Пред 92 години во Марсеј, Черноземски го ликвидира џелатот на Бугарите во Македонија

На 9 октомври 1934 година крстосувачот „Дубровник“ пристигнува во Марсеј. Започнува официјалната и последна посета на југословенскиот крал Александар I Караѓорѓевиќ на Франција – големата европска сила која ја носи главната одговорност за создавањето на неговата мултинационална држава по завршувањето на Првата светска војна /1914-1918/, пишува БГНЕС.

Последното патување

Кралот е сместен во отворен автомобил заедно со својот домаќин, францускиот министер за надворешни работи Луј Барту. Со нив патува и генералот Жорж. Придружуван од почесен коњанички конвој, автомобилот тргнува по улиците на медитеранскиот град кон префектурата.

По патот, шефот на француската дипломатија и југословенскиот монарх се поздравувани од локалното население. Кралот Александар е спокоен и со задоволство ги прима поздравите на Французите. Едвај можел да претпостави дека тоа ќе биде неговото последно патување.

Искористувајќи ја ситуацијата, млад човек го пробива полицискиот кордон и се качува на надворешното скалило на автомобилот. Тој пука од непосредна близина и на самото место го убива југословенскиот монарх.

Во пукањето тешко е ранет и Луј Барту, кој исто така починува. Еден од коњаниците успева со сабја да го удри напаѓачот по главата. Обезбедувањето отвора неконтролиран оган, напаѓачот е тешко ранет и неколку часа подоцна умира. Истрагата подоцна ќе утврди дека станува збор за Бугаринот Владо Черноземски… Светскиот печат силно одекнува со веста и овие настани ги нарекува „атентатот на векот“.

Од денешна гледна точка, она што го направил Владо Черноземски би било за осуда. Но, ако пристапиме историски и размислиме за епохата во која одекнале овие истрели, тогаш работите стануваат многу посложени. Гледната точка во никој случај не може да биде толку еднострана.

Кралството СХС/Југославија = Србија сака сè

Србија е пребогато наградена по завршувањето на Првата светска војна, во која се борела на страната на Антантата. Под скиптарот на династијата Караѓорѓевиќ е остварен сонот за „јужнословенскиот Пиемонт“.

Кон старите територии на кралството, кои веќе ги вклучуваат Македонија, населена со Бугари, и Косово и Метохија, населени со Албанци, се присоединети Хрватска, Словенија, Црна Гора, Босна и Херцеговина и Војводина.

Но, многу брзо станува јасно дека новосоздадената државна творба е светлосни години далеку од сонот за земја во која народите што ја населуваат живеат рамноправно. Уште повеќе, голем дел од нив дури се исклучени од официјалното име на државата – Кралството на Србите, Хрватите и Словенците, кое по превратот од 1929 година е преименувано во Југославија.

Бугарите во Македонија се лишени од своите цркви и училишта, нешто на што не посегнале дури ни османлиските Турци. Најпрогресивниот дел од нив избрал да емигрира во Бугарија и да се бори против српските окупатори под црвено-црното знаме на Внатрешната македонска револуционерна организација, предводена од Тодор Александров и Иван Михајлов.

Многу тешка е ситуацијата во Косово и Црна Гора, каде што локалната елита исто така е изложена на прогони и србизација.

Српскиот хегемонизам, олицетворен во Александар I, кој се искачил на престолот во 1921 година, и во премиерот Никола Пашиќ, започнува офанзива и против правата на Хрватите.

На 8 август, во Скупштината, српскиот пратеник Пуниша Рачиќ го застрелува водачот на Хрватската селска партија, доктор Стјепан Радиќ. Тоа е јасен сигнал дека каков било компромис или мирен соживот со Србите е невозможен.

Жителите на земјата ја толкуваат кратенката СХС како „Србија сака сè“ /во превод од српскохрватски – заб. ред./.

Една година подоцна кралот Александар I извршува преврат и воспоставува терористичка диктатура врз Бугарите во Македонија и врз Хрватите.

Казната

Во 20-тите и 30-тите години на XX век состојбата на Балканскиот Полуостров е исклучително сложена.

Со создавањето на Кралството Југославија се формира еден уникатен организам, кој на крајот се покажува како мошне агресивен и дополнително ја усложнува геополитичката состојба во регионот. Тоа само по себе е веќе доволно за да предизвика конфликти меѓу балканските држави.

Кралот Александар I се обидува да ја наметне српската доминација не само врз Југославија и нејзините народи, туку и врз Бугарија и Албанија, со нивно присоединување.

Се прави обид Кралството Југославија да излезе во преден план. Во Бугарија дејствува многу сериозна агентурна мрежа. Нејзин двигател е српската амбасада во Софија.

Се создаваат многу, на прв поглед, безопасни организации, како Друштвото за пријателство со Југославија или Друштвото на студентите пријатели на Југославија. Нивни членови одржуваат предавања низ цела Бугарија за тоа како треба да се создаде една интегрална држава што ќе ја вклучува и нашата земја.

Тоа би била една држава од Јадранското до Црното Море, под скиптарот на Караѓорѓевиќ.

Овој план, кој ја ужива поддршката на Франција, е уништен само со еден удар – истрелите на Владо Черноземски во Марсеј. Историски неточна е определбата што светскиот печат ја дава за убиството на кралот Александар. Атентатот на векот е оној во Сараево, кој доведе до почетокот на Првата светска војна во 1914 година.

Атентатот во Марсеј не доведе до нова војна. Уште повеќе, тој не доведе ниту до потреси што би биле фатални за цела Европа.

Владо Черноземски е раката што го повлекува чкрапалото против Александар Караѓорѓевиќ. Истиот оној Александар кој за време на Балканските војни /1912-1913/ му удрил шлаканица на едно бугарско девојче, Васка Зојчева. И таа шлаканица не е заборавена од ВМРО и од македонските Бугари.