109 години од раѓањето на бугарскиот воен пилот и херој Димитар Списаревски

„Името на Бугарија треба да стои највисоко и да свети како сонце во нашето срце.“ – овие зборови го опишуваат духот на бугарскиот воен пилот Димитар Списаревски, кој загинал херојски бранејќи го бугарското небо од англо-американските бомбардери за време на Втората светска војна. Неговата упорност, буен карактер и одлучност да го жртвува сопствениот живот за спас на други го направиле една од највпечатливите личности во историјата на бугарската авијација, пишува БГНЕС.

Димитар Списаревски е роден на 19 јули 1916 година во Добрич. Името го добива по својот чичко, загинат во Меѓусојузничката војна. Од мали нозе, инспириран од приказните за херојските дела на бугарските воини, расте како убеден патриот. Се занимавал со пливање, гимнастика, бокс и борење, а за кратко време играл и фудбал за Левски Софија. Средното образование го завршува во елитната Втора машка гимназија „Цар Борис III“ во Софија во 1934 година, а неговиот детски сон бил да стане пилот.

Во 1938 година дипломира на Военото училиште во Софија, а потоа се обучува во воздухопловната школа во Кауфбојрен, Германија. Година подоцна ја завршува престижната школа за воена авијација во Вернојхен, крај Берлин. По завршувањето на обуката, е поставен за командир на 2-ра рота во Военовоздухопловното училиште во Скопје. Во 1943 година е испратен во Западна Европа за да ја изучува тактиката на англо-американската авијација, со цел подобра одбрана на татковината.

„Не сакам во мојата рота да се зборува за Хитлер, Сталин, Черчил, Рузвелт, Мусолини… Вие сте пред сè бугарски војници и нашата единствена идеја треба да биде Бугарија!“ – вели Списаревски на своите војници.

На 20 декември 1943 година, над 200 британски и американски бомбардери се подготвуваат за напад врз Софија. Наспроти нив застануваат едвај 36 бугарски авиони ловци. Тоа е и првиот борбен лет на Списаревски. По тешка воздушна битка и останувајќи без муниција со оштетен авион, тој без двоумење со својот авион се забива во американски бомбардер Б-24, спречувајќи го да го нападне главниот град. Бомбите паѓаат надвор од Софија, а Списаревски загинува херојски на само 27 години.

„Ќе се удриш и ќе собориш барем еден бомбардер, но нема да дозволиш да мине над оваа света земја и да ја покрие со бомби,“ велел тој пред летот.

Неговиот пријател и легендарен бугарски пилот, генерал-мајор Стојан Стојанов, за него ќе запише:
„За Димитар воздушната борба беше момент кој го правеше посилен и посамоуверен. Да победи во воздухот за него беше нешто природно. Би го раскинал и со заби противникот, но никогаш не би го оставил да избега неповреден. Повлекување во борба за него беше незамисливо – влегуваше во борба како древниот спартански воин, кому мајката му велела: ‘Со штитот или на него!’“

Димитар Списаревски останува вечен симбол и пример во историјата на бугарската авијација. Тој не е единствениот заборавен херој – покрај него, во одбраната на бугарското небо за време на Втората светска војна загинале и други славни пилоти, како Петар Бочев, Неделчо Бончев, Иван Бонев, Мито Дисов и многу други.