Загреб: Кражбата на историското наследство на Хрватска ќе го попречи патот на Србија кон ЕУ

Србија ќе ги трпи последиците од кражбата на културното наследство на Хрватска во преговорите за пристапување во ЕУ. Ова предупредување го упати хрватскиот министер за надворешни и европски работи Гордан Грлиќ Радман, пренесе БГНЕС.

Присвојувањето на туѓото културно наследство е скандалозно, но јасно се вклопува во хегемонистичката политика на ширење на т.н. „Српскиот свет“, изјави Гордан Грлиќ Радман во Пула. Тој и неговиот грчки колега Никос Дендиас учествуваа на дискусија на Конференцијата за иднината на Европа насловена „Подготовка за утре: глобален и регионален ангажман, безбедносни и одбранбени аспекти на Европската унија“.

На 23 декември 2021 година Србија го усвои Законот за културно наследство, кој во старите и ретки библиотечни материјали ги вклучи изданијата на дубровничката литература, кои до 1867 година ѝ припаѓаат „и на српската и на хрватската култура“. Неговото усвојување наиде на жестоки критики од хрватските официјални претставници и од културните институции.

По усвојувањето на спорниот закон, хрватската амбасада во Белград ги предупреди српските власти дека тоа го смета како присвојување на културното наследство на Хрватска, што е неприфатливо и побара средба со министерката за култура Маја Гојковиќ.

Србија не оспорува дека литературата на Дубровник до 1867 година припаѓала на културното наследство на Хрватите, објавија белградските медиуми, повикувајќи се на соопштение на српското Министерство за култура и информации, кое смета дека наследството е заедничко.

Одредбата од Законот за културно наследство, според која изданијата на дубровничката литература од 1867 година припаѓаат и на српската и на хрватската култура, не значи дека Србија оспорува дека старата дубровничка литература е дел од културното наследство на Хрватска, соопшти Министерството.

„Тоа е примерот на двојното наследство, заедничкото јазично минато и односот кон литературното наследство кое најдобро ги препознава европските вредности и перспективите за добрососедски односи“, велат од српското Министерство за култура.

Старата дубровничка литература е уникатен феномен меѓу јужните Словени

Српското Министерство за култура и информации реагираше со соопштение на Институтот за хрватски јазик и лингвистика, кој ги осуди правните одлуки на Србија од 17 јануари, наведувајќи дека литературата на Дубровник била присвоена.

Според репортажа на Радио Слободна Европа (РСЕ), во соопштението на Министерството за култура се наведува дека Регулативата за стари и ретки библиотечни материјали според член 23 од спорниот закон е дефиниција утврдена со Законот за стари и ретки библиотечни материјали од 2011 година. Тоа е потврда на научно-методолошката низа воспоставена од српската филолошка школа пред сто и педесет години, а која продолжува и денес.

„Српската академија на науките и уметностите (САНУ), Универзитетот во Белград, Матица Српска и други научни институции утврдија дека старата дубровничка литература е единствен феномен меѓу јужните Словени, која има свои карактеристики и е големо општо добро. Врз основа на јазикот на кој е напишано, може да биде и српски и хрватски“, се вели во образложението на српското министерство за законските одредби донесени кон крајот на минатата година.

Според министерството, таков став зазеле и угледни граѓани на Дубровник, од Матија Бан и Балтазар Богишиќ во 19 век до Милан Решетар и Петар Колендиќ во 20 век, членови на САНУ.

„Очекувам Србија да го промени овој закон и да престане да посегнува по културното наследство на Хрватска“, вели министерката за култура на Нина Обулен Коржинек. На 19-ти јануари, хрватскиот европратеник Карло Реслер ја повика Европската комисија да одговори на контроверзната одредба од Законот за културно наследство на Србија.

Србија ќе ги сноси последиците од присвојувањето на културното наследство на Хрватска во разговорите за пристапување во ЕУ, рече хрватскиот министер за надворешни работи и европски работи Гордан Грлиќ Радман.

„Запленувањето на културното наследство на Хрватска не е во согласност со европските вредности и перспективата што Србија ја избра, тоа сигурно ќе има некои последици кога ќе се отворат одредени клучни поглавја, како што е образованието“, вели Грлиќ Радман пред новинарите.