари, преку лето го завршил целиот педагошки курс и го положил, за да стане учител по математика. На тој начин почнал неговиот животен пат. Во еден момент, кога веќе собирал пари, по Првата светска војна се запишал да студира на Софискиот универзитет. Сè одело добро и токму тогаш си купил лична гитара, за да ги импресионира девојките“, додала Павлова.

Судбината на семејството на Рашев, сепак, е тешка. „Во 1925 година му умира мајка му. Во 1926 година умира татко му. Во 1927 година дипломира на Софискиот универзитет со планови да продолжи студии во странство. Брат му умира истото лето од инфаркт на лозјето. Рашев останува во Бугарија за да се грижи за својата внука, која тогаш имала 2 години, и за својата снаа. Тоа е неговата одговорност кон нив и така завршува неговиот академски развој. Но, тоа не било доволно, бидејќи по уште осум години снаа му умира од туберкулоза. Во годините по 1944 година, животот му бил тежок, затоа што бил учен човек. Тоа е една од причините зошто не создал семејство – по 1944 година останал речиси без ништо и немал што да понуди на една жена, за да се ожени.“

„Ненчо Рашев во желбата да има семејство во еден момент сфаќа дека неговиот сон останува недостижен, затоа што ја нагласува својата животна машка должност – да ја одгледа својата внука, жртвувајќи ја сопствената среќа“, завршува Марија Павлова.