(Видео) Аферата Алта банка е тест за функционалноста на системот!
Насер Селмани
Случајот со Алта банка АД Битола прерасна во сериозна финансиска и политичка афера, отворајќи прашања за одговорноста на регулаторните институции, можните политички влијанија и заштитата на финансиските интереси на граѓаните.
Кризата започна откако Народната банка на Србија на 31 октомври 2026 година ѝ ја одзеде дозволата за работа на Алта банка Белград поради сериозно влошување на финансиската состојба. Српското обвинителство отвори истрага против сопственикот Давор Мацура, кој е осомничен за незаконско присвојување околу 383 милиони евра. Овие наводи сè уште не се правосилно докажани.
Последиците се прелеаја и во Северна Македонија. Алта банка АД Битола, во која српската банка имала 95,336 проценти од капиталот, беше ставена под тримесечна администрација на Народната банка. Иако оваа мерка не значи автоматски стечај, ограничувањата во работењето и неизвесноста околу средствата предизвикаа загриженост кај клиентите.
Клучното прашање е како Алта банка доби дозвола да влезе на македонскиот пазар. Во 2025 година, Народната банка одобри преземање на Стопанска банка Битола од страна на српската Алта банка. Затоа, оправдано е да се испита дали при одобрувањето биле направени темелни проверки на сопственичката структура, потеклото на капиталот, финансиската состојба и деловната репутација на сопственикот.
Случајот доби и политичка димензија. Опозицијата обвинува за политичка поддршка и привилегиран третман при влезот на Алта банка во Македонија, барајќи одговорност од гувернерот Трајко Славески и Владата. Владејачката ВМРО-ДПМНЕ ги отфрла обвинувањата, оценувајќи ги како обид за политичка злоупотреба на банкарската криза.
Дополнителна загриженост предизвикуваат и информациите за сомнителни финансиски активности во пошироката деловна групација на сопственикот, иако тоа не е доволен доказ дека македонската банка работела незаконски. Потребна е проверка на финансиските текови, поврзаните компании и евентуалните ризици од перење пари.
Аферата „Алта банка“ е пред сè тест за независноста и професионалноста на македонските институции. Најважно е да се утврди дали Народната банка правилно ги проценила ризиците при одобрувањето на преземањето и дали постоеле политички влијанија или пропусти во надзорот. Доколку се докаже институционална одговорност, таа мора да биде утврдена без оглед на политичката позиција на инволвираните. Во спротивно, сомнежите ќе продолжат да ја поткопуваат довербата во банкарскиот систем и во државните институции.
