Млади истражувачи од Бугарија освоија награди на европскиот натпревар во Кил

Бугарски млади истражувачи се вратија со признанија од Европскиот натпревар за млади научници (EUCYS), кој годинава се одржа на Универзитетот во Кил. Стефан Кујумџиев ја освои третата награда, а Божидара Пухалева ја доби специјалната награда на технолошката компанија EDUR.

Третата награда на Стефан Кујумџиев е за истражување што претставува метод за значително забрзување на одредени аспекти од работата со модели на вештачка интелигенција, вклучително и нивната иницијализација и користењето на меморијата. Проектот е изработен под научно раководство на Радостин Чолаков, исто така добитник на награда на EUCYS, кој во моментов студира на Универзитетот Стенфорд. Стефан е поранешен ученик на Природно-математичката гимназија во Велико Трново и го продолжува своето образование на Универзитетот за вештачка интелигенција „Мохамед бин Зајед“ (MBZUAI) во Абу Даби. Неговото истражување е поддржано од Институтот за математика и информатика (ИМИ) и Институтот за информациски и комуникациски технологии (ИИКТ) при Бугарската академија на науките (БАН) и веќе е претставено на NeurIPS – една од водечките меѓународни конференции во областа на вештачката интелигенција.

Божидара Пухалева ја доби специјалната награда на EDUR – германска технолошка компанија со седиште во Кил, специјализирана за развој и производство на индустриски пумпи и технолошки решенија. Признанието се доделува за проект со најдобар пристап кон основање мало или средно претпријатие и го истакнува потенцијалот за практична примена на истражувањето на Божидара во сточарството. Таа ја завршила Софиската математичка гимназија и во моментов го продолжува своето образование на MBZUAI. Проектот е изработен во научната група на доц. д-р Десислава Абаџиева од Институтот за биологија и имунологија на размножувањето (ИБИР) при БАН, со поддршка и од Институтот за математика и информатика (ИМИ) при БАН. Резултатите од истражувањето се и основа за научна публикација во меѓународното списание Animal Reproduction Science.

Бугарија на натпреварот ја претставуваше и Мелих Осман, ученик во Средното училиште „Васил Левски“ во Ардино. Неговиот проект ги истражува биофлавоноидите – природни супстанции што се содржат во растенијата од родот Cuscuta, познати како кукувичина преда. Проектот е изработен под научно раководство на доц. д-р Деница Теофанова од Биолошкиот факултет на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“. Мелих е првиот ученик од Ардино што учествува на меѓународен научен натпревар од вакво ниво.

Раководител на бугарските учесници е д-р Константин Делчев. Тројцата претставници на Бугарија добија поддршка и преку Националната програма „Образование со наука“.

Бугарија учествува на Европскиот натпревар за млади научници од 1997 година, а националните претставници се избираат преку Националниот натпревар „Млади таленти“ на Министерството за образование и наука. Институтот за математика и информатика при БАН е домаќин на националниот натпревар и ја помага подготовката на бугарските учесници за европскиот натпревар. Од 2019 година Бугарија доделува и една од специјалните награди на EUCYS, која го носи името на академик Стефан Додунеков. Годинава признанието ѝ беше доделено на Зохар Дистел од Израел. Наградата ќе ѝ овозможи да го претстави своето истражување на Националниот семинар за теорија на кодирањето или на друг научен настан организиран од ИМИ-БАН.

Европскиот натпревар за млади научници е меѓу етаблираните меѓународни форуми за поттикнување на младите истражувачи. Се одржува од 1989 година во рамките на европските програми за научни истражувања и иновации и собира млади таленти од различни држави, кои ги претставуваат своите научни истражувања во широк спектар на области.