101 година од првото одбележување на Свети Дух како празник на Македонските Бугари

Одбележувањето на празникот Свети Дух го симболизира нескротливиот дух на македонските Бугари и нивната борба против окупаторот. Во 2024 година ќе се навршат 101 година од неговото прво одбележување како празник на Македонија, објави БГНЕС.

За 15 години Србите ликвидираат 15.000 македонски Бугари

Во периодот од 1912 до 1918 година Бугарија учествувала во три војни насочени кон обединување на земјата. Две од нив, Втората балканска /1913/ и Првата светска војна /1914-1918/ завршиле со две национални катастрофи. Идеалот за обединување е изгубен. Поголемиот дел од Македонија, нејзиниот Вардарски и Егејски дел, населени со компактно бугарско население, потпаѓаат соодветно под српска и грчка власт. Бугарските училишта и цркви се затворени. Стотици илјади Бугари биле протерани и станале бежанци во старите граници на Бугарија.

Бугарите даваат огромни жртви во борбата против српските окупатори на Вардарска Македонија. Во периодот од 1919 до 1934 година во српските затвори биле убиени или исчезнале без трага 14.820 Бугари. Над 124 илјади Бугари поминале низ работните логори во тогашното српско-југословенско кралство.
Како одговор на српскиот терор врз цивилното бугарско население, на кое му било забрането да има свои училишта и цркви, да зборува бугарски и да се изјаснува како бугарско, ВМРО под раководство на Тодор Александров и Иван Михајлов започнува голем отпор.

Во вооружената борба постојано учествуваат 17 илјади четници, војводи и курири на Организацијата. Благодарение на отпорот организиран од неа, целиот цивилизиран свет дознал за тортурата која Белград ја врши врз бугарското население во Вардарска Македонија.

Подвигот на Илија Кушев и Љубомир Весов

Илија Кушев и Љубомир Весов биле учесници во последната етапа од Првата светска војна како помлади офицери во бугарската армија, по нејзиното завршување и двајцата станале студенти по право во СУ „Свети Климент Охридски“. Во 1922 година меѓу членовите на друштвото „Вардар“ веќе се оформува идејата за испраќање чети во Македонија. Двајцата стануваат доброволци. Илија Кушев на чело на чета од 20 луѓе оди во Велешко, а Љубомир Весов – во Крушевско.
Нивната мисија не трае долго. Во ноември 1922 година, четата на Кушев е предадена, тој загинал во битка со Србите. Кон крајот на ноември, во голема пресметка меѓу чета на ВМРО и српски војници, која траела речиси еден ден, загинал и Љубомир Весов.
Подвигот на овие двајца млади револуционери ја трогнал и самата младина на Вардарска Македонија и нивните колеги од друштвото „Вардар“. Уште во почетокот на 1923 година се наметнало прашањето како да им се оддаде почит на младите борци и жртви на српскиот терор. Така стигнуваме до 6 јуни Свети Дух, кога во подножјето на Витоша се организира спектакуларно одбележување преку кое се осудуваат теророт и убиствата на поробувачите во Македонија.

Свети Дух – празникот на Македонија

Оттогаш Денот на Светиот Дух е прогласен за празник на Македонија. Денот е симбол на нескротливиот дух на македонските Бугари.
Во одбележувањето особено активно се вклучени младите кои не ја прифаќаат српската окупација. Во Софија на тој ден тие организирале марш, поминувајќи низ централните улици на главниот град и покрај амбасадите на големите сили, протестирајќи против неправедните клаузули од Договорот од Ној, барајќи слобода за Бугарите во Македонија. На плакатите што ги носат се испишани имињата на младите војводи убиени од српските окупатори во Македонија. Оваа традиција продолжила десет години до растурањето на ВМРО по превратот во 1934 година, инспириран од Југославија и насочен кон уништување не само на ВМРО, туку и на Бугарија како независна држава.

Фото: БГНЕС